हिरण्याक्षप्रभृतयो दानवेन्द्रा महोरगाः
हिरण्याक्ष आणि इतर दानवांचे प्रमुख व मोठे सर्प हे तिथे वास करतात.
स्वायंभुवो मनुः पूर्वं ततः स्वारोचिषोऽभवत्
सर्वात आधी स्वयंभुव मनू होते; त्यानंतर स्वारोचिष मनू आले.
वैवस्वतोऽयमधुना वर्तते मनुरुत्तमः
आता वैवस्वत मनू हे श्रेष्ठ मनू सध्या राज्य करीत आहेत.
आदित्या वसवो रुद्रा एकादश तथाश्विनौ
आदित्य, वसु, एकादश रुद्र आणि दोन अश्विनी हे सर्व देव आहेत.
विप्रचित्तिहिरण्याख्यौ दैत्यदानवसत्तमौ
विप्रचित्ती आणि हिरण्य हे दैत्य आणि दानवांमध्ये श्रेष्ठ होते.
पञ्चाशद्गुणितकोटियोजनानां महत्तया 4.2.
त्यांची महती पन्नास कोटी योजनांच्या पटीने होती.
पिण्डेन च सहस्राणि सप्ततिर्जलमध्यतः
पाण्याच्या मध्यभागी सत्तर हजार गोलाकार वस्तू होत्या.
लोका लोकः परतरः पर्वतोऽग्रमहोच्छ्रयः
जग, त्यापलीकडील जग आणि अत्युच्च शिखर असलेला पर्वत होते.
नैमित्तिकः प्राकृतिकस्तथैवात्यन्तिको लयः
नैमित्तिक, प्राकृत आणि अत्यंत असे तीन प्रकारचे विलय होतात.
उत्पद्यते स्वयं यस्मात्तत्तस्मिन्नेव लीयते
जे काही आपोआप निर्माण होते, ते त्याच ठिकाणी विलीन होते.
यथर्तावृतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्यये
ऋतूंच्या वेळी जसे वेगवेगळ्या प्रकारची चिन्हे दिसतात, तसेच हे घडते.
प्रतिलीनेषु भूतेषु विबुद्धः सकलं जगत्
भूतांची विलय झाल्यावर संपूर्ण जग जागृत होते.
हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते
हिंसक आणि अहिंसक, मऊ आणि कठीण, धर्म आणि अधर्म, सत्य आणि असत्य असे सर्व प्रकार असतात.
भूर्दशगुणेन पयसा संवृता तच्च तेजसा
पृथ्वी दहा पट पाण्याने वेढलेली आहे आणि ते पाणी तेजाने वेढलेले आहे.
भूतादिना तथाकाशं भूतादिर्महतावृतः
भूतांपासून आकाशापर्यंत सर्व, आणि भूतांना महत्त्वाने वेढलेले आहे.
एवं विधानामण्डानां सहस्राणि शतानि च 4.2.
अशा प्रकारे शेकडो आणि हजारो गोलाकार मंडळे अस्तित्वात आहेत.
वैकुण्ठकोष्ठगतमेतदशेषतायां ख्यातं जगत्सुरनरोरगसिद्धनद्धम्
हे संपूर्ण जग, देव, मानव, सर्प, सिद्ध आणि बांधलेली जीव यांच्याने भरलेले, वैकुंठाच्या कक्षेत आहे असे प्रसिद्ध आहे.
मायादर्शनवर्णनम् कीदृशी कृष्ण सा माया विष्णोरमिततेजसः
माया दर्शनाचे वर्णन
वासुदेवः सगरुडः सचक्रश्च श्रिया सह
कृष्णा, अमर्याद तेज असलेल्या विष्णूची ती माया कशी आहे?
नीलोत्पलदलश्यामः कुंडलाभ्यां विभूषितः
वासुदेव गरुड आणि चक्रासह, श्रीसह होता.
तस्य द्रष्टुमथाभ्यागान्नारदो मुनिसत्तमः
तो निळ्या कमळाच्या पाकळीप्रमाणे काळा आणि दोन कुंडलांनी सुशोभित होता.
संशयं परिपृच्छामि भगवन्वक्तुमर्हसि
त्याला पाहण्यासाठी श्रेष्ठ ऋषी नारद तेथे आले.
तस्या दर्शय मे रूपं मायायाः पुरुषोत्तम
हे पुरुषोत्तम, मला त्या मायेला कसे रूप आहे ते दाखवा.
आब्रह्मस्तंबपर्यंतं सदेवासुरमानुषम्
ब्रह्मदेवापासून गवताच्या पातीपर्यंत, सर्व देव, दैत्य आणि माणसे—
एवमुक्तस्तु मुनिना देवदेवो जनार्दनः
म्हणून त्या ऋषीने असे म्हटल्यावर, देवांचा देव जनार्दन—
भूयोऽपि मोहयामास सोमग्राहेण नारदम्
त्याने पुन्हा सोमग्रहणाच्या निमित्ताने नारदाला मोहात टाकले.
मायां दर्शय मे देव नान्यदस्ति प्रयोजनम् 4.3.
देवा, मला ती माया दाखवा; दुसरे काही कारण नाही.
अडुल्यग्रेण संगृह्य नारदं मुनि पुङ्गवम्
त्याने नारद ऋषीला वस्त्राच्या टोकाने पकडले.
ऋग्वेदसदृशः साक्षाद्विष्णुर्ब्रह्मवदास्थितः
ऋग्वेदात जसा सांगितला आहे तसा, विष्णू तेथे ब्रह्मासारखा उभा राहिला.
शिखी कमंडलुधृतो मृगचर्मोपवीतकः
त्याच्या डोक्यावर जटा, हातात कमंडलू, आणि अंगावर मृगाचे कातडे उपवस्त्र होते.