ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ସଂସାରରେ ଜଣେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଆଉ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ ଆସନ୍ତି। ଏହି ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର ଅବିରତ ଚାଲିଛି। ଯେଉଁଠି କି ଜଣେ ବିବେକୀ ପୁରୁଷ କାର୍ମିକ ଫଳ ଉପାର୍ଜନରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଜଣେ ଜଗତର ଅସାରତାକୁ ଅନୁଭବ କରି, ବିରକ୍ତି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ମନର ଇଚ୍ଛାରୁ ଆସେ ଆକାଂକ୍ଷା, ତାହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଲୋଭ। ଯେଉଁଠି ଜଳ ସ୍ବଭାବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାଣୀ, ସେଉଁଠି ସ୍ବାଦ ଏବଂ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ବିକାଶ ପାଏ। କଳି ଯୁଗରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ମୋହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ। ଏହି ମୋହରୁ ଅସତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହା ତାହାର ପ୍ରିୟା ହେଲା। ଏହି ଦୁଇଁଠି ଏକାଠି ହେବାରୁ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସହିତ ଶୋକ ମିଶିଗଲା। ସେଉଁଠି ଏକ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ଗର୍ବିତ, ବୀର, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ ଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଦେଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରହଣ କରି ଚାଲିଗଲେ। ଦଶମାସ ପରେ ଶିବ ମୋହିନୀଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ। ଝୁଲାର ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ଟଙ୍କା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶିଶୁ ଥିଲେ। ଶିବଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ରାଜା, ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତିରେ ନିୟୋଜିତ ହେଲେ। ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର କରି ବହୁ ଧନ ବଣ୍ଟନ କଲେ। ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରି ଧର୍ମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ଏହିପରେ ତିନିଟି ହାତ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଦେଖି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଏହା କହିବା ପରେ ବେତାଳ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍..." ଏଠାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏ ଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଗୁରୁସମ ରାଜା, ସେମାନେ ଏହିପରି ଜଣାଯିବେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନରକରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ। ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ରୂପଦତ୍ତ ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ। ଦିନ ମଧ୍ୟାନ୍ହରେ ହ୍ରଦ କୂଳରେ ରାଜା ଜଣେ ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଦୁହିଁଝଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମିଶିଗଲା, ଦୁଇଁ ଚକ୍ଷୁ ଏକ ହୋଇଗଲା। ମାତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତେବେ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷି କହିଲେ, "ଅଧର୍ମକୁ ଦୟାରେ ପୋଷଣ କରିବା, ଭୟ ବିନା ସମାନ ଦାନ ଦେବା, ଏପରି କେବେ ହୋଇନାହିଁ, ହେବି ନାହିଁ। ଅପାତ୍ରକୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ, ପାତ୍ରକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ। ସତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା, ସଂୟମ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜା।" ଏହିପରି କହି ଋଷି ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରେ ଏକ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ଜନୀକୁ ଭକ୍ଷିବା ପାଇଁ ଆସିଲା। ଦାନର ନିମିତ୍ତେ ସେ ମାଂସଭୋଜୀ ଏକ ସପ୍ତବର୍ଷୀ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରକୁ ରଖିଲା। ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ରାକ୍ଷସ ଏକ ଲକ୍ଷ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ହସିଲେ, ପରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏହା ଶୁଣି ରାଜା କହିଲେ, "ଶୁଣ, ହେ ବେତାଳ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।" ଏହା ଜାଣି ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଶରଣ ନେଇଲେ। ଶିବଭକ୍ତ ଏବଂ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ହସିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଏଠାରେ କଳି ଯୁଗର ଇତିହାସର ସାରାଂଶ, ଚତୁର୍ୟୁଗ ଚକ୍ରର ବିଭାଗରେ, ପ୍ରତିସର୍ଗ ପର୍ବ ଭାଗରେ ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଏଉଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏବେ ଦେଖ, ଶୋଭାମୟ ଭିଷାଳା ନଗରରେ ବିପୁଳେଶ ନାମକ ଏକ ମହାନ୍ତ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗାଁରେ ଏକ ବଣିକ ଥିଲେ, ସେ ସଦା ବ୍ୟବସାୟରେ ଲାଗିଥିଲେ ଏବଂ ଲାଭ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଏକ ବଣିକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା ନିଜେ ଧନ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅଧିକ ଧନ ପାଇଁ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ, ତାହାର ଲୋଭ ଅଧିକ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଭାଗ୍ୟର ଚକ୍ରେ ଏକ ପ୍ରଶସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନଙ୍ଗମଞ୍ଜରୀଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପରେ ଏକ ଶୋଭାମୟା ନାରୀ, ଝିଅ, ସଫା କରିବାକୁ ଗଲେ। ଏଭଳି ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣରେ ଅନୁସୃତ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ମୋହ, ଧର୍ମ, ଅଧର୍ମ, ଏବଂ ଲୋଭର ଚକ୍ର ଅବିରତ ଚାଲିଥାଏ।