ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश
त्याने दहा मुली धर्माला दिल्या आणि तेरा मुली कश्यपाला दिल्या.
द्वे प्रादाद्बाहुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय चैव हि
त्याने दोन मुली बाहुपुत्राला दिल्या आणि दोन मुली कृशाश्वालाही दिल्या.
एकां भृगोर्भवायैकां प्रादात्तेभ्यश्चराचरः
त्याने एक मुलगी भृगुला दिली आणि एक भवाला दिली; त्यांच्यापासून सर्व चराचर निर्माण झाले.
वैराजमथ वैकुण्ठं केलासमिति नामतः
नंतर वैराज, वैकुंठ आणि कैलास अशी नावे आली.
प्राचीदिक्क्रमयोगेन तेषां पार्श्वे पुरः स्मृताः
पूर्व दिशेच्या क्रमाने, त्यांच्या जवळ त्या नगरांची नावे घेतली जातात.
हिमवान्हेमकूटश्च निषधो मेरुरेव च जम्बूद्वीपप्रमाणेन सहस्रगुणितं शतम् ।। 4.2.
हिमवान, हेमकूट, निषध आणि मेरू—हे सर्व जंबूद्वीपाच्या मापाने शंभर हजार पट मोठे आहेत.
भिद्यते नवधा सोऽपि वर्षभेदेन भारत द्वीपाः सप्त समाख्याताः समुद्रे सप्तभिर्वृताः
भारता, तोही प्रदेशानुसार नव भागांत विभागला जातो; सात द्वीपांची नावे सांगितली आहेत, आणि ते सात समुद्रांनी वेढलेले आहेत.
क्षारक्षीरेक्षुसुरया दध्ना चैव घृतेन च
त्यात मीठ, दूध, ऊसाचा रस, मद्य, दही आणि तूप असे सात समुद्र आहेत.
भूर्लोकोऽथ भुवर्लोकः स्वर्महर्ज्जन इत्यपि
भूर्लोक, मग भुवर्लोक, स्वर्लोक, महर्लोक आणि जनलोक असेही लोक आहेत.
महातलो भूमितलः सुतलो वितल स्ततः
महातल, भूमितल, सुतल, वितल आणि मग तलातल अशी पाताळांची नावे आहेत.
हिरण्याक्षप्रभृतयो दानवेन्द्रा महोरगाः
हिरण्याक्ष आणि इतर दानवांचे प्रमुख व मोठे सर्प हे तिथे वास करतात.
स्वायंभुवो मनुः पूर्वं ततः स्वारोचिषोऽभवत्
सर्वात आधी स्वयंभुव मनू होते; त्यानंतर स्वारोचिष मनू आले.
वैवस्वतोऽयमधुना वर्तते मनुरुत्तमः
आता वैवस्वत मनू हे श्रेष्ठ मनू सध्या राज्य करीत आहेत.
आदित्या वसवो रुद्रा एकादश तथाश्विनौ
आदित्य, वसु, एकादश रुद्र आणि दोन अश्विनी हे सर्व देव आहेत.
विप्रचित्तिहिरण्याख्यौ दैत्यदानवसत्तमौ
विप्रचित्ती आणि हिरण्य हे दैत्य आणि दानवांमध्ये श्रेष्ठ होते.
पञ्चाशद्गुणितकोटियोजनानां महत्तया 4.2.
त्यांची महती पन्नास कोटी योजनांच्या पटीने होती.
पिण्डेन च सहस्राणि सप्ततिर्जलमध्यतः
पाण्याच्या मध्यभागी सत्तर हजार गोलाकार वस्तू होत्या.
लोका लोकः परतरः पर्वतोऽग्रमहोच्छ्रयः
जग, त्यापलीकडील जग आणि अत्युच्च शिखर असलेला पर्वत होते.
नैमित्तिकः प्राकृतिकस्तथैवात्यन्तिको लयः
नैमित्तिक, प्राकृत आणि अत्यंत असे तीन प्रकारचे विलय होतात.
उत्पद्यते स्वयं यस्मात्तत्तस्मिन्नेव लीयते
जे काही आपोआप निर्माण होते, ते त्याच ठिकाणी विलीन होते.
यथर्तावृतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्यये
ऋतूंच्या वेळी जसे वेगवेगळ्या प्रकारची चिन्हे दिसतात, तसेच हे घडते.
प्रतिलीनेषु भूतेषु विबुद्धः सकलं जगत्
भूतांची विलय झाल्यावर संपूर्ण जग जागृत होते.
हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते
हिंसक आणि अहिंसक, मऊ आणि कठीण, धर्म आणि अधर्म, सत्य आणि असत्य असे सर्व प्रकार असतात.
भूर्दशगुणेन पयसा संवृता तच्च तेजसा
पृथ्वी दहा पट पाण्याने वेढलेली आहे आणि ते पाणी तेजाने वेढलेले आहे.
भूतादिना तथाकाशं भूतादिर्महतावृतः
भूतांपासून आकाशापर्यंत सर्व, आणि भूतांना महत्त्वाने वेढलेले आहे.
एवं विधानामण्डानां सहस्राणि शतानि च 4.2.
अशा प्रकारे शेकडो आणि हजारो गोलाकार मंडळे अस्तित्वात आहेत.
वैकुण्ठकोष्ठगतमेतदशेषतायां ख्यातं जगत्सुरनरोरगसिद्धनद्धम्
हे संपूर्ण जग, देव, मानव, सर्प, सिद्ध आणि बांधलेली जीव यांच्याने भरलेले, वैकुंठाच्या कक्षेत आहे असे प्रसिद्ध आहे.
मायादर्शनवर्णनम् कीदृशी कृष्ण सा माया विष्णोरमिततेजसः
माया दर्शनाचे वर्णन
वासुदेवः सगरुडः सचक्रश्च श्रिया सह
कृष्णा, अमर्याद तेज असलेल्या विष्णूची ती माया कशी आहे?
नीलोत्पलदलश्यामः कुंडलाभ्यां विभूषितः
वासुदेव गरुड आणि चक्रासह, श्रीसह होता.