दानानि च प्रदेयानि भगिनीभ्यो विधानतः
बहिणींना योग्य पद्धतीने दान द्यावे.
सर्वा भगिन्यः संपूज्या अभावे प्रतिपत्तिगाः
सर्व बहिणींना सन्मान द्यावा; त्यांची अनुपस्थिती असल्यास, त्यांच्या जागी असणाऱ्यांना सन्मान द्यावा.
मातुलस्य सुताहस्ताद्वितीयायां पुनर्नृप
राजा, द्वितीयेला मामा आपल्या मुलीच्या हातून—
भोक्तव्यं सहजायाश्च भगिन्या हस्ततः परम्
स्वतःच्या पत्नीच्या हातून, आणि नंतर बहिणीच्या हातून जेवावे.
धन्यं यशस्यमायुष्यं धर्मकामार्थवर्द्धनम्
हे व्रत केल्याने धन, कीर्ती, दीर्घायुष्य मिळते आणि धर्म, काम, अर्थ यांची वाढ होते.
यस्यां तिथौ यमुनया यमराजदेवः सम्भोजितो जगति सत्त्वरसौहृदेन
ज्या तिथीला यमुनाने यमराजाची सर्व जीवांशी मैत्रीभावाने पूजा केली,
अशून्यशयनमाहात्म्यवर्णनम् गार्हस्थ्यं तच्च भवति दंपत्योः प्रीयमाणयोः
‘अशून्यशयन’ या व्रताचे महत्त्व सांगतो. हे व्रत प्रेमळ पती-पत्नींमध्ये स्नेह वाढवते.
पत्नीहीनः पुमान्पत्नी भर्त्रा विरहिता तथा
पत्नी नसलेला पुरुष, आणि नवऱ्यापासून दूर असलेली स्त्री,
तद्ब्रूहि देवदेवेश विधवा स्त्री न जायते
देवतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या प्रभू, स्त्री विधवा होऊ नये यासाठी काय करावे हे मला सांगा.
यामुपोष्य न वैधव्यं प्राप्नोति स्त्री युधिष्ठिर
युधिष्ठिरा, कोणते व्रत पाळल्याने स्त्रीला विधवापण येत नाही?
पत्नीविमुक्तश्च नरो न कदाचित्प्रजायते
पत्नीपासून वेगळा राहणारा पुरुष कधीच संततीसंपन्न होत नाही.
अशून्यशयनं नाम तदा ग्राह्या च सा तिथिः
त्याला ‘अशून्यशयन’ असे म्हणतात आणि ती तिथी पाळावी.
कृष्णपक्षे द्वितीयायां श्रावणे नृपसत्तम
राजन, श्रावण महिन्यात कृष्ण पक्षातील द्वितीया या दिवशी,
कृत्वा पितॄन्मनुष्यांश्च देवान्सं तर्प्य भक्तिमान्
पूर्वज, माणसे आणि देव यांना भक्तीने तृप्त करून,
तत्रस्थं श्रीधरं श्रीशं भक्त्याभ्यर्च्य श्रिया सह
त्या ठिकाणी लक्ष्मीसमवेत असलेल्या श्रीधराची भक्तीभावाने पूजा करावी.
इममुच्चारयेन्मंत्रं प्रणम्य जगतः पतिम् 4.15.
जगाचा स्वामी असलेल्या प्रभूला वंदन करून हा मंत्र म्हणावा:
गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामदम् पितरो मा प्रणश्यंतु मत्तो दांपत्यभेदतः
माझे गृहस्थाश्रम कधीही नष्ट होऊ नये, त्यातून धर्म, अर्थ, काम मिळो. पती-पत्नीच्या विभाजनामुळे माझ्या पूर्वजांचे कल्याण नष्ट होऊ नये.
लक्ष्म्या वियुज्यते कृष्ण न कदाचिद्यथा भवान्
कृष्णा, जसे तू कधीही लक्ष्मीपासून वेगळा होत नाहीस,
लक्ष्म्या न शून्यं वरद यथा ते शयनं सदा
वरद, जसे तुझे शयन नेहमी लक्ष्मीने भरलेले असते,
एवं प्रसाद्य पूजां च कृत्वा लक्ष्म्या हरेस्तथा विप्राय दक्षिणां दद्यात्स्व शक्त्या फलसंयुताम्
अशा प्रकारे लक्ष्मीसमवेत हरिची पूजा करून, आपल्या शक्तीनुसार फळासह ब्राह्मणास दक्षिणा द्यावी.
अनेनविधिना राजन्यावन्मासचतुष्टयम्
राजन, या पद्धतीने चार महिने हे व्रत करावे.
कार्त्तिके चाथ संप्राप्ते शय्यां श्रीकांतसंयुताम्
आणि कार्तिक महिना आला की, शय्या श्रीच्या प्रियासोबत एकत्र करावी.
प्रतिमासं च सोमाय अर्घ्यं दद्यात्समंत्रकम्
प्रत्येक महिन्याला सोमाला मंत्रांसह अर्घ्य अर्पण करावे.
गगनांगणसद्दीप दुराब्धिमथनोद्भव
आकाशात चमकणाऱ्या दिव्या, जो दूरच्या समुद्राच्या मंथनातून जन्मला आहे,
एवं करोति यः सम्यङ्नरो मासचतुष्टयम्
जो पुरुष असे चार महिने योग्य रीतीने करतो,
अशून्यशयनश्चैव धर्मकामार्थसाधकः 4.15.
त्याच्या शय्येवर कधीच रिकामी जागा राहत नाही आणि तो धर्म, काम आणि अर्थ यशस्वीरीत्या मिळवतो.
नारी च पार्थ धर्मज्ञा व्रतमेतद्यथाविधि
पार्था, धर्म जाणणारी स्त्रीही हे व्रत योग्य प्रकारे पाळावे.
वैधव्यं दुर्भगत्वं च भर्तृत्यागं च सत्तम
ती विधवा होण्याचे, दुर्दैवाचे आणि पतीच्या त्यागाचे दुःख टाळते, हे श्रेष्ठा.
एषा ह्यशून्यशयना नृपते द्वितीया ख्याता समस्तकलुषापहराऽद्वितीया
हे दुसरे अशून्यशयन व्रत आहे, राजन, जे सर्व पापांचे अद्वितीय हरण करणारे म्हणून प्रसिद्ध आहे.
मधूकतृतीयाव्रतवर्णनम् प्रातः स्थित्वा ब्रह्मचर्ये जटामुकुटशोभिता
मधूक तृतीयाव्रताचे वर्णन: सकाळी ब्रह्मचर्य पाळून, जटांनी मस्तक शोभवून,