गात्रत्रयं विरूपं स्याद्द्वितीयं वा स्वरूपतः
तुझ्या तीन अवयवांपैकी एक विकृत आहे, तर दुसरा नैसर्गिक स्थितीत आहे.
दुर्ल्लंघ्या प्रकृतिः साक्षादनुभूतकरी भवेत्
निसर्ग सहजपणे जिंकता येत नाही आणि ती थेट अनुभव देणारी असते.
विप्रस्यैवं वचः श्रुत्वा जगामादर्शनं शनैः
त्या ऋषीच्या शब्द ऐकल्यावर ती हळूहळू अदृश्य झाली.
मूलजालकविप्रेण पृष्टः प्राहामरावतीम्
मूळजाळ ऋषीने विचारल्यावर तिने उत्तर दिलं, 'अमरावती.'
शक्रस्यावसरे वृत्ते व्रजन्त्याः स्वगृहं मया
इंद्राचा वेळ संपल्यावर, ती आपल्या घरी परत जात असताना, माझ्या कडून—
विद्यया कलया चापि पौरुषेण व्रतेन च
विद्या, कौशल्य, पुरुषार्थ आणि व्रत यांच्या जोरावर—
ब्राह्मणस्तमथोवाच मुग्धा दग्धाग्निसंभवा
मग त्या ब्राह्मणाने तिला म्हणाले, 'हे भोळी, अग्नीतून जन्मलेली आणि जळलेली—'
तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा स सिद्धः सुविशुद्धधीः
तिचे हे शब्द ऐकून, तो सिद्ध पुरुष, पूर्णपणे निर्मळ मनाने—
कदाचिच्च रता तेन स्वर्गमार्गं यदृच्छया
कधीतरी, त्याच्याबरोबर एकरूप होऊन, ती योगायोगाने स्वर्गमार्गाला पोहोचली.
मूलजालैर्वर्तयंतं महाकालवनाश्रयम्
मूळजाळ ऋषींच्या आधाराने, तो महाकाळवनात राहतो.
दर्शनादथ संभाषादुपकारात्सहासनात्
दिसणं, बोलणं, मदतीस येणं आणि हास्य यातून—
न दर्शनं न संभाषा कदाचित्सह तेन मे
माझं कधीच त्याच्याशी भेटणं, बोलणं किंवा एकत्र येणं झालं नाही.
इत्येवमुक्त्वा रंभोरू रंभा जंभारिणोंतिकम्
असं म्हणून, सुंदर जांघांची रंभा जंभाचा शत्रू असलेल्या देवाकडे गेली.
गत्वा निवेदयामास स्नेहव्रतविचेष्टितम्
ती जाऊन स्नेह व व्रताची कृती सांगितली.
शक्रः प्रोवाच चार्वंगीं गीर्वाणहृदयंगमाम्
इंद्राने त्या सुंदर, देवांच्या मनात स्थान मिळवलेल्या स्त्रीला संबोधून बोलले.
दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यस्रगुनुलेपनम्
ती दिव्य हार, वस्त्र घालून, दिव्य उटणे आणि अलंकारांनी सजलेली होती—
तत्रस्थः स द्विजो भोगीविभुनक्ति सह रंभया
तेथे तो द्विज, रंभेसह, सुखांचा उपभोग घेतो.
राज्यश्रियं जगति सर्वजनोपभोग्यामाप्नोति शक्रशिवकेशवयोर्निवासम्
तो जगात सर्व लोकांना लाभणारी राजश्री मिळवतो आणि इंद्र, शिव व केशव यांच्या निवासात पोहोचतो.
तिलकव्रतवर्णनम् दुर्गासूर्याग्निसोमानां व्रतानि मधुसूदन
तिलक व्रताचे वर्णन— दुर्गा, सूर्य, अग्नी आणि सोम यांची व्रते, मधुसूदन,
शास्त्रांतरेषु दृष्टानि तव बुद्धिगतानि च
ही व्रते इतर शास्त्रांत दिसतात आणि तुझ्या बुद्धीतही आहेत.
प्रतिपत्क्रमयोगेन विहिता यस्य या तिथिः
चंद्रमासाच्या गणनेन ठरवलेल्या दिवशी, ज्या तिथीचे नियम त्याला लागू आहेत,
शुक्ला तस्यां प्रकुर्वीत स्नानं नियमतत्परः
त्या शुक्ल पक्षातील तिथीला, नियमाने आणि भक्तीभावाने स्नान करावे.
नारी नरो वा राजेन्द्र संतर्प्य पितृदेवताः
राजा, स्त्री असो वा पुरुष, पितर आणि देवतांना तृप्त करून,
पिष्टातकेन विलिखेद्वत्सरं पुरुषाकृतिम्
पीठ आणि गोड पदार्थांनी एका वर्षासाठी माणसाच्या आकाराची मूर्ती तयार करावी.
दीपैश्चापि सनैवेद्यैः पूजयेद्वत्सरं तदा पूजयेद्ब्राह्मणान्विद्वान्मंत्रैर्वेदोदितैः शुभैः
दिवे आणि नैवेद्याने त्या मूर्तीची वर्षभर पूजा करावी; विद्वानांनी वेदातील शुभ मंत्रांनी ब्राह्मणांची पूजा करावी.
संवत्सरोऽसि परिवत्सरोसीडा वत्सरोऽभित्सरोऽसि उषसस्ते कल्पंतामहोरात्रास्ते कल्पंतामर्धमासस्ते कल्पतां मासास्ते कल्पतामृतवस्ते कल्पन्तां संवत्सरस्ते कल्पताम्
तूच वर्ष आहेस, तूच वर्षांचा फेर आहेस, तूच आनंद आहेस, तूच वर्ष आहेस, तूच जवळ येणारा आहेस; तुझे उषःकाल, दिवस-रात्र, अर्धा महिना, महिने, ऋतू आणि वर्षे नेहमी राहो.
एवमभ्यर्च्य वासोभिः पश्चात्तमभिवेष्टयेत्
अशी पूजा करून, नंतर त्या मूर्तीला वस्त्राने गुंडाळावे.
ततस्तं प्रार्थयेत्पश्चात्पुरः स्थित्वा कृतांजलिः 4.8.
त्याच्या पुढे उभे राहून, हात जोडून, नंतर प्रार्थना करावी.
एवमुक्त्वा यथाशक्ति दद्याद्विप्राय दक्षिणाम्
असे सांगून, आपल्या शक्तीनुसार ब्राह्मणाला दक्षिणा द्यावी.
ततः प्रभृत्यनुदिनं तिलकालंकृतं मुखम्
त्या दिवसापासून रोज कपाळावर तिलक लावावे.