ते धन्यास्ते महात्मानस्ते कृतार्था न संशयः
ते धन्य आहेत, ते महात्मा आहेत, ते कृतार्थ आहेत—यात शंका नाही.
न शोभते पुरं वीर व्यासहीनं कदाचन
हे वीर, व्यास नसलेल्या नगरीला कधीच शोभा येत नाही.
न राजते सरो यद्वत्पद्मिनी रहितं नृप
जसा तलाव कमळांशिवाय तेजस्वी दिसत नाही, हे राजा,
यथैकतो ग्रहाः सर्वे एकतस्तु दिवाकरः
जसे सर्व ग्रह एका बाजूला आणि दुसऱ्या बाजूला सूर्य असतो,
यथा वेदसमो नास्ति आगमो भुवि कश्चन
जसा वेदासारखा दुसरा कोणताही धर्मग्रंथ पृथ्वीवर नाही,
कुरुक्षेत्रसमं तीर्थं न द्वितीयं प्रचक्षते
तसंच, कुरुक्षेत्रासारखं दुसरं कोणतंही तीर्थ नाही असं सांगितलं जातं.
नाश्वमेधसमं पुण्यं न पापं ब्रह्महत्यया 1.216.११
अश्वमेध यज्ञासारखं पुण्य नाही आणि ब्रह्महत्येसारखं पापही नाही.
तथा व्याससमो विप्रो न क्वचित्प्राप्यते नृप
राजा, व्यासांसारखा ब्राह्मण कुठेच सापडत नाही.
नास्ति व्याससमः श्रेष्ठ इतीयं वैदिकी श्रुतिः उपविष्टो यदा भुंक्ते व्यासो वै विप्रमण्डले
व्यासासारखा श्रेष्ठ कोणी नाही, असं वैदिक श्रुतीने सांगितलं आहे; जेव्हा व्यास ब्राह्मणांच्या सभेत बसून भोजन करतात,
श्राद्धे तात पवित्राणि कथितानि पुरा मम
श्राद्धाच्या वेळी, प्रिय, शुद्ध पदार्थ मी पूर्वी सांगितले आहेत:
मधु पायसं कालशाकस्तिलाश्च कुतपस्तथा
मध, पायस, ऋतूच्या भाज्या, तीळ आणि कुटपाचं पाणी.
दैवे कर्मणि पित्र्ये च स ज्ञेयः पंक्तिपावनः
दैवी आणि पितृकार्यांमध्ये, तो वंश शुद्ध करणारा मानावा.
एते सर्वे नृपश्रेष्ठ विज्ञेयाः पंक्तिपावनाः
हे सर्व, राजश्रेष्ठ, वंश शुद्ध करणारे आहेत असं समजावं.
इतिहासपुराणानि जयेति विदितानि वै जयोपजीवी तेनासौ गतः ख्यातिं तु वाचकः
इतिहास आणि पुराण यांना 'जय' असं ओळखतात; 'जय'वर उपजीविका करणारा तो वाचक प्रसिद्धीला पोहोचतो.
विस्पष्टमद्भुतं शांतं स्पष्टाक्षरमिदं तथा
हे स्पष्ट, अद्भुत, शांत आणि स्पष्ट अक्षरांनी युक्त आहे.
युध्यमानोथ वात्यर्थं ग्रंथार्थं कृत्स्नशो नृप
राजा, युद्धात असो वा अर्थासाठी, ग्रंथाचा पूर्ण अर्थ,
य एवं वाचयेद्राजन्य विप्रो व्यास उच्यते 1.216.
जो ब्राह्मण राजाला अशा प्रकारे वाचून दाखवतो, त्याला 'व्यास' असं म्हणतात.
त्रिविधं वाचकं विद्यात्सदा गुणविभेदतः
गुणांच्या फरकाने वाचक नेहमी तीन प्रकारचे असतात असं समजावं.
द्वावेतौ कथ्यमानौ तु निबोध गदतो मम
आता मी सांगतो त्या दोन प्रकारांचे नीट ऐक.
पदच्छेदविहीनं च तथा भावविवर्जितम्
ज्याला शब्दांची फोड आणि अर्थ दोन्हीच कळत नाही,
ईदृशं वाचयेद्यस्तु वाचकः क्ष्माधिपेश्वर
असा जो वाचतो, हे पृथ्वीच्या अधिपती,
बुध्यते न च कष्टाच्च स ज्ञेयो वाचकाधमः
तो समजून घेत नाही आणि अत्यंत नीच वाचक म्हणून ओळखावा.
अबुध्यमानो ग्रंथार्थं वाचयेद्यस्तु वाचकः
जो वाचक ग्रंथाचा अर्थ न समजता तो वाचतो,
विस्पष्टमद्भुतं शांतं स्पष्टाक्षरपदं तथा
तो जर अगदी स्पष्ट, अद्भुत, शांत आणि अक्षरशः ओळखता येईल अशा शब्दांत वाचला,
अत्त्यर्थं बुध्यमानस्तु ग्रंथार्थं कृत्स्नशो नृप
पण जो मनापासून अर्थ समजून घेतो, राजन, तो ग्रंथाचा सर्वार्थ समजतो.
य एवं वाचयेद्राजन्स ज्ञेयः सात्त्विको बुधैः
जो अशा प्रकारे वाचतो, राजन, तो ज्ञानी लोकांनी सात्त्विक समजावा.
हेतुवादपरो राजंस्तथासूयासमन्वितः ।। 1.216.
पण जो नेहमी वाद घालतो आणि मत्सराने भरलेला असतो, राजन,
वाचको यो महाबाहो शृणुयाद्यस्तु मानवः
महाबाहो, जर एखादा मनुष्य अशा वाचकाचे वाचन ऐकतो,
न तस्य पुरतो वीर वाचये त्प्राज्ञ एव हि
वीर, त्याच्या समोर वाचन करू नये, कारण फक्त ज्ञानी लोकांनीच ते करावे.
राजन्कौतुकपात्रं तु स ज्ञेयो राजसो भवेत्
राजन, असा मनुष्य केवळ कुतूहलाचा पात्र आहे आणि राजस मानला जातो.