आहूय पुत्रान् प्रोवाच बाला भूत्वा हयोत्तमे
कद्रूने आपल्या मुलांना बोलावून सांगितलं, 'मुलांसारखे होऊन त्या उत्तम घोडाकडे जा.'
प्रोचुस्ते जिह्मबुद्धिं तां नागाः कद्रूं विगृह्य च अशपद्रुषिता कद्रूः पावको वः प्रधक्ष्यति
नागांनी वाईट हेतूने कद्रूचं ऐकलं आणि रागावून कद्रूने त्यांना शाप दिला, 'अग्नी तुम्हाला जाळेल.'
गते बहुतिथे काले पांडवो जनमेजयः
खूप काळ गेल्यावर पांडवांचा जनमेजय आला.
तस्मिन्सत्रे च तिग्मांशुः पावको भक्षयिष्यति
त्या यज्ञात तेजस्वी अग्नी तुम्हाला भक्षण करेल.
मात्रा शप्तस्तदा नागः कर्तव्यं नान्वपद्यत
आईने शाप दिल्यावर तो नाग योग्य ते करायला तयार झाला नाही.
वासुकिं दुःखितं दृष्ट्वा ब्रह्मा प्रोवाच सांत्वयन्
वासुकी दुःखी झालेला पाहून ब्रह्मदेवाने त्याला धीर देत बोलले.
यायावरकुले जातो जरत्कारुरिति द्विजः
यायावरांच्या कुळात जरत्कारू नावाचा एक ब्राह्मण जन्माला येईल.
भगिनीं च जरत्कारुं तस्य त्वं प्रतिदास्यसि
आणि तू तुझी बहीण जरत्कारू त्याला देणार आहेस.
स तत्सत्रं प्रवृद्धं वै नागानां भयदं महत् 4.36.
ते मोठे यज्ञ, जे नागांना भीतीदायक होते, फारच प्रबळ झाले होते.
तदियं भगिनी नाग रूपौदार्यगुणान्विता
त्या नागांची बहीण रूपवान, उदार आणि उत्तम गुणांनी युक्त होती.
यदासौ प्रार्थ्यतेऽरण्ये यत्किञ्चित्प्रवदिष्यति
जेव्हा कुणी त्याला जंगलात शोधेल, तेव्हा तो जे काही बोलेल, तेच बोलावे.
पितामहवचः श्रुत्वा वासुकिं प्रणिपत्य च
पितामहांची वचने ऐकून, वासुकीला वंदन करून,
तच्छ्रुत्वा पन्नगाः सर्वे प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः
हे ऐकून सर्व नागांचे डोळे आनंदाने फुलून गेले.
अप्लवे तु निमग्नानां घोरे यज्ञाग्निसागरे
जे भयंकर यज्ञाग्नीच्या समुद्रात बुडाले होते,
श्रुत्वा स चाग्निराजानमृत्विजस्तदनंतरम्
हे ऐकून, अग्निराजा आणि ऋत्विज त्यानंतर—
पञ्चम्यां तच्च भविता ब्रह्मा प्रोवाच लेलिहान्
पंचमीला हे घडेल, असे ब्रह्मदेवाने ओठ चाटत सांगितले.
नागानां हर्षजननी दत्ता वै ब्रह्मणा पुरा
पूर्वी ब्रह्मदेवाने नागांना आनंद देणारे वर दिले होते.
विसृज्य नागाः प्रीयंतां ये केचित्पृथिवीतले ये नदीषु महानागा ये सरःस्वभिगामिनः
जे नाग पृथ्वीवर आहेत, जे मोठे नाग नद्यांमध्ये आहेत, आणि जे सरोवरांत जातात, ते सर्व सुखाने जावोत.
ये वापीषु तडागेषु तेषु सर्वेषु वै नमः ।।4.36.
जे विहिरींमध्ये आणि तळ्यांमध्ये आहेत, त्यांनाही माझा नमस्कार.
नागान्विप्रांश्च संपूज्य विसृज्य च यथार्थतः
नाग आणि ब्राह्मण यांची योग्य प्रकारे पूजा करून, त्यांना मुक्त करावे.
पूर्वं मधुरमश्नीयात्स्वेच्छया तदनंत रम्
आधी त्याने आपल्या इच्छेने गोड पदार्थ खावे आणि मग मनसोक्त आनंद घ्यावा.
मृतो नागपुरं याति पूज्यमानोऽप्सरोगणैः
तो मेला की, अप्सरांच्या सेवेत सन्मानाने नागलोकात जातो.
इह चागत्य राजासौ सर्वराजवरो भवेत्
इथे येऊन तो राजा सर्व राजांमध्ये श्रेष्ठ होतो.
पञ्चजन्मन्यसौ राजा द्वापरेद्वापरे भवेत् तस्मात्पूज्याश्च नागाश्च घृतक्षीरादिना सदा
पाच जन्मांमध्ये तो प्रत्येक द्वापर युगात राजा होतो; म्हणून सर्पांना नेहमी तुप, दूध यांसारख्या पदार्थांनी पूजावे.
भवेत्किं तस्य दष्टस्य विस्तराद्ब्रूहि मां हरे
ज्याला सर्प चावतो त्याचे पुढे काय होते, हे मला सविस्तर सांग, हरी.
अधो गत्वा भवेत्सर्पो निर्विषो नात्र संशयः
तो खाली जाऊन विषरहित सर्प होतो—यात काहीही शंका नाही.
स्वसा वा दुहिता भार्या किं कर्तव्यं वदस्व मे
जर ती बहीण, मुलगी किंवा पत्नी असेल, तर काय करावे, ते मला सांग.
मोक्षाय तस्य गोविन्द दानं व्रतमुपोषितम्
त्याच्या मुक्तीसाठी, गोविंदा, दान आणि व्रताचे पालन करावे.
वर्षमेकं तु राजेन्द्र विधानं शृणु यादृशम् ।। 4.36.
राजाधिराज, एक वर्ष कसे करावे ते नीट ऐक.
मासे भाद्रपदे या तु शुक्लपक्षे महीपते
राजा, भाद्रपद महिन्यात शुक्ल पक्षात,