एषा हिमाद्रिदुहितुर्दयिता तृतीया रंभाविधानमलभद्भुवि तत्कृतेति
ही हिमालयाची तिसरी कन्या, जी पृथ्वीवर रंभेच्या रूपात प्रकट झाली—असं सांगितलं जातं.
सौभाग्याष्टकवर्णनम् सौभाग्यशयनं नाम यत्पुराणविदो विदुः
सौभाग्याष्टकाचं वर्णन पुराण जाणणाऱ्यांनी ज्याला सौभाग्यशयन असं म्हटलं आहे, त्याचं हे वर्णन आहे.
पुरा दग्धेषु लोकेषु भूर्भुवःस्वर्महादिषु
पूर्वी जेव्हा भू, भुवः, स्वः आणि महा हे लोक जळून गेले होते,
तच्च वैकुण्ठमासाद्य विष्णोर्वक्षस्थले स्थितम्
ते सौभाग्य वैकुंठात जाऊन, विष्णूच्या छातीवर स्थिरावलं.
अहंकारावृते लोके प्रधानपुरुषान्विते
अहंकाराने वेढलेल्या, प्रधान आणि पुरुषांनी भरलेल्या जगात,
पिंगाकारा समुद्भूता ज्वाला वक्षस्थली तदा
त्या छातीवरून एक पिंगट ज्वाळा प्रकट झाली.
यद्वक्षस्थलमाश्रित्य विष्णोः सौभाग्यमास्थितम्
विष्णूच्या छातीवर विसावलेलं तेच सौभाग्याचं रूप धारण केलं.
उत्क्षिप्तमन्तरिक्षस्थं ब्रह्मपुत्रेण धीमता
ब्रह्मदेवाच्या बुद्धिमान पुत्राने ते आकाशात उचललं.
बलं तेजो महज्जातं दक्षस्य परमेष्ठिनः
दक्ष या श्रेष्ठ देवतेतून मोठं बळ आणि तेज प्रकट झालं.
इक्षवस्तवराजं च निष्पावाजाजिधान्यकम् लवणं चाष्टमं तत्र सौभाग्याष्टकमुच्यते
ऊस, ज्वारी, मुग, तांदूळ आणि आठवं म्हणून मीठ—हेच सौभाग्याष्टक म्हणून ओळखलं जातं.
पीतं यद्ब्रह्मपुत्रेण योगज्ञानविदा तथा लोकानतीत्य लालित्याल्ललिता तेन चोच्यते ।। 4.25.
योग आणि ज्ञान जाणणाऱ्या ब्रह्मपुत्राने ते सेवन केलं. ती सर्व लोकांपलीकडे गेल्यामुळे आणि तिच्या सौंदर्यामुळे तिला ललिता असं नाव पडलं.
त्रैलोक्यसुंदरीमेनामुपयेमे पिनाकधृक्
पिनाकधारी भगवान शंकराने तिला, तीनही लोकांत सुंदर असलेल्या, पत्नी म्हणून स्वीकारलं.
आराध्य तामुमां भक्त्या स्त्री राजन्किन्न विन्दति
राजा, जो कोणी स्त्री भक्तीने तिची पूजा करते, तिला मी मिळत नाही असं कधी घडतंच नाही.
यद्विधानं च तत्सर्वं जगन्नाथ वदस्व मे
हे जगन्नाथा, त्या पूजेची सर्व विधी मला सांग.
शुक्लपक्षस्य पूर्वाह्ने तिलैः स्नानं समाचरेत्
शुक्ल पक्षाच्या सकाळी तिळांनी स्नान करावं.
तस्मिन्नहनि सा देवी किल विश्वात्मना सती
त्या दिवशी ती देवी आणि विश्वाचा आत्मा दोघेही उपस्थित होते.
तथा सहैव देवेशं तृतीयायामथार्चयेत्
त्याचप्रमाणे तिसऱ्या दिवशी त्या देवीसह देवेशाची पूजा करावी.
पञ्चगव्येनानुमासं तथा गंधोदकेन च
एक महिना पंचगव्य आणि सुगंधी पाण्याने अशीच पूजा करावी.
पाटलां शंभुसहितां पादयोस्तु प्रपूजयेत्
पाटला आणि शंभूसह पायांजवळ पूजा करावी.
भद्रेश्वरेण सहितां विजयां जानुनोर्युगे
विजया आणि भद्रेश्वर दोघांची गुडघ्याजवळ पूजा करावी.
कोटनीं शूलिनं कुक्षौ मंगलां शर्वसंयुताम् 4.25.
कोटणी या त्रिशूळधारीची पोटाजवळ, आणि मंगलासह शर्वाचीही पूजा करावी.
अनंतां त्रिपुरघ्रं च पूजयेत्करसंपुटे
अनंता आणि त्रिपुरघ्र यांची हातांच्या कपाळात पूजा करावी.
सर्वात्मना च सहितां ललितां मस्तकोपरि पूजयेद्भक्तिसहितो गन्धमाल्यानुलेपनैः
ललिता आणि सर्वात्मा यांची डोक्यावर, भक्तीने, सुगंधी उटणे आणि फुलांच्या माळांनी पूजा करावी.
एवमभ्यर्च्य विधिवत्सौभाग्याष्टकमग्रतः
अशी विधिपूर्वक पूजा करून, सौभाग्याष्टक समोर ठेवावं.
तवराजेक्षुलवणं कुंकुमं च तथाष्टमम्
ऊस, मीठ आणि कुंकू—ही आठ वस्तू द्यावीत.
एवं निवेद्य तत्सर्वं शिवयोः प्रीयतामिति
हे सर्व अर्पण करून, 'हे शिव आणि पार्वती, हे तुम्हाला आवडो,' असं म्हणावं.
ततः प्रातः समुत्थाय कृतप्राण जयः शुचिः सौभाग्याष्टकसंयुक्तं सौवर्णचरणद्वयम्
मग सकाळी उठून, प्राणक्रिया करून, शुद्ध मनाने, सौभाग्याष्टक आणि सोन्याचे दोन पाय घ्यावेत.
प्रीयतामत्र ललिता ब्राह्मणाय निवे दयेत्
इथे ललिता प्रसन्न होवो, असं म्हणून ते सर्व ब्राह्मणाला द्यावं.
प्राशने नाममंत्रे च विशेषोऽयं निबोध मे
जेवताना नावमंत्र म्हणण्याचा हा खास नियम नीट ऐक.
ज्येष्ठे मंदारपुष्पं च बिल्वपत्रं शुचौ स्मृंतम्
ज्येष्ठ महिन्यात मंदाराचं फूल आणि बिल्वपत्र शुद्ध मानलं जातं.