इति ते कथितं देव यथाशास्त्रेषु भाषितम्
हे देव, तुला शास्त्रांमध्ये जसं सांगितलं आहे तसंच मी सांगितलं.
इति श्रुत्वा स होवाच स पुत्रो मदनालसः 3.2.14.
हे ऐकून मदनालसा नावाच्या त्या पुत्राने बोलायला सुरुवात केली.
स स्नात्वा बहुला ष्टम्यां तत्पुण्येन नृपोत्तम
तो बहुला अष्टमीला स्नान करून, त्या पुण्याने, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तुला सांगतो.
स्मृत्वा स हृदि गोविंदं तुष्टाव श्लक्ष्णया गिरा
त्याने मनात गोविंदाचा स्मरण केला आणि कोमल शब्दांनी त्याची स्तुती केली.
त्वयैकेन लीलार्थतो देवदेव प्रियाराधया सार्द्धमेतद्धि गुप्तम्
हे देवाधिदेव, केवळ तुझ्यामुळे, तुझ्या प्रियतमेच्या सोबतीने, या सर्व गोष्टी गुप्त ठेवण्यात आल्या.
जगत्यन्तकाले त्वया कालमूर्त्या जगत्संहृतं वै नमस्तेनमस्ते
जगाच्या शेवटी, तूच काळरूप घेऊन हे जग संहारतोस; मी तुला नमस्कार करतो, पुन्हा नमस्कार करतो.
इति स्तोत्रप्रभावेन देवदेवेन मोचिता
या स्तोत्राच्या प्रभावामुळे देवाधिदेवाने त्याची मुक्तता केली.
रमणीं स्वां समालिंग्य ननन्द मुदितो नृप सुदेवं स समाहूय स्वां स्वसारं ददौ मुदा
आपली प्रिय पत्नीला मिठी मारून आनंदाने राजा हर्षित झाला; त्याने सुदेवाला बोलावलं आणि आनंदाने आपली बहीण दिली.
सुदेवस्तस्य भगिनीं क्षत्रियस्य मदातुराम्
सुदेवाने त्या क्षत्रियाची, प्रेमाने भरलेली बहीण स्वीकारली.
इति ते कथितं भूप चरित्रं तस्य धीमतः
हे राजन, त्या बुद्धिमानाचा चरित्र तुला सांगितलं.
पुनराख्यानकं विप्र वर्णयामास सुन्दरम्
पुन्हा एकदा, ब्राह्मणांनो, त्याने एक सुंदर गोष्ट सांगितली.
कान्यकुज्जे महाराज ब्राह्मणो दानशीलकः प्रतिग्रहेण यद्द्रव्यं तेन दानमचीकरत्
कान्यकुब्ज या नगरीत, राजन, एक ब्राह्मण दानशील होता. त्याला जे काही मिळे, ते सगळं तो इतरांना दान करीत असे.
कदाचित्तु शरत्काले नवदुर्गाव्रतं ह्यभूत्
कधीतरी शरद ऋतूत नवदुर्गा व्रत पाळलं गेलं.
किं कर्तव्यं मया चाद्य येन द्रव्ययुतो ह्यहम्
'आज मी असं काय करू, ज्यामुळे मला संपत्ती मिळेल?' असं त्याने मनात विचार केलं.
इति शोकसमायुक्तस्तदा देवीप्रसादतः
अशा दुःखाने भरलेल्या अवस्थेत, त्या वेळी देवीच्या कृपेने—
निराहारव्रतं तेन कृतं तु नवमाह्निकम्
त्याने नवदिवस उपवासाचं व्रत केलं, अन्न न घेता.
जीमूतकेतुरिति च सोभूद्विद्याधराधिपः
विद्याधरांचा अधिपती म्हणून जिमूतकेतु नावाचा एक राजा होता.
उवास कतिचिद्वर्षान्दिव्य भोगप्रभोगवान्
त्याने काही वर्षे दिव्य सुखांचा आणि आनंदाचा उपभोग घेतला.
तेन वृक्षप्रभावेन जातः पुत्रो महोत्तमः
त्या वृक्षाच्या प्रभावामुळे त्याला एक उत्तम पुत्र झाला.
स वै पूर्वभवे राजन्मध्यदेशे महोत्तमे 3.2.15.
राजा, पूर्वजन्मी तो उत्तम मध्यदेशात होता.
एकदा मृगयाकेलिलोलुपः स महीपतिः
एकदा तो राजा शिकार खेळायला फारच उत्सुक झाला.
चैत्रशुक्लनवम्यां तु न कृतं जीवघातनम्
चैत्र महिन्यातील शुक्ल नवमीला कोणत्याही जीवहिंसेचं कृत्य केलं गेलं नाही.
वाल्मीकेश्च कुटीमध्ये रात्रौ जागरणं कृतम्
वाल्मीकी यांच्या कुटीमध्ये रात्री जागरण केलं गेलं.
श्रुता राममयी गाथा तस्य पुण्यप्रभावतः
त्याच्या पुण्यामुळे रामाचं गीत ऐकायला मिळालं.
कल्पवृक्षस्य वै पूजा कृता तेन महात्मना
त्या महात्म्याने कल्पवृक्षाची पूजा केली.
स तमाह महावृक्ष मदीयं नगरं शुभम्
त्या मोठ्या वृक्षाने त्याला सांगितलं, 'माझं हे शुभ नगर—'
इत्युक्ते सति वृक्षेण नगरं भूपतेः समम्
वृक्षाने असं सांगितल्यावर, ते नगर राजासोबत एकरूप झालं.
सर्वे ते राजतुल्याश्च कल्पवृक्षप्रसादतः
कल्पवृक्षाच्या कृपेने ते सगळे राजासारखे झाले.
मलयाद्रौ महारम्ये तेपतुर्बहुलं तपः
मलय पर्वतावर, त्या रम्य ठिकाणी त्यांनी खूप कठोर तप केला.
कमलाक्षीति विख्याता कन्या च शिवमंदिरे 3.2.15.
कमलाक्षी नावाची, प्रसिद्ध अशी एक कन्या, शिवाच्या मंदिरात होती.