प्रमाणं श्रुतिरेवात्र धर्माधर्मविनिश्चये
धर्म आणि अधर्म ठरवताना वेद हाच खरा आधार आहे.
ऋतुकाले तदा भुक्तं निर्दोषं येन संस्थितम्
योग्य वेळी जे मिळवले जाते, ते कोणाकडूनही असो, ते निष्कळंक असते.
विसर्गकाले शुक्रस्य जीवः करणसंयुतः
वीर्य स्रवताना जीव आणि त्याचे इंद्रिये त्यात प्रवेश करतात.
तच्छुक्ररक्तमेकस्थमेकाहात्कललं भवेत् 4.4.
वीर्य आणि रक्त एकत्र आल्यावर, एका दिवसात ते गोळा होते.
बुद्बुदं सप्तरात्रेण मांसपेशी भवेत्ततः
सात रात्रींनंतर तो गोळा फुग्यासारखा होतो आणि मग मांसाचा ढिगारा बनतो.
बीजस्येवांकुराः पेश्याः पञ्चविंश तिरात्रतः
जसे बीजातून अंकुर येतात, तसे पंचवीस रात्रींनंतर मांसाचे भाग तयार होतात.
ग्रीवा शिरश्च स्कन्धश्च पृष्ठवंशस्तथोदरम्
मान, डोके, खांदे, पाठ आणि पोट तयार होतात.
त्रिभिर्मासैः प्रजायंते सद्रव्यांकुरसंधयः
तीन महिन्यांत शरीरातील सांधे तयार होतात.
मुखं नासा च कर्णौ च जायन्ते पञ्च मासकैः
पाच महिन्यांत तोंड, नाक आणि कान तयार होतात.
कर्णौ च रंध्रसहितौ षण्मासाभ्यंतरेण तु
सहा महिन्यांच्या आत कान आणि त्यांचे छिद्र तयार होतात.
संधयो ये च गात्रेषु मासैर्जायंति सप्तभिः
सात महिन्यांत हातपायांतील सांधे तयार होतात.
विभक्तावयवः पुष्टः पुनर्मासाष्टकेन च
आठ महिन्यांनी शरीर पुष्ट होते आणि त्याचे अवयव स्पष्ट दिसतात.
मातुराहारवीर्येण षड्विधेन स तिष्ठति
आईच्या खाण्याच्या सहा प्रकारच्या शक्तीमुळे तो गर्भात टिकून राहतो.
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि यथाश्रुतमरिंदम 4.4.
हे मी तुला जसे ऐकले तसे सांगतो, शत्रूंचा नाश करणारा.
ततः स्मृतिं लभेज्जीवः संपूर्णेऽस्मिञ्छरीरके
शरीर पूर्ण झाल्यावर जीवाला स्मरणशक्ती मिळते.
मृतश्चाहं पुनर्जातो जातश्चाहं पुनर्मृतः
मी मरण पावून पुन्हा जन्म घेतला; जन्म घेऊन पुन्हा मरण पावतो.
अधुना जातमात्रोऽहं प्राप्तसंस्कार एव च
आता मी नुकताच जन्मलो आहे आणि योग्य संस्कार मिळाले आहेत.
गर्भस्थश्चिंतये देवमहं गर्भाद्विनिःसृतः
गर्भात असताना मी देवाचा विचार करतो; गर्भातून बाहेर पडल्यानंतरही तसेच करतो.
एवं स गर्भदुःखेन महता परिपीडितः
असा तो गर्भातील मोठ्या वेदनेने फारच त्रस्त होतो.
यथा गिरिवराक्रांतः कश्चिद्दुःखेन तिष्ठति
जसा एखादा माणूस मोठ्या डोंगराखाली दाबला जाऊन दुःखात उभा राहतो,
पतितः सागरे यद्वद्दुःखैरास्ते समाकुल.
किंवा समुद्रात पडलेल्या माणसासारखा दुःखांनी गोंधळून जातो,
लोहकुंभे यथा न्यस्तः पच्यते कश्चिदग्निना
किंवा लोखंडाच्या भांड्यात ठेवून ज्याला अग्नीने भाजले जाते,
सूचीभिरग्निवर्णाभिर्विभिन्नस्य निरंतरम्
किंवा अग्नीप्रमाणे तापलेल्या सुया सारख्या सलग टोचल्या जातात,
गर्भवासात्परो वासः कष्टो नैवास्ति कुत्रचित् 4.4.
गर्भवासापेक्षा दुसरी कुठलीही जागा इतकी दुःखदायक नाही.
इत्येतद्गर्भदुःख हि प्राणिनां परिकीर्तितम्
अशा प्रकारे सर्व प्राण्यांना होणारे गर्भातील दुःख सांगितले आहे.
गर्भात्कोटिगुणं दुःखं योनियंत्रप्रपीडनात्
जन्माच्या वाटेत होणारे दुःख हे गर्भातील वेदनेपेक्षा कोटीपट जास्त असते.
शरवत्पीड्यमानस्य यंत्रेणेव समंततः
जसा एखादा बाणांनी छिन्नविछिन्न होतो, तसा तो सर्व बाजूंनी जन्माच्या वाटेत दाबला जातो.
यंत्रेण पीडिता यद्वन्निःसाराः स्युस्तिलेक्षवः
जसा यंत्रात तिळांना दाबून त्यातील सार काढतात,
अस्थिमज्जात्वचामांसस्नायुबंधेन यंत्रितम्
तसाच हाडे, मज्जा, त्वचा, मांस आणि स्नायू यांनी बांधला गेलेला तो असतो.
केशलोमतृणाच्छन्नं रोगायतनमातुरम्
केस, अंगावरील लव आणि गवताने झाकलेले, हे रोग आणि दुःखाचे घर असते.