इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादेऽक्षय्यतृती याव्रतवर्णनं नाम त्रिंशत्तमोऽध्यायः
श्री भविष्यमहापुराणाच्या उत्तरपर्वात श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात 'अक्षय तृतीया व्रताचे वर्णन' हा तिसावा अध्याय संपला.
अङ्गारकचतुर्थीव्रतवर्णनम् पापापहं बहुफलं सुकरं सूपवासकम्
हे व्रत पाप दूर करणारं, अनेक फळ देणारं, सहज करता येणारं आणि उपवासासह पाळावं असं आहे.
ऋद्धिबुद्धिकरं स्वर्ग्यं यशस्यं सर्वकामदम्
हे व्रत संपत्ती, बुद्धी, स्वर्ग, कीर्ती आणि सर्व इच्छा पूर्ण करतं.
शृणु पार्थ परं गुह्यं यन्मया कथितं न च
पार्था, मी तुला एक अत्यंत गुप्त गोष्ट सांगतो, जी मी याआधी कधीच सांगितली नाही.
शिवयोरतिसंहर्षाद्रक्तबिंदुश्च्युतः क्षितौ
शिव आणि पार्वती यांच्या मोठ्या आनंदातून एक रक्ताचा थेंब पृथ्वीवर पडला.
तस्माज्जातः कुमारोऽसौ रक्तो रक्तसमुद्भवः
त्या रक्तातून एक लाल रंगाचा कुमार जन्माला आला.
शिवांगाद्रभसा जात स्तेनांगारक उच्यते
शिवाच्या अंगातून वेगाने जन्मलेला तो कुमार 'अंगारक' म्हणून ओळखला जातो.
सौभाग्यारोग्यकृद्यस्मात्तस्मादंगारकः स्मृतः
तो सौभाग्य आणि आरोग्य देतो म्हणून त्याला अंगारक असं नाव पडलं.
तं पूजयति यत्नेन नारी वाऽनन्यमानसा रूपं सौभाग्यसंपन्नं नरनारीमनोहरम्
जी स्त्री एकाग्र मनाने आणि भक्तीने त्याची पूजा करते, तिला रूप, सौभाग्य आणि सर्वांना आकर्षित करणारं सौंदर्य मिळतं.
युधिष्ठिर उवाच सहोममंत्रसंस्थानं साधिवासविधानतः
युधिष्ठिर म्हणाला: होम, मंत्र आणि शुद्धीकरणाची योग्य पद्धत काय आहे?
श्रीकृष्ण उवाच स्नानार्थं मृत्तिकां मंत्रैर्गृह्णीयादंभसि स्थितः ।।4.31.१
श्रीकृष्ण म्हणाले:
इमं मंत्रं पठन्पार्थ आदित्याय प्रदर्शयेत्
हे पार्था, हा मंत्र म्हणत सूर्याला अर्पण करावा.
तां मृदं शिरसि प्रार्थ्य पूर्वं दत्त्वांगसंधिषु
ती माती डोक्यावर ठेवून, आधी ती सर्व सांध्यांवर लावावी.
त्वमापो योनिः सर्वेषां दैत्यदानवरक्षसाम्
तू सर्व जलांची जननी आहेस, दैत्य, दानव आणि राक्षस यांचा उगम आहेस.
स्नातोऽहं सर्वतीर्थेषु सर्वप्रस्रवणेषु च
मी सर्व तीर्थांमध्ये आणि पवित्र प्रवाहांमध्ये स्नान केले आहे.
ध्यायन्ध्वनिमिमं मंत्रं ततः स्नानं समाचरेत् न जल्पेच्च न वीक्षेत क्वचित्पापिष्ठमेव हि
हा मंत्र मनात ठेवून मग स्नान करावे; त्या वेळी कुणाशी बोलू नये किंवा अशुद्ध वस्तूंकडे पाहू नये.
दूर्वाश्वत्थौ शमीं स्पृष्ट्वा मां च मंत्रेण मंत्रवित्
दूर्वा, अश्वत्थ आणि शमी या झाडांना आणि मलाही मंत्राने स्पर्श करावा.
त्वं दूर्वेऽमृतजन्मासि सर्वदेवैश्च वंदिता
हे दूर्वा, तू अमृतातून जन्मलेली आहेस आणि सर्व देवांनी तुझे स्तवन केले आहे.
( इति दूर्वामंत्रः शमी शमय तत्पापं यन्मया दुरनुष्ठि तम्
हे शमी, मी जे पाप चुकीच्या कृतीने केले आहेस, ते शांत कर.
( इति शमीमंत्रः) अश्वत्थमंगं लभते मंत्रमेतं निबोध मे शत्रूणां च समुत्थानमश्वत्थ शमयस्व मे ।। 4.31.
हे अश्वत्थ, माझ्या शत्रूंचा उदय शांत कर. हा मंत्र ऐक.
( इत्यश्वत्थमंत्रः) गां दद्यात्तु ततो देवीं सवत्सां सप्रदक्षिणाम्
मग वत्सासह गायीला प्रदक्षिणा घालून तिला दान द्यावे.
सर्वदेवमये देवि दैवतैस्त्वं सुपूजिता
हे देवी, सर्व देवतांनी बनलेली, तू देवतांकडून उत्तम प्रकारे पूजिली गेली आहेस.
( इति गोमंत्रः) एवं मंत्रं पठन्पार्थ भक्तिभावेन भावितः
अशा प्रकारे, हे पार्था, भक्तीभावाने आणि मन लावून हा मंत्र म्हणावा.
प्रदक्षिणीकृता तेन पृथिवी नात्र संशयः
अशा प्रकारे प्रदक्षिणा घातल्याने पृथ्वीची प्रदक्षिणा होते, याबद्दल शंका नाही.
प्रक्षाल्य च मृदा पादौ आहिताऽग्निगृहं विशेत्
मातीने पाय धुऊन, अग्निगृहात प्रवेश करावा.
शर्वाय शर्वपुत्राय पार्वत्या गोः सुताय च भूयोभूयोयमाहुत्या हुत्वाहुत्वा जुहोति वै
शर्व, शर्वपुत्र, पार्वती आणि गायीचा पुत्र यांना पुन्हा पुन्हा आहुती द्यावी.
ओंकारपूर्वकैर्मंत्रैः स्वाहाकारांतयोजितैः
ओंकाराने सुरू होणाऱ्या आणि स्वाहा शब्दाने संपणाऱ्या मंत्रांनी आहुती द्यावी.
एभिमंत्रपदैर्भक्त्या शक्त्या वा काममेव वा
हे मंत्र, भक्तीने, शक्तीने किंवा इच्छेनुसार म्हणावेत.
भक्ष्यैर्नानाविधैरन्यैः शक्त्या वा मंत्रविद्वशी
मंत्र जाणणारा, आपल्या सामर्थ्यानुसार, विविध प्रकारच्या खाण्याच्या वस्तू किंवा इतर गोष्टींनी विधी करतो.
स्नपनं केचिदिच्छंति सगुडे ताम्रभाजने 4.31.
काही जण गुळ घालून तांब्याच्या भांड्यात स्नान करण्याची इच्छा करतात.