दिव्यावसथरम्येषु वेलाकूलेषु पार्थिवः
दिव्य आणि रम्य निवासस्थानी, तसेच नदीच्या काठी राजा राहत असे.
ततस्त्रयोदशे वर्षे तस्या गर्भोऽभवन्महान्
मग तेराव्या वर्षी तिच्या पोटी मोठा गर्भ राहिला.
तद्भेदाहतकुंभेषु बीजप्रारोहणान्नराः
त्या कुंभाचे तडे गेल्यावर, त्यातून बीज उगवले आणि माणसे जन्माला आली.
पंचाशत्संख्यया जाता उपसर्गादिवर्जिताः
पन्नास जण जन्मले, आणि त्यांना कोणतीही व्याधी किंवा दोष नव्हते.
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च बभूवुः सुरसत्तमाः
त्यांना मुले आणि नातवंडे झाली, हे देवश्रेष्ठा.
हयैरन्यैर्गजैरन्यैः क्रोधांधाः कौरवा इव
इतर घोड्यांवर, इतर हत्तींवर, रागाने आंधळे होऊन, जणू काही कौरवांसारखे वागत होते.
सपदातिगजारोहाः सांतःपुरयुगेच्छया 4.3.
पायदळ आणि हत्तीस्वारांसह, राजमहिषींसोबत, आपल्या इच्छेनुसार ते निघाले.
सासिसबलविस्ताराः सदर्पाः समहोच्छ्रयाः
त्यांची सैन्ये मोठ्या प्रमाणात पसरली होती, ते गर्विष्ठ आणि मोठ्या प्रतिष्ठेचे होते.
संदृश्य नारदीयैषा विनष्टं स्वकुलं रणे
हे नारद, हे पाहून त्यांच्या कुळाचा युद्धात नाश झाला.
हा दैव हा विधे पाप हा कृतान्त नमस्कृत
हाय दैवा! हाय विधी! हाय पाप! हाय मृत्यू, तुला मी वंदन करते.
इत्युक्त्वा स्वमुरोहस्तैर्जघान भृशदुःखिता
असं म्हणून, ती फार दुःखी होऊन, स्वतःच्या छातीवर हातांनी मारू लागली.
सोऽपि राजा विषण्णोऽसौ निर्विण्णः शोकसागरे
तो राजा देखील खूप खचला, दुःखाच्या सागरात बुडून गेला.
विषण्णो मंत्रिभिः सार्धं वृद्धशोकेन संयुतः
तो मंत्रीगणांसह खिन्न झाला, वृद्ध दुःखाने ग्रासलेला होता.
द्विजवेषपरिच्छन्न उपविष्टः सुखासने
ब्राह्मणाचा वेष धारण करून, तो आरामदायक आसनावर बसला.
किं रोदनेन बहुना युवयोः क्लेशकारिणा
तुम्ही दोघांनी इतकं रडून काय उपयोग? त्याने केवळ त्रासच वाढतो.
शोभने यादृशः शोकः कृतः संसारसागरे
हे सुंदरिनी, या संसारसागरात असं दुःख निर्माण झालं आहे.
पुरंदरसहस्राणि चक्रवर्तिशतानि च 4.3.
अनेक इंद्र आणि शेकडो सम्राट या जगात होऊन गेले.
येऽपि शोषयितुं शक्ताः समुद्रं ग्राहसंकुलम्
जे समुद्रातल्या राक्षसांनी भरलेल्या समुद्रालाही वाळवू शकतात,
कुर्युश्च करयुग्मेन चूर्णं मेरुं महीतले
जे आपल्या हातांनी मेरू पर्वतही जमिनीवर चूर्ण करू शकतात,
ऊद्धर्तुं धरणीसंज्ञां ग्रहीतुं चन्द्रभास्करौ
जे पृथ्वी उचलू शकतात, चंद्र-सूर्य पकडू शकतात,
दुर्गस्त्रिकूटः परिखाः समुद्रा रक्षांसि योधा धनदाच्च वित्तम्
किल्ले, तिहेरी डोंगर, खंदक, समुद्र, रक्षक, योद्धे आणि कुबेराचे धन,
संग्रामे गजतुरगसमाकुलेऽपि वादादग्नौ वा गतविवरे महोदधौ वा
युद्धात, हत्ती-घोड्यांच्या गर्दीत, वादाच्या आगीत किंवा मोठ्या समुद्राच्या खोल भागातसुद्धा,
पातालमाविशतु यातु सुरेन्द्रलोकमारोहतु क्षितिधराधिपतिं सुमेरुम्
तो पाताळात जाऊ दे, किंवा देवांच्या लोकात पोहोचू दे, किंवा पर्वतांचा राजा सुमेरूला गाठू दे.
रोदिति कश्चिदथाश्रुधौताननगुरुतरशोकविह्वलः
कोणी तरी अश्रूंनी ओले झालेले तोंड घेऊन, मोठ्या दुःखाने व्याकुळ होऊन रडतो.
गायति हृदयहारि सुखनिर्भरमायतविस्तृताऽधरोऽधिकम्
कोणी दुसरा आनंदाने भरलेले, हृदयाला मोहून टाकणारे गाणे मोठ्या ओठांनी गातो.
इत्येवं धर्ममुद्दिश्य विष्णुः संसारचेष्टितम्
धर्माचा उल्लेख करून, विष्णूंनी संसारातील व्यवहार सांगितले.
इत्युक्ता चारुसर्वांगी स बभूवाचलः पुमान् 4.3.
अशी सुंदर अंगयष्टि असलेल्या स्त्रीला बोलावल्यावर, ती पुरुषासारखी स्तब्ध झाली.
सोऽपि राजा ददर्शाथ तं समंत्रिपुरोहितः
मग राजा आपल्या मंत्र्यांसह आणि पुरोहितांसह त्याला पाहतो.
नारदं मुनिशार्दूलं जटाभारभयानकम्
त्यांनी मोठ्या जटांमुळे भयंकर दिसणारे, ऋषींच्या मध्ये श्रेष्ठ असलेले नारदाला पाहिले.
शिखा कमण्डलुधरं वीणादण्डकरं तथा पादुकाभ्यां स्थितं तीरे सरसो ब्राह्मणासने
त्याच्या डोक्यावर शिखा होती, हातात कमंडलू आणि वीणेचा दंड होता, पायात पादुका घालून तो तलावाच्या काठी ब्राह्मणाच्या आसनावर उभा होता.