प्रातः काले तु संप्राप्ते कैलासं यक्षिणी गता
सकाळी यक्षिणी कैलासाकडे गेली.
कपर्दी प्रददौ तस्मै विद्यां यक्षिणिकर्षिणीम्
कपर्दीने त्याला यक्षिणींना आकर्षित करणारी विद्या दिली.
स जजाप शुभं मन्त्रं न प्राप्ता कामचारिणी
त्याने शुभ मंत्र जपला, पण इच्छित यक्षिणी आली नाही.
प्राप्तवान्पितरौ नत्वा स्वगेहे निवसन्निशि ।। 3.2.17.
त्याने आईवडिलांना वंदन करून रात्री आपल्या घरी राहिला.
प्रतिबोधिवनं प्राप्तस्तच्छिष्यत्वमुपाययौ
तो प्रतिबोधिवनात पोहोचला आणि तेथे शिष्य झाला.
न प्राप्ता योगिनी देवी तदा चिन्तातुरो ऽभवत्
त्या वेळी योगिनी देवी आली नाही, त्यामुळे तो चिंतेने व्याकुळ झाला.
पुनराह कथं देवी न प्राप्ता यक्षिणी प्रिया
त्याने पुन्हा विचारले, 'देवी, प्रिय यक्षिणी का आली नाही?'
त्रिविधं कर्म भो विप्र सिद्ध्यर्थे साधकाय वै
हे ब्राह्मण, सिद्धीसाठी साधकाला तीन प्रकारची कर्मे असतात.
सुन्दरांगकृतं ज्ञेयं पुनर्वाक्कायसंभवम्
सुंदर अंगाने केलेले कर्म आणि पुन्हा वाणी व शरीरातून उत्पन्न होणारे कर्म ओळखावे.
परत्र च भुवर्लोके पिण्डदेहकृतं स्मृतम्
पुढच्या जगात, पितृलोकात, स्थूल शरीराने केलेले कर्म लक्षात ठेवले जाते.
मनोवाक्कायसंभूतमिह जन्मनि सिद्धिदम्
या जन्मात मन, वाणी आणि शरीरातून जे काही निर्माण होतं, ते मनुष्याला सिद्धी मिळवून देतं.
तस्मात्कर्तव्यमेवेह त्रिविधं कर्म साधकैः अतोऽन्यजन्मनि प्राप्तो यक्षत्वं तत्परो द्विजः
म्हणून साधकांनी इथे मन, वाणी आणि शरीराची तिहेरी कृत्ये जरूर करावीत; अन्यथा पुढील जन्मी यक्षत्व प्राप्त होतं. म्हणून द्विज त्या कर्तव्याशी एकनिष्ठ असतो.
इत्युक्त्वा स तु वैतालः प्रसन्नवदनोऽभवत्
असं सांगून वैतालाचं चेहरा आनंदी झाला.
साधु साध्विति तं प्रोच्य सद्वाक्यैः समपूजयत् 3.2.17.
त्याने 'छान, छान' असं म्हणून त्याचं उत्तम शब्दांनी स्वागत केलं.
सुदक्षो नाम नृपतिर्वसन्कंबलके पुरे
वसंकंबलक या नगरीत सुदक्ष नावाचा एक राजा होता.
न्यायवान्धर्मवाञ्छूरो दाता शिवपरायणः
तो न्यायप्रिय, धर्मनिष्ठ, शूर, दानशूर आणि शिवभक्त होता.
तनया सुन्दरी तस्य नाम्ना धनवती शुभा
त्याची सुंदर आणि शुभ कन्या धनवती नावाची होती.
कियता चैव कालेन मोहिनी तत्सुताभवत्
काही काळाने मोहिनी नावाची मुलगी त्याला झाली.
तदा धनवती रंडा निधना पितुरंतिके
त्या वेळी धनवती विधवा झाली आणि तिच्या वडिलांचं निधन जवळच झालं.
न्यायशर्मा द्विजः कश्चिद्ब्रह्मस्वस्यापहारकः
न्यायशर्मा नावाचा एक ब्राह्मण होता, जो ब्रह्मधनाचा चोर होता.
अकस्माद्वैश्यजा प्राप्ता तत्करं सा तदास्पृशत्
अचानक एका वैश्य स्त्रीने येऊन त्याचा हात धरला.
हा रामकृष्ण प्रद्युम्नानिरुद्धेति पुनःपुनः
ती पुन्हा पुन्हा 'हाय राम, कृष्ण, प्रद्युम्न, अनिरुद्ध' असं ओरडू लागली.
द्विज आह च विप्रोऽहं त्र्यहं शूल्यां निरूपितः
त्या ब्राह्मणाने सांगितलं, 'मी विप्र आहे; तीन दिवस मी शूळावर ठेवलेला आहे.'
श्रुत्वा धनवती तस्मा उद्वाह्य मोहिनीं सुताम् 3.2.18.
हे ऐकून धनवतीने आपली मुलगी मोहिनीचं लग्न लावून दिलं.
द्विजः प्राह शृणु व्यंगे यदा ते हृच्छयो भवेत्
ब्राह्मण म्हणाला, 'अगं सुंदरिये, ऐक, जेव्हा तुझ्या मनात इच्छा निर्माण होईल—'
इत्युक्त्वा मरणं प्राप्य यमलोकं गतो द्विजः
असं सांगून तो ब्राह्मण मरण पावला आणि यमलोकात गेला.
मातुर्गृहे तु सा नारी मोहिनी यौवनान्विता
मोहिनी आता तरुणी झाली आणि ती आईच्या घरीच राहिली.
के भोगाश्च किमाश्चर्यं को जागर्ति शयीत कः
इथे कोणते सुख आहेत, कोणती आश्चर्ये आहेत, कोण जागतो आणि कोण झोपतो?
इति श्लोकं द्विजानाह नोत्तरं च ददुर्द्विजाः
द्विजांनी तो श्लोक सांगितला, पण ब्राह्मणांनी उत्तर दिलं नाही.
तामुवाच प्रसन्नात्मा शृणु मोहिनि सुंदरि शय्या च भूषणं ज्ञेयो भोगो ह्यष्टविधो बुधैः
प्रसन्न मनाने त्याने तिला सांगितलं, "ऐक मोहिनी, सुंदर स्त्री, शय्या, दागिने आणि भोग हे आठ प्रकारचे आहेत, हे ज्ञानी लोक ओळखतात."