माता रुद्राणां दुहिता वसूनां स्वसादित्यानाममृतस्य नाभिः
ती रुद्रांची आई, वसूंची मुलगी, आदित्यांची बहीण आणि अमृताची नाभी आहे.
गावो मे हृदये संतु गवां मध्ये वसाम्यहम्
गायी माझ्या हृदयात वास करोत; मी गायींच्या मध्ये राहतो.
इत्थं संपूज्य दत्त्वार्घं ततो गच्छेद्गृहाश्रमम्
अशा प्रकारे पूजा करून अर्घ्य दिल्यावर, मग आपल्या घरच्या कामाकडे वळावे.
शालिपिष्टं फलं शाकं तिलमन्नं च शोभनम्
तांदळाचे पीठ, फळे, भाजीपाला, तीळ आणि उत्तम अन्न द्यावे.
प्रभाते गोपदं दत्त्वा ब्राह्मणाय हिरण्मयम् 4.19.
सकाळी ब्राह्मणाला सोन्याचे गोपद द्यावे.
अर्च्यंतेऽत्र यथा गावस्तथा गोवर्धनो गिरिः
इथे गायींची पूजा जशी होते तशीच गोवर्धन पर्वताचीही पूजा होते.
गोभक्तो गोव्रतं कृत्वा भक्त्या शक्त्या च गोष्पदम्
जो गायींना भक्तीने आणि आपल्या शक्तीनुसार गोव्रत करतो, त्याने गोपदाचीही पूजा करावी.
गोतर्णकाकुलं गेहं गोकुलं च समासतः
गायींच्या आवाजाने गजबजलेले घर आणि गोकुळ मिळते.
संतानं पूजितं लब्ध्वा ततः स्वर्गेऽमरो भवेत्
पूज्य संतान मिळाल्यावर, नंतर स्वर्गात अमरत्व मिळते.
गन्धर्वैर्गीतवाद्येन सेव्यमानोऽप्सरोगणैः
गंधर्वांच्या गाण्याने आणि वाद्यांनी, तसेच अप्सरांच्या संगतीने सेवा मिळते.
यो गोपदव्रतमिदं कुरुते त्रिरात्रं गा वै प्रपूजयति गोरसपूजनाच्च
जो कोणी हे गोपद व्रत तीन रात्री करतो, गायींची पूजा करतो आणि गायीच्या दुधाचा सन्मान करतो,
हरिकालीव्रतवर्णनम् सर्वधान्यैस्तां विरूढां भूतां हरितशाड्वलाम्
हरिकाळी व्रताचे वर्णन – सर्व धान्यांनी, वाढलेल्या, सजीव आणि हिरवळीने आच्छादित अशा भूमीवर,
गन्धैः पुष्पैः फलैर्धूपैर्नैवेद्यैर्मोदकादिभिः
सुगंधी, फुले, फळे, धूप, नैवेद्य आणि मोदकांसारख्या गोड पदार्थांनी पूजा केली जाते.
घण्टावाद्यादिभिर्गीतैः शुभैर्दिव्यकथानुगैः
घंटा, वाद्ये, शुभ गीते आणि दिव्य कथा यांचा गजर होत असतो.
सुवासिनीभिः सा नेया मध्ये पुण्यजलाशये
सुशोभित स्त्रियांकडून तिला पवित्र जलाशयाच्या मध्यभागी नेले जाते.
आर्द्रधान्यैः स्थिता कस्मात्पूज्यते स्त्रीजनेन सा
ओल्या धान्यांसह उभी असलेली ती स्त्रियांकडून का पूजली जाते?
आसीद्दक्षस्य दुहिता कालीनाम्नी तु कन्यका
दक्षाला काळी नावाची एक कन्या होती.
वर्णेनापि च सा कृष्णा नवनीलोत्पलप्रभा
ती रंगाने काळी होती, जणू नवीन निळ्या कमळासारखी तेजस्वी.
विवाहिता विधानेन शंखतूर्यानुनादिना
शंख आणि ताशांच्या निनादात तिचा विधिपूर्वक विवाह झाला.
निर्वर्तिते विवाहे तु तया सार्धं त्रिलोचनः
विवाह पूर्ण झाल्यावर त्रिनेत्रधारी तिच्या सोबत होते.
अथ देवसमानस्तु कदाचित्स वृषध्वजः 4.20.
कधीतरी देवांसारखा वृषध्वज तिथे उपस्थित होता.
तत्रस्थश्चाह्वयामास नर्मणा त्रिपुरांतकः
तिथे त्रिपुरांतकाने हसत खेळत बोलावले.
एह्येहि त्वमितः कासि कृष्णांजनसमन्विते
अगं, इथे ये, काळ्या काजळाने सजलेली तू.
एवमुत्क्षिप्तमनसा देवी संकुद्धमानसा
अशा प्रकारे, तिचे मन अस्वस्थ होऊन देवी रागावली.
रुरोद सस्वरं बाला तत्रस्था स्फुरिताधरा
ती बालिका तिथे उभी राहून, ओठ थरथरत मोठ्याने रडली.
यस्मान्ममोपमा दत्ता कृष्णवर्णेन शंकर
शंकरा, तू मला काळ्या रंगाशी तुलना केलीस म्हणून,
तस्माद्देहमिमं कृष्णं जुहोमि ज्वलितेऽनले
म्हणून मी हे काळे शरीर जळत्या आगीत अर्पण करते.
मुमोच हरितच्छायाकांतिं हरितशाद्वले
तिने हिरव्या गवतावर हिरवट तेज सोडले.
पुनः पर्वतराजस्य गृहे गौरी बभूव सा
पुन्हा पर्वतराजाच्या घरी ती गौरी झाली.
एवं सा हरकालीति गौरीशस्य व्यवस्थिता
अशा प्रकारे ती हराची काळी आणि गौरी म्हणून ओळखली जाते.