विषयी यो हि भूपालस्तस्य राज्यविनाशनम्
जो राजा विषयांच्या मागे लागतो, त्याचे राज्य नष्ट होते.
राजंश्चूडापुरे रम्ये भूपश्चूडामणिः स्मृतः
सुंदर चूडापूर नगरीत चूडामणि नावाचा राजा होता.
देवस्वामी गुरुस्तस्य वेदवेदांगपारगः
त्याचा गुरु देवस्वामी होता, जो वेद आणि त्यांचे उपवेद यांचा जाणकार होता.
शिवमाराधयामास पुत्रार्थे वरवर्णिनी
ती तेजस्विनी स्त्री पुत्रासाठी शंकराची भक्ती करू लागली.
हरिस्वामीति विख्यातो जातो देवांशवान्बली
हरिस्वामी नावाचा, देवांचा अंश असलेला, बलवान आणि प्रसिद्ध असा मुलगा झाला.
रूपलावण्यिका नाम्ना तत्पत्नी हि सुरांगना
त्याची पत्नी रूपलावण्यिका नावाची, स्वर्गातील सुंदर अप्सरा होती.
एकदा पतिना सार्द्धं वसन्ते कुसुमाकरे
एकदा ती आपल्या पतीसोबत वसंत ऋतूत, फुलांनी बहरलेल्या काळात राहत होती.
सुकलो नाम गंधर्वस्तस्या रूपेण मोहितः
सुकल नावाचा एक गंधर्व तिच्या सौंदर्याने मोहून गेला.
प्रबुद्धः स तु तां नारीं मृगयामास विह्वलः
तो जागा झाल्यावर, त्या स्त्रीच्या प्रेमात पडून, तिला शोधू लागला.
संन्यस्य विषयान्सर्वान्हरिध्यानपरायणः
सर्व विषयांचा त्याग करून, तो हरिच्या ध्यानात मग्न झाला.
प्रपच्य पायसमपि वटवृक्षमुपाश्रितः भोजनं च ततो राजन्सर्पेण गरलीकृतम् ।। 3.2.12.
त्याने पायस शिजवून वटवृक्षाखाली आसरा घेतला; पण राजा, त्या अन्नात सर्पाने विष टाकले होते.
ततो यतिः समायातो भुक्त्वा मदमुपाययौ
मग एक यती तेथे आला, त्याने ते अन्न खाल्ले आणि त्याला नशा आली.
त्वया प्रदत्तं मूर्खेण पायसं विषमिश्रितम्
मूर्खा, तू विष मिसळलेले पायस दिलेस.
इत्युक्त्वा मरणं प्राप्य शिवलोकमुपाययौ
असे म्हणून, तो मरण पावला आणि शंकराच्या लोकात गेला.
इत्युक्त्वा स तु वेतालो राजानमिदब्रवीत्
हे सांगून, त्या वेताळाने राजाला असे म्हटले.
अतो दोषी हि भुजगो ब्रह्महत्यां न चाप्तवान्
म्हणून सर्प दोषी आहे, पण त्याने ब्राह्मणहत्येचा पाप घेतले नाही.
बुभुक्षिते ददौ भिक्षां स द्विजो दैवमोहितः
भुकेल्याला दान देणारा तो ब्राह्मण, नशिबाने फसवला गेला होता.
आत्मना च कृतं पापं भोक्तव्यं सर्वदा जनैः
माणसाने केलेले पाप त्यालाच भोगावे लागते.
ब्रह्महत्या तदा ज्ञेया विषदत्तेन सा तथा
त्या वेळी, विष देणाऱ्यामुळे ब्राह्मणहत्येचे पाप झाले असे समजावे.
यैर्नरैः कथिता वार्ता ब्रह्महत्या त्वया कृता
ज्यांनी ही गोष्ट सांगितली, त्यांनी तुझ्यावर ब्राह्मणहत्येचे पाप लादले आहे.
नगरे चन्द्रहृदये रणधीरो नृपोऽभवत्
चंद्रहृदय या नगरीत रणधीर नावाचा एक राजा होता.
तत्र वैश्योऽवसद्धर्मी नाम्ना धर्मध्वजो धनी
तेथे धर्मध्वज नावाचा एक सद्गुणी आणि श्रीमंत व्यापारी राहत होता.
एकदा नगरे तस्मिन्यातुभक्तो नरोऽभवत्
एकदा त्या नगरीत मांसभक्षण करणारा एक मनुष्य आला.
वाशरो नाम तत्रासीद्राक्षसः पुरुषादनः
तेथे वाशर नावाचा नरभक्षक राक्षस होता.
प्रसन्नो राक्षसो भूत्वा यातुभक्तं तमब्रवीत्
राक्षस प्रसन्न होऊन त्या मांसभक्षकाला बोलला.
स होवाच वरो मह्यं देयस्ते पुरुषादक
तो म्हणाला, "हे नरभक्षक, मला एक वर दे."
इति श्रुत्वाकरोद्गर्तं नर बुद्धिविमोहनम्
हे ऐकून त्या मनुष्याने मनाला गोंधळवणारा एक खड्डा तयार केला.
तेन रात्रौ तु चौर्येण नृपदासी वरांगना
रात्री चोरी करून एका सुंदर राजदासीला मिळवले.
सप्तपत्न्योऽभवंस्तस्य चतुर्वर्णस्य योषितः
त्याच्या सात पत्नी होत्या, त्या चारही वर्णांतील स्त्रिया होत्या.
नृपदुर्गसमं गेहं रचितं तेन रक्षसा 3.2.13.
त्या राक्षसाने राजगडासारखे एक घर बांधले.