ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବୁଝିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ ଆଦରିୟା। ଏଉଁ ପ୍ରକାରେ କଳିଯୁଗର ଇତିହାସର ସାରାଂଶ, ଚତୁର୍ଯୁଗ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚକ୍ରର ବିଭାଗରେ, ପ୍ରତିସର୍ଗ ପର୍ବର ଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିଶଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ସୂତ ଉପାଖ୍ୟାନ କରିଲେ: ଜୟସ୍ଥଳ ନାମକ ସୁନ୍ଦର ନଗରରେ ବର୍ଧମାନ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସୁଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିମ୍ନିବିସ୍ତ ଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଭାଗ୍ୟର ଦୁର୍ବଳତାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦରିଦ୍ରତାକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ସେମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ପ୍ରିୟ ପିତା, ଆମର ଧନ କିପରି ହରାଇଗଲା?” ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର କଲେ, “ଜୁଆ ହେଉଛି ପାପର ମୂଳ ଓ ଦୁଷ୍ଟତାର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ; ଜୁଆର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମର ସମସ୍ତ ଧନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଖୋଜ; ବୁଝିବା ସହିତ ଜଣେ ଅଭିଭାବକଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସରଣ କର। ବେହୁଡ଼ା ଜୀବନ ନେଇବା, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶୁଭ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ, ମାଂସ ଓ ମଦ ପାନ କଲେ ପାପ ତିବ୍ର ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ତେଣୁ, ବିଜୟୀ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ଅନ୍ୟାସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଛାଡ଼; ମନକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଲଗା। ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଅଙ୍ଗ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବର ହୃଦୟରେ ବସିଥାନ୍ତି।” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ମୃତକ ପୁନଃଜୀବନ କରିବା ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ସେ ବାଘର ହାଡ଼କୁ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ଛିଟିଲେ। ତାପରେ ବେହୁଡ଼ା ଜଣେ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଧ୍ଧ ଦୁଧ ଛିଟିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖ ଲୋଭୀ ଜଣେ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ଛିଟିଲେ। ଅନ୍ୟାସ୍ତିତ୍ୱ ଅନୁସାରୀ ଜଣେ ବାଘକୁ ଘୁମୁଥିବା ଦେଖି ତାହାପରେ ଜଳ ଛିଟିଲେ। ସୂତ କହିଲେ: ରାଜା, ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି ତିନି କହିଲେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ପ୍ରକୃତ ମୂର୍ଖ? ତିନି କହିଲେ, “ଯିଏ ବାଘକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ, ସେ ଅଧିକ ମୂର୍ଖ।” ଏହିପରି କଳିଯୁଗ ଉପାଖ୍ୟାନର ସାରାଂଶ, ଚତୁର୍ଯୁଗ ବିଭାଗରେ, ପ୍ରତିସର୍ଗ ପର୍ବର ଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଏକାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏକ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରସିଂହ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲି। ତାଙ୍କ ଗ୍ରାମରେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ; ତାଙ୍କର ଛୋଟ ପୁଅ ମୋହନ ନାମରେ ଶକ୍ତିରେ ନିମ୍ନିବିସ୍ତ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ କ୍ଷତ୍ରସିଂହ ଏକ ବଳି ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ନିଜେ ଏକ ମେଉଁ ବଳି ଚିତ୍ତକର୍ମ କଲେ, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ। ଶମ୍ଭୁଦତ୍ତ, ପ୍ରଉଢ଼ ଚିତ୍ତ ଥିଲେ, ଶିବ ପୂଜାରେ ନିମ୍ନିବିସ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅର୍ପଣୀୟ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଶିବ ପୂଜା କରିଲେ। ଲୀଳଧର ମେଉଁକୁ ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଦେଖି, ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏପରି ହିଂସା ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ନେଉଥାଏ।” ତାଙ୍କ ଭାଇ ମୋହନ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, କହିଲେ—“ପୂର୍ବ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଳି ଦେବାରେ ନିମ୍ନିବିସ୍ତ ଥିଲେ। ତେଣୁ ତିଳକୁ ମେଉଁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବି, ଅଗ୍ନିକୁ ତିଳ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ତୁମର ବିଚାର ଫଳ ଦେଉନାହିଁ।” ଏହି ସମୟରେ ଏକ ପିତୃ ଅମାବସୁ ନାମରେ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସି, ସେ ମୁନିମାନେକୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ। ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେମାନେ ତାହା ଅନୁସରଣ କରି ଶୁଭ ଫଳ ପାଇଲେ। ଲୀଳଧର ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ରଜୋଗୁଣରେ ଗଠିତ ଏହି ଜଗତ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।