मनोवाक्कायसंभूतमिह जन्मनि सिद्धिदम्
या जन्मात मन, वाणी आणि शरीरातून जे काही निर्माण होतं, ते मनुष्याला सिद्धी मिळवून देतं.
तस्मात्कर्तव्यमेवेह त्रिविधं कर्म साधकैः अतोऽन्यजन्मनि प्राप्तो यक्षत्वं तत्परो द्विजः
म्हणून साधकांनी इथे मन, वाणी आणि शरीराची तिहेरी कृत्ये जरूर करावीत; अन्यथा पुढील जन्मी यक्षत्व प्राप्त होतं. म्हणून द्विज त्या कर्तव्याशी एकनिष्ठ असतो.
इत्युक्त्वा स तु वैतालः प्रसन्नवदनोऽभवत्
असं सांगून वैतालाचं चेहरा आनंदी झाला.
साधु साध्विति तं प्रोच्य सद्वाक्यैः समपूजयत् 3.2.17.
त्याने 'छान, छान' असं म्हणून त्याचं उत्तम शब्दांनी स्वागत केलं.
सुदक्षो नाम नृपतिर्वसन्कंबलके पुरे
वसंकंबलक या नगरीत सुदक्ष नावाचा एक राजा होता.
न्यायवान्धर्मवाञ्छूरो दाता शिवपरायणः
तो न्यायप्रिय, धर्मनिष्ठ, शूर, दानशूर आणि शिवभक्त होता.
तनया सुन्दरी तस्य नाम्ना धनवती शुभा
त्याची सुंदर आणि शुभ कन्या धनवती नावाची होती.
कियता चैव कालेन मोहिनी तत्सुताभवत्
काही काळाने मोहिनी नावाची मुलगी त्याला झाली.
तदा धनवती रंडा निधना पितुरंतिके
त्या वेळी धनवती विधवा झाली आणि तिच्या वडिलांचं निधन जवळच झालं.
न्यायशर्मा द्विजः कश्चिद्ब्रह्मस्वस्यापहारकः
न्यायशर्मा नावाचा एक ब्राह्मण होता, जो ब्रह्मधनाचा चोर होता.
अकस्माद्वैश्यजा प्राप्ता तत्करं सा तदास्पृशत्
अचानक एका वैश्य स्त्रीने येऊन त्याचा हात धरला.
हा रामकृष्ण प्रद्युम्नानिरुद्धेति पुनःपुनः
ती पुन्हा पुन्हा 'हाय राम, कृष्ण, प्रद्युम्न, अनिरुद्ध' असं ओरडू लागली.
द्विज आह च विप्रोऽहं त्र्यहं शूल्यां निरूपितः
त्या ब्राह्मणाने सांगितलं, 'मी विप्र आहे; तीन दिवस मी शूळावर ठेवलेला आहे.'
श्रुत्वा धनवती तस्मा उद्वाह्य मोहिनीं सुताम् 3.2.18.
हे ऐकून धनवतीने आपली मुलगी मोहिनीचं लग्न लावून दिलं.
द्विजः प्राह शृणु व्यंगे यदा ते हृच्छयो भवेत्
ब्राह्मण म्हणाला, 'अगं सुंदरिये, ऐक, जेव्हा तुझ्या मनात इच्छा निर्माण होईल—'
इत्युक्त्वा मरणं प्राप्य यमलोकं गतो द्विजः
असं सांगून तो ब्राह्मण मरण पावला आणि यमलोकात गेला.
मातुर्गृहे तु सा नारी मोहिनी यौवनान्विता
मोहिनी आता तरुणी झाली आणि ती आईच्या घरीच राहिली.
के भोगाश्च किमाश्चर्यं को जागर्ति शयीत कः
इथे कोणते सुख आहेत, कोणती आश्चर्ये आहेत, कोण जागतो आणि कोण झोपतो?
इति श्लोकं द्विजानाह नोत्तरं च ददुर्द्विजाः
द्विजांनी तो श्लोक सांगितला, पण ब्राह्मणांनी उत्तर दिलं नाही.
तामुवाच प्रसन्नात्मा शृणु मोहिनि सुंदरि शय्या च भूषणं ज्ञेयो भोगो ह्यष्टविधो बुधैः
प्रसन्न मनाने त्याने तिला सांगितलं, "ऐक मोहिनी, सुंदर स्त्री, शय्या, दागिने आणि भोग हे आठ प्रकारचे आहेत, हे ज्ञानी लोक ओळखतात."
अहन्यहनि भूतानि म्रियन्ते जनयन्ति च
दररोज जीव मरतात आणि जन्म घेतात.
यो विवेकं समासाद्य कुरुते कर्मसंग्रहम्
जो विवेक मिळवून कर्मांची गोळा करतो,
संसाराजगरं ज्ञात्वा वैराग्यं योऽकरोद्भुवि 3.2.18.
जो संसाराच्या सापाला ओळखून या पृथ्वीवर वैराग्य घेतो,
संकल्पाज्जायते कामस्ततो लोभः प्रजायते
संकल्पातून इच्छा निर्माण होते, आणि त्यातून लोभ उत्पन्न होतो.
जलप्रकृत्यां यो जातो रसो रसविकारवान्
पाण्याच्या स्वरूपात जन्मलेला, त्याला रस आणि रसाचे बदल असतात.
रुद्रात्काल्यां समुद्भूतो मोहो हृदि च लोकहा
रुद्रापासून कलियुगात मोह उत्पन्न झाला, जो लोकांच्या हृदयात नाश करतो.
मिथ्यादृष्टिस्ततो जाता मोहस्य दयिताभवत्
त्या मोहातून खोटी दृष्टी जन्मली आणि ती त्याची प्रिय झाली.
तयोः सकाशात्संजातं दुःखं शोकसमन्वितम्
त्यांच्या संगतीतून दुःख आणि शोक निर्माण झाला.
मानी शूरश्च चतुरोऽधिकारी गुणवान्सखा
तो मित्र अभिमानी, शूर, चतुर, अधिकार असलेला आणि गुणी होता.
तस्यै गर्भं च विप्रोऽसौ दत्त्वा स्वर्णं गृहीतवान्
त्या स्त्रीला ब्राह्मणाने गर्भ दिला आणि सोनं घेऊन तो निघून गेला.