उप विश्य ततः पश्चाच्छ्रावकः शृणुयान्नृप
मग आत जाऊन, ऐकणाऱ्याने नीट ऐकावे, राजन.
प्रणम्य शिरसा तस्य पुस्तकस्य विशांपते पुनर्बध्नीत तत्सूत्रं तन्मुक्त्वा वाचयेत्क्वचित्
त्या ग्रंथाला डोकं वाकवून नमस्कार करून, पुन्हा त्याचा दोरा बांधावा आणि कधी कधी तो सोडून वाचावा.
त्रिविधं पुस्तकं विद्यात्सूत्रं वासुकिरुच्यते
तो ग्रंथ तीन प्रकारचा आहे हे समजावे; त्याचा दोरा 'वासुकी' असे म्हणतात.
शंकरश्च तथा सूत्रं पंक्तयः सर्वदेवताः
शंकराचा दोरा देखील तसाच, आणि त्या ओळी सर्व देवतांसाठी आहेत.
अग्रे स्थिता ग्रहाः सर्वे दिशो वापि तथा विभो
सर्व ग्रह पुढे ठेवलेले आहेत, आणि दिशा सुद्धा, हे महाबळा.
यंत्रद्वयं काष्ठमयमधोर्ध्वं यदुदाहृतम्
खाली आणि वर सांगितलेली दोन लाकडी यंत्रे आहेत.
इत्थं देवमयं ह्येतत्पुस्तकं देवपूजितम्
अशा प्रकारे, हा ग्रंथ देवमय आहे आणि देवांनी पूजलेला आहे.
योऽस्य सूत्रं बृहत्कृत्वा प्रयच्छति नरोत्तमः
जो कोणी या ग्रंथाचा दोरा मोठा करून अर्पण करतो, तो श्रेष्ठ पुरुष आहे.
निरूप्य पात्रं राजेन्द्र कराभ्यां गृह्य वाचकः वाल्मीकिं च तथा राजन्विधिं विष्णुं शिवं रविम्।।1.216.
पात्र नीट पाहून, राजाधिराज, वाचणारा ते हातात घेतो आणि वाल्मिकी, विधी, विष्णू, शिव आणि सूर्य यांना स्मरतो.
नमस्कारमथैषां तु पठित्वा कुरुनंदन।। ततोसौ व्याहरेद्विप्रान्वाचकः श्रदयान्वितः
त्यांना नमस्कार करून, कुरुनंदना, मग तो वाचणारा श्रद्धेने ब्राह्मणांना संबोधतो.
अलंबितमतस्तब्धमद्भुतं वीरमूर्जितम्
तो शोभिवंत, स्थिर, अद्भुत, शूर आणि बळकट असतो.
सप्तस्वरसमायुक्तं कालेकाले विशांपते
सात सूरांनी युक्त, प्रत्येक वेळी, हे लोकाधिपती.
ईदृशाद्वाचकाद्विप्राच्छ्रुत्वा श्रद्धासमन्वितः
अशा वाचणाऱ्या ब्राह्मणाकडून, श्रद्धेने ऐकावे.
नियमस्थः शुचिः श्रोता शृणुयात्फलमश्नुते
नियमाने राहणारा, शुद्ध ऐकणारा, हे ऐकतो आणि फळ मिळवतो.
अश्वमेधमवाप्नोति सर्वान्कामानवाप्नुते गच्छेद्वापि परं स्थानं देवस्याद्भुतमुत्तमम्
तो अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळवतो, सर्व इच्छा पूर्ण करतो किंवा त्या देवाच्या अद्भुत, उत्तम स्थानाला जातो.
स्नातैर्गृहं समागम्य श्रोतृभिर्वाचकस्य तु
स्नान करून, ऐकणारे वाचणाऱ्याच्या घरी एकत्र येतात.
आसनं च समाश्रित्य स्थातव्यं वाचकस्य तु
आसन घेऊन, वाचणाऱ्यासाठी उभे राहावे.
वाचकेन नमस्कारे कृते व्यासस्य भूपते
वाचणाऱ्याने व्यासांना नमस्कार केल्यावर, हे राजन.
संशये सति प्रष्टव्यो वाचकः संप्रसाद्य तु 1.216.
शंका आल्यास, आदराने वाचकाला विचारावे.
वाचकेनापि वक्तव्यं यत्स्यात्तेषां निबोधनम्
वाचकानेही, त्यांना जे समजावून सांगणे आवश्यक आहे ते स्पष्ट करावे.
नमस्कारादयः श्राव्या शिवमस्त्विति वोद्यते
नमस्कार वगैरे शब्द ऐकावेत आणि 'कल्याण होवो' असे म्हणावे.
शूद्राणां पुरतो वैश्या वैश्यानां क्षत्रिणस्तथा ये च संकरजा राजन्नरास्ते शूद्रपृष्ठतः
शूद्रांनी वैश्यांपुढे, वैश्यांनी क्षत्रियांपुढे उभे राहावे; आणि जे मिश्र जातीचे आहेत, राजन, त्यांनी शूद्रांच्या मागे उभे राहावे.
ब्राह्मणं वाचकं विद्यान्नान्यवर्णजमादरेत्
वाचक ब्राह्मण असावा हे ओळखावे आणि इतर कुणालाही सन्मान देऊ नये.
इत्थं हि शृण्वतां तेषां वर्णानामनुपूर्वशः
म्हणून, ऐकणाऱ्यांनी आपापल्या जातीप्रमाणे योग्य क्रमाने बसावे.
श्रेयोऽर्थमात्मनो राजन्पूजयेद्वाचकं बुधः
स्वतःच्या कल्याणासाठी, राजन, बुद्धिमानाने वाचकाचा सन्मान करावा.
ब्राह्मणेन महाबाहो द्वे देये क्षत्रियस्य तु
ब्राह्मणाने, महाबाहो, क्षत्रियाला दोन सुवर्ण द्यावे.
शूद्रेणैव च चत्वारो दातव्याः स्वर्णमाषकाः
शूद्राने चार सुवर्ण माषके द्यावेत.
प्रथमे पारणे राजन्वाचकं पूज्य शक्तितः
पहिल्या पारायणानंतर, राजन, वाचकाचा आपल्या शक्तीनुसार सन्मान करावा.
कार्तिकादीन्समारभ्य यावत्कार्त्तिकमच्युत 1.216.
कार्तिक महिन्यापासून सुरू करून, पुन्हा कार्तिकपर्यंत, अच्युत.
सौत्रामणिं वाजपेयं वैष्णवं च तथा विभो
सौत्रामणी, वाजपेय आणि वैष्णव यज्ञही, प्रभो.