गर्भस्थैर्जायमानैश्च बालैस्तरुणमध्यमैः
गर्भात असणारे, जन्म घेणारे, लहान मुले, तरुण आणि प्रौढ—
शुभाशुभफलं तत्र देहिनां प्रविचार्यते
तेथे, देहधारकांना मिळणारी शुभ आणि अशुभ फळं विचारात घेतली जातात.
न तेऽत्र प्राणिनः संति ये न यांति यमक्षयम्
इथे असे एकही प्राणी नाहीत, जे यमाच्या लोकात जात नाहीत.
तत्र ये शुभकर्माणः सौम्यचित्ता दयान्विताः ।।।८ ते नरा यांति सौम्येन पथा यमनिकेतनम्
जे सत्कर्म करणारे, सौम्य मनाचे आणि दयाळू असतात, हे लोक सौम्य मार्गाने यमाच्या निवासस्थानी जातात.
यः प्रदद्याद्द्विजेन्द्राणामुपानत्काष्ठपादुकाम्
जो श्रेष्ठ ब्राह्मणांना चपला किंवा पादत्राणं देतो,
छत्रदानेन गच्छंति यथा छत्रेण देहिनः
छत्र दान केल्याने, जसं छत्राखाली माणसं जातात तसं लोक पुढे जातात.
शिबिकाश्वप्रदानेन ततस्तेन सुखं व्रजेत्
जो एखाद्याला पालखी किंवा घोडा देतो, त्याला नंतर सुख मिळते.
आरामकर्ता छायासु शीतलासु सुखं व्रजेत्
जो बाग तयार करतो, थंड आणि सावलीच्या जागेत तो सुख अनुभवतो.
देवायतनकर्ता च यतीनामाश्रमस्य च 4.6.
जो देवांचे मंदिरे किंवा साधूंना आश्रम बांधतो—
देवाग्निगुरुविप्राणां मातापित्रोश्च पूजकाः
जे देव, अग्नी, गुरु, ब्राह्मण आणि स्वतःचे आईवडील यांचा सन्मान करतात—
द्योतयंतो दिशः सर्वा यांति दीपप्रदायिनः
जे दिवे देतात आणि सर्व दिशांना उजळवतात, ते पुढे जातात.
सर्व कामसमृद्धेन पथा गच्छंति गोप्रदाः
जे गायी दान करतात, ते सर्व इच्छा पूर्ण होणाऱ्या मार्गाने जातात.
आर्तौषधप्रदातारः सुखं यांति निराकुलाः
जे दुःखी लोकांना औषध देतात, ते आनंदाने आणि चिंता न करता पुढे जातात.
पादशौचप्रदानेन शीतलेन पथा व्रजेत्
पाय धुण्यासाठी पाणी दिल्यामुळे, माणूस थंड मार्गाने जातो.
हेमरत्नप्रदानेन याति दुर्गाणि निस्तरन्
सोने आणि रत्न दान केल्याने, माणूस संकटांवर मात करतो.
सर्वकामसमृद्धात्मा भूमिदानेन गच्छति
भूमी दान केल्याने, सर्व इच्छा पूर्ण झालेलं मनुष्यपण मिळतं.
इत्येवमादिभिर्दानैः सुखं यांति यमक्षयम्
अशा अनेक दानांमुळे, लोक सुखाने यमाच्या निवासस्थानी पोहोचतात.
सर्वेषामेव दानानामन्नदानं परं स्मृतम्
सर्व दानांमध्ये अन्नदान श्रेष्ठ मानलं जातं.
त्रयाणामपि लोकानां जीवितं ह्युदकं स्मृतम् 4.6.
तीनही लोकांसाठी पाणी हेच खऱ्या अर्थाने जीवन समजलं जातं.
अन्नं पानं च गोवस्त्रभूशय्याच्छत्रमासनम्
अन्न, पाणी, गायी, वस्त्र, जमीन, गादी, छत्री आणि आसन—
अन्नदानं विशेषेण धर्म राजपुरे नराः
विशेषतः धर्मराजाच्या नगरात, माणसं अन्नदान करतात.
ये पुनः क्रूरकर्माणः पापा दानविवर्जिताः
पण जे क्रूर कर्म करणारे, पापी आणि दान न करणारे असतात—
षडशीतिसहस्राणि योजनानामतीत्य यत्
ते छपन्न हजार योजने ओलांडतात—
समीपस्थमिवाभाति नराणां शुभकर्मणाम्
सद्गुणी लोकांसाठी ते अगदी जवळ असल्यासारखं वाटतं.
तीव्रकंटकयुक्तेन शर्करानिचितेन च
कधी तिखट काट्यांनी भरलेल्या, तर कधी खड्यांनी आच्छादलेल्या वाटेवर,
क्वचित्पंकेन महता दुरुत्तारैश्च खातकैः
कुठे खोल चिखलाने, तर कुठे कठीण खड्ड्यांनी ती वाट अडथळ्यांनी भरलेली असते,
तटप्रपातविष्टंभैः पर्वतैर्वृक्षसंकुलैः
कुठे नदीचे काठ, दरी आणि दाट झाडांनी वेढलेले डोंगर त्या मार्गात येतात,
क्वचिद्विषमगर्तैश्च क्वचिल्लोष्टैः सुपिच्छिलैः
कुठे उंचसखल खड्डे, तर कुठे ओलसर आणि घसरड्या मातीचे ढेकळ असतात,
अनेकतापैर्विततैर्व्याप्तं वंशवनं क्वचित् 4.6.
कुठे अनेक गटांनी व्यापलेली, दाट बांबूची जंगले पसरलेली असतात,
क्वचिदुष्णांबुना व्याप्तं क्वचित्कारीषवह्निना
कुठे उष्ण पाण्याने, तर कुठे शेणाच्या जळत्या आगीने ती जागा भरलेली असते,