आषाढमासे सप्तम्यां पूजयित्वा दिवाकरम्
आषाढ महिन्यात सप्तमीच्या दिवशी दिवाकराची पूजा करून पुढील विधी करावा.
सप्तम्यां श्रावणे मासि मातापि नाम पूजयेत्
श्रावण महिन्यातील सप्तमीला मातापी नावाच्या देवतेची पूजा करावी.
रविं प्रौष्ठपदे मासे सप्तम्यामर्चयेच्छुचिः ।।। 4.47.
भाद्रपद महिन्यात सप्तमीच्या दिवशी शुद्ध मनाने रवि म्हणजे सूर्याची पूजा करावी.
आश्वयुक्छुक्लसप्तम्यां सवितारं प्रपूज्य च
आश्विन शुद्ध सप्तमीला सविता सूर्याची पूजा करून पुढील विधी करावा.
कार्तिके शुक्लसप्तम्यां दिनेशं सप्तवाह नम्
कार्तिक शुद्ध सप्तमीच्या दिवशी सात घोड्यांवर आरूढ असलेल्या दिनेशाची पूजा करावी.
भानुं मार्गसिते पक्षे पूजयित्वा विधानतः
मार्गशीर्ष कृष्ण पक्षात योग्य पद्धतीने भानू म्हणजे सूर्याची पूजा करावी.
भास्करं पौषमासे तु पूजयित्वा यथाविधि
पौष महिन्यातही योग्य विधीने भास्कराची पूजा करावी.
तदेव कृष्णसप्तम्यां नाम संपूजयेद्बुधः पश्चात्समाप्ते नियमे सूर्ययागं समाचरेत्
तसेच कृष्ण सप्तमीच्या दिवशीही हेच पूजन करावे; व्रत पूर्ण झाल्यावर सूर्ययाग करावा.
शुचिर्भूमौ समे देशे लेपयेद्रक्तच न्दनैः
शुद्ध मनाने, सपाट आणि स्वच्छ जागी भूमीवर लाल चंदन लावावे.
सिंदूरगैरिकाभ्यां च सूर्यमण्डलमालिखेत् सम्पूज्य दद्यान्नैवेद्यं विचित्रं घृतपाचितम्
सिंदूर आणि गेरूने सूर्याचे मंडल काढावे; पूजा करून तुपात शिजवलेले विविध नैवेद्य अर्पण करावे.
पुरतः स्थापयेत्कुम्भान्सहिण्यान्नसंयुतान्
दहीभाताने भरलेली कुंभे पुढे ठेवावीत.
आकृष्णेनेति मंत्रेण समिद्भिश्चार्कसंभवैः
‘आकृष्णेन’ या मंत्राने आणि अर्क वृक्षाच्या समिधांनी हवन करावे.
ततस्तु दक्षिणा देया ब्राह्मणानां युधिष्ठिर 4.47.
मग, युधिष्ठिरा, ब्राह्मणांना दक्षिणा द्यावी.
द्वादशात्र प्रशंसंति गावो वस्त्रान्विताः शुभाः एवं विसृज्य तान्विप्रान्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
बारा दिवस गायींना वस्त्र घालून त्यांची स्तुती करावी; नंतर त्या ब्राह्मणांना सन्मान करून, आपणही मौन पाळून भोजन करावे.
य एवं कुरुते पार्थ सप्तमीव्रतमुत्तमम्
जो कोणी, पार्था, हे उत्तम सप्तमी व्रत अशा प्रकारे करतो—
सप्तम्यां सोपवासस्तु भानोः पश्यंति ये मुखम्
जे लोक सप्तमीला उपवास करून सूर्याचे दर्शन घेतात—
व्रतमेतन्महाराज सर्वाशुभविनाशनम् सूर्यलोकप्रदं चांते प्राहैवं नारदो मुनिः
हे व्रत, महाराजा, सर्व अशुभाचा नाश करते आणि शेवटी सूर्यलोक प्राप्त करून देते; असे नारद मुनींनी सांगितले.
ये सप्तमीमुपवसंति सितासितां च नामाक्षरैरहिमदीधितिमर्चयंति
जे सप्तमीला उपवास करतात, पांढऱ्या आणि काळ्या रूपांची त्यांच्या नावांच्या अक्षरांनी पूजा करतात, आणि हिमासारख्या किरणांनी युक्त सूर्याची वंदना करतात—
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे उभयसप्तमीव्रतवर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीमद्भविष्य महापुराणाच्या उत्तर पर्वात श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात उभय सप्तमी व्रताचे वर्णन असलेला सत्तेचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला.
कल्याणसप्तमीव्रतवर्णनम् भगवन्दुर्गसंसारसागरोत्तारकारकम्
कल्याण सप्तमी व्रताचे वर्णन—हे भगवंत, हे व्रत संसाररूपी दुःखाच्या समुद्रातून तारून नेणारे आहे.
तदा सा तु महापुण्या विजया तु निगद्यते
त्या वेळी हे व्रत अत्यंत पुण्यदायक आणि विजयी असे सांगितले जाते.
प्रातर्गव्येन पयसा स्नानमस्यां समाचरेत्
या दिवशी सकाळी गायीच्या दुधाने स्नान करावे.
प्राङ्मुखोष्टदलं मध्ये तद्विचित्रां च कर्णिकाम्
पूर्वेकडे तोंड करून, ओठांच्या मधोमध आणि त्या अद्भुत कर्णिकेचे ध्यान करावे.
पूर्वेण तपनायेति मार्तण्डायेति वै नमः
पूर्व दिशेला ‘तपनाय नमः’ आणि ‘मार्तंडाय नमः’ असे म्हणावे.
पश्चिमे वरुणायेति भास्करायेति वानिले
पश्चिम दिशेला ‘वरुणाय नमः’, ‘भास्कराय नमः’ आणि वायुला नमस्कार करावा.
आदावंते च तन्मध्ये नमोऽस्तु परमात्मने
सुरुवातीला, शेवटी आणि मध्ये—परमात्म्याला नमस्कार करावा.
शुक्लवस्त्रफलैर्भक्ष्यैर्धूपमाल्यानुलेपनैः
पांढरी वस्त्रे, फळे, नैवेद्य, धूप, फुले आणि उटणे याने पूजा करावी.
ततो व्याहृतिहोमेन विभज्य द्विजपुङ्गवान्
मग, अर्पण वेगळे करून, श्रेष्ठ ब्राह्मणांसाठी व्याहृती होम करावा.
तिलपात्रं हिरण्यं च गुरवे च निवेदयेत् 4.48.
गुरूंना तीळाची पाने आणि सोने अर्पण करावे.
कृतस्नानजपो विप्रैः सहैव घृतपायसम्
स्नान करून, ब्राह्मणांसोबत जप केल्यानंतर, तुपाचा पायस अर्पण करावा.