येषां द्विजेन्द्रवाहित्री पूर्णभांडा तु गच्छति
ज्यांच्यासाठी द्विजांचा वाहन भरलेले पुढे जाते,
इति ज्ञात्वा नरः पुण्यं कुर्यात्पापं विवर्जयेत् ।। पुण्येन याति देवत्वमपुण्यान्नरकं व्रजेत्
हे जाणून, माणसाने पुण्य करावे आणि पाप टाळावे; पुण्याने देवपद मिळते, पापाने नरकात जावे लागते.
ये मनागपि देवेशं प्रपन्नाः शरणं शिवम्
जे थोडे जरी का होईना, देवाधिदेव शिवाच्या शरण आले आहेत,
किं तु पापैर्महाघोरैः किञ्चित्कालं शिवाज्ञया
तरीसुद्धा, शिवाच्या आज्ञेने, फार भयंकर पापांमुळे, थोड्या काळासाठी—
ये पुनः सर्वभावेन प्रतिपन्ना महेश्वरम्
जे लोक पूर्ण मनाने महेश्वराची भक्ती करतात,
तस्मा द्विवर्धयेद्भक्तिमीश्वरे सततं बुधः
म्हणून बुद्धिमान माणसाने नेहमी परमेश्वरावरची आपली भक्ती दुप्पट करावी.
पापानि पंच परमार्थतयैव पार्थ दुःखप्रदानि सुचिरं पितृ राजलोके
पार्था, पाच पापे खरीखुरी दुःख देणारी असून, ती पितरांच्या आणि राजांच्या लोकांत दीर्घकाळ त्रास देतात.
शकटव्रतमाहात्म्यवर्णनम् व्रतोपवासनियमप्लवेनोत्तीर्यते सुखम्
व्रत आणि उपवास यांच्या शिस्तीने जीवन पार केल्यास सुख मिळते.
दुर्ल्लभं प्राप्य मानुष्यं विद्युत्पतनचञ्चलम्
हा मानवजन्म फार दुर्मिळ आहे आणि वीज चमकावी तसा क्षणभराचा असतो.
दान व्रतमयी कीर्तिर्यस्य स्यादिह देहिनः
ज्याच्या आयुष्यात दान आणि व्रत असते, त्याची कीर्ती या जगात टिकून राहते.
ज्ञायते नेह नामुत्र व्रतस्वाध्यायवर्जितः
इथे आणि पुढच्या जन्मात व्रत व शास्त्राध्ययन न करणारा कुणीही ओळखला जात नाही.
अत्र ते कथयिष्यामि इतिहासं पुरातनम्
आता मी तुला एक प्राचीन कथा सांगतो.
योगर्द्धिसिद्ध्या संसिद्धः कश्चित्सिद्धो महीतलम्
एकदा पृथ्वीवर योगसाधनेने सिद्धी मिळवलेला एक सिद्ध पुरुष होता.
निगीर्णदंतो लंबोष्ठः पिंगाक्षस्तनुमूर्द्धजः
त्याचे दात आत गेलेले, ओठ जाड, डोळे पिंगट आणि केस विरळ होते.
चिपिटाक्षः स्फुटितपाज्जंघाढ्यः कृशकूर्परः
त्याचे डोळे बसलेले, गुडघे आणि पाय फाटलेले, आणि कोपर सुकलेले होते.
मूलजालिकविप्रेण दृष्टः पृष्टश्च को भवान्
मूलजालिक वंशातील एका ब्राह्मणाने त्याला पाहिले आणि विचारले, 'तू कोण आहेस?'
कच्चिद्दृष्टा त्वया रंभा भाभासितदिगंतरा
'तुला कधी रम्भा दिसली का, जिला तिच्या तेजाने सर्व दिशांना प्रकाशमान केले आहे?'
गत्वा मद्वचनाद्वाच्या निर्वाच्या दोषदर्शिभिः
'माझ्या सांगण्यावरून तिच्याशी बोल, पण दोष दाखवणाऱ्यांशी बोलू नकोस.'
सिद्धः प्रसिद्धं तं विप्रं प्राहेदं विस्मयान्वितः
त्या सिद्ध पुरुषाने आश्चर्याने त्या प्रसिद्ध ब्राह्मणाला उत्तर दिले.
ब्राह्मणस्तमथोवाच विज्ञातोऽसि मया यथा
मग त्या ब्राह्मणाने त्याला सांगितले, 'मी तुला जसा आहेस तसा ओळखले आहे.'
गात्रत्रयं विरूपं स्याद्द्वितीयं वा स्वरूपतः
तुझ्या तीन अवयवांपैकी एक विकृत आहे, तर दुसरा नैसर्गिक स्थितीत आहे.
दुर्ल्लंघ्या प्रकृतिः साक्षादनुभूतकरी भवेत्
निसर्ग सहजपणे जिंकता येत नाही आणि ती थेट अनुभव देणारी असते.
विप्रस्यैवं वचः श्रुत्वा जगामादर्शनं शनैः
त्या ऋषीच्या शब्द ऐकल्यावर ती हळूहळू अदृश्य झाली.
मूलजालकविप्रेण पृष्टः प्राहामरावतीम्
मूळजाळ ऋषीने विचारल्यावर तिने उत्तर दिलं, 'अमरावती.'
शक्रस्यावसरे वृत्ते व्रजन्त्याः स्वगृहं मया
इंद्राचा वेळ संपल्यावर, ती आपल्या घरी परत जात असताना, माझ्या कडून—
विद्यया कलया चापि पौरुषेण व्रतेन च
विद्या, कौशल्य, पुरुषार्थ आणि व्रत यांच्या जोरावर—
ब्राह्मणस्तमथोवाच मुग्धा दग्धाग्निसंभवा
मग त्या ब्राह्मणाने तिला म्हणाले, 'हे भोळी, अग्नीतून जन्मलेली आणि जळलेली—'
तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा स सिद्धः सुविशुद्धधीः
तिचे हे शब्द ऐकून, तो सिद्ध पुरुष, पूर्णपणे निर्मळ मनाने—
कदाचिच्च रता तेन स्वर्गमार्गं यदृच्छया
कधीतरी, त्याच्याबरोबर एकरूप होऊन, ती योगायोगाने स्वर्गमार्गाला पोहोचली.
मूलजालैर्वर्तयंतं महाकालवनाश्रयम्
मूळजाळ ऋषींच्या आधाराने, तो महाकाळवनात राहतो.