पत्नीविमुक्तश्च नरो न कदाचित्प्रजायते
पत्नीपासून वेगळा राहणारा पुरुष कधीच संततीसंपन्न होत नाही.
अशून्यशयनं नाम तदा ग्राह्या च सा तिथिः
त्याला ‘अशून्यशयन’ असे म्हणतात आणि ती तिथी पाळावी.
कृष्णपक्षे द्वितीयायां श्रावणे नृपसत्तम
राजन, श्रावण महिन्यात कृष्ण पक्षातील द्वितीया या दिवशी,
कृत्वा पितॄन्मनुष्यांश्च देवान्सं तर्प्य भक्तिमान्
पूर्वज, माणसे आणि देव यांना भक्तीने तृप्त करून,
तत्रस्थं श्रीधरं श्रीशं भक्त्याभ्यर्च्य श्रिया सह
त्या ठिकाणी लक्ष्मीसमवेत असलेल्या श्रीधराची भक्तीभावाने पूजा करावी.
इममुच्चारयेन्मंत्रं प्रणम्य जगतः पतिम् 4.15.
जगाचा स्वामी असलेल्या प्रभूला वंदन करून हा मंत्र म्हणावा:
गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामदम् पितरो मा प्रणश्यंतु मत्तो दांपत्यभेदतः
माझे गृहस्थाश्रम कधीही नष्ट होऊ नये, त्यातून धर्म, अर्थ, काम मिळो. पती-पत्नीच्या विभाजनामुळे माझ्या पूर्वजांचे कल्याण नष्ट होऊ नये.
लक्ष्म्या वियुज्यते कृष्ण न कदाचिद्यथा भवान्
कृष्णा, जसे तू कधीही लक्ष्मीपासून वेगळा होत नाहीस,
लक्ष्म्या न शून्यं वरद यथा ते शयनं सदा
वरद, जसे तुझे शयन नेहमी लक्ष्मीने भरलेले असते,
एवं प्रसाद्य पूजां च कृत्वा लक्ष्म्या हरेस्तथा विप्राय दक्षिणां दद्यात्स्व शक्त्या फलसंयुताम्
अशा प्रकारे लक्ष्मीसमवेत हरिची पूजा करून, आपल्या शक्तीनुसार फळासह ब्राह्मणास दक्षिणा द्यावी.
अनेनविधिना राजन्यावन्मासचतुष्टयम्
राजन, या पद्धतीने चार महिने हे व्रत करावे.
कार्त्तिके चाथ संप्राप्ते शय्यां श्रीकांतसंयुताम्
आणि कार्तिक महिना आला की, शय्या श्रीच्या प्रियासोबत एकत्र करावी.
प्रतिमासं च सोमाय अर्घ्यं दद्यात्समंत्रकम्
प्रत्येक महिन्याला सोमाला मंत्रांसह अर्घ्य अर्पण करावे.
गगनांगणसद्दीप दुराब्धिमथनोद्भव
आकाशात चमकणाऱ्या दिव्या, जो दूरच्या समुद्राच्या मंथनातून जन्मला आहे,
एवं करोति यः सम्यङ्नरो मासचतुष्टयम्
जो पुरुष असे चार महिने योग्य रीतीने करतो,
अशून्यशयनश्चैव धर्मकामार्थसाधकः 4.15.
त्याच्या शय्येवर कधीच रिकामी जागा राहत नाही आणि तो धर्म, काम आणि अर्थ यशस्वीरीत्या मिळवतो.
नारी च पार्थ धर्मज्ञा व्रतमेतद्यथाविधि
पार्था, धर्म जाणणारी स्त्रीही हे व्रत योग्य प्रकारे पाळावे.
वैधव्यं दुर्भगत्वं च भर्तृत्यागं च सत्तम
ती विधवा होण्याचे, दुर्दैवाचे आणि पतीच्या त्यागाचे दुःख टाळते, हे श्रेष्ठा.
एषा ह्यशून्यशयना नृपते द्वितीया ख्याता समस्तकलुषापहराऽद्वितीया
हे दुसरे अशून्यशयन व्रत आहे, राजन, जे सर्व पापांचे अद्वितीय हरण करणारे म्हणून प्रसिद्ध आहे.
मधूकतृतीयाव्रतवर्णनम् प्रातः स्थित्वा ब्रह्मचर्ये जटामुकुटशोभिता
मधूक तृतीयाव्रताचे वर्णन: सकाळी ब्रह्मचर्य पाळून, जटांनी मस्तक शोभवून,
गोधारथगतां देवीं रुद्रध्यानपरायणाम् केसरैर्मधुरैर्द्रव्यैः स्वर्णमाणिक्यपूजया
पृथ्वीच्या रथावर आरूढ असलेल्या, रुद्राच्या ध्यानात मग्न असलेल्या देवीची केशर, गोड पदार्थ, सोनं आणि रत्नांनी पूजा करावी.
ॐ भूषिका देवभूषा च भूषिका ललिता उमा
ॐ, अलंकारांनी सजलेली, दिव्य अलंकारांची शोभा असलेली, सुंदर अलंकारांनी युक्त, ललिता, उमा,
दौर्भाग्यं मे शमयतु सुप्रसन्नमनाः सदा
तू नेहमी प्रसन्न मनाने माझे दुर्दैव दूर कर.
अङ्गेङ्गे च ममोपाङ्गे पर्वेपवे स्थितामृतम्
माझ्या प्रत्येक अंगात, सांध्यांत व उपांगांत वसून, तू मला अमृताचा लाभ दे.
एवमुच्चार्य मंत्रांश्च नारीज्ञानवती सती
अशा प्रकारे हे मंत्र उच्चारून, ज्ञान असलेली स्त्री,
जीरकैः कटुहुण्डैश्च लवणैर्गुडसर्पिषा
जिरं, तिखट पदार्थ, मीठ, गूळ आणि तुप याने,
कुसुमैः. कुंकुमैर्गन्धैः कालेयागुरुचन्दनैः
फुलं, केशर, सुगंध, काळे अगर आणि चंदन याने,
नेत्रैरनेकदेशोत्थैः पूपकैस्तिलतण्डुलैः
विविध प्रदेशातील डोळ्यांसह, तीळ आणि तांदळाच्या लाडूंनी,
इत्येवमादिनैवेद्यैः पूजयित्वा महाद्रुमम् 4.16.
अशा प्रकारच्या नैवेद्याने त्या महावृक्षाची पूजा करावी.
एतत्करोति या पुत्री तृतीयाव्रतमुत्तमम्
जी कन्या हे उत्तम तृतीयाव्रत करते—