अर्कं चैव समाराध्य ततोऽगुस्तेऽर्कसाम्यताम् 1.210.
सूर्यफुलाची योग्य पूजा केल्यावर, मृत्यूनंतर त्याला सूर्यासारखं स्थान मिळतं.
पठतां शृण्वतां राजन्कुर्वतां च विशेषतः
राजा, जे हे वाचतात, ऐकतात किंवा विशेष करून आचरणात आणतात,
श्रुतं मया तु बहुशो न श्रुतं कौथुमिर्यथा
मी पुष्कळ ऐकलंय, पण कौथुमी विषयी जे ऐकलं तसं दुसरं कधीच नाही.
सिद्धिं गतोऽर्कमाराध्य कुष्ठान्मुक्तश्च सुव्रत
सूर्यफुलाची पूजा करून कौथुमीने सिद्धी मिळवली आणि कुष्ठरोगातून मुक्त झाला, हे सज्जना.
कथमाराधयामास भानुं देवपतिं द्विज
द्विजा, त्याने भानू या देवताधिपतीची पूजा कशी केली?
अर्कसम्पुटिकावर्णनम् आसीत्पुरा महाविद्वान्ब्राह्मणः स्थानगोत्तमः
पूर्वी एक मोठा पंडित, श्रेष्ठ ब्राह्मण होता.
स गतः पुत्रसहितो जनकस्याश्रमं द्विजः
तो आपल्या मुलासह जनकाच्या आश्रमात गेला, हे द्विजा.
क्रोधाविष्टेन वै तत्र हतः कौथुमिना द्विजः
तेथे, रागाने भरून, कौथुमीने त्या ब्राह्मणाचा वध केला.
भ्रातृभिश्च महाबाहो तथा शिष्टैश्च कृत्स्नशः
महाबाहू, त्याचे भाऊ आणि शिष्यांनीही पूर्णपणे त्याचा नाश केला.
तीर्थानि स जगामाथ दिव्यान्यायतनानि च
नंतर तो तीर्थक्षेत्रे आणि दिव्य देवस्थानांना गेला.
अमुक्तेऽथ तया विप्रे परो व्याधिरजायत
ती तिला सोडली नाही म्हणून त्या ब्राह्मणाला एक मोठा आजार जडला.
पृथिवीं पर्यटन्सर्वां पुनरागात्पितुर्गृहम्
तो संपूर्ण पृथ्वीवर भटकून पुन्हा वडिलांच्या घरी परत आला.
पितर्गतस्तु तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च
वडिलांकडे गेल्यावर त्याने अनेक तीर्थस्थळे आणि पवित्र स्थानांना भेट दिली.
कृतेऽपि हि परे तात प्रायश्चित्ते तु मेऽनघ
हे वडील, मी सर्व प्रायश्चित्ते केली तरीही माझ्यावर काहीही दोष राहिला नाही.
कृतेन कर्मणा येन अल्पायासेन मे विभो
हे प्रभो, कोणते असे कर्म आहे की ज्यामुळे मला थोड्याशा प्रयत्नाने प्रायश्चित्त मिळेल?
कथ्यतां मा चिरं तात कुरु निःश्रेयसं मम शोकदुःखाभिभूतस्तु वाक्यं पुत्रमुवाच ह
मला लवकर सांगा, वडील, आणि माझे कल्याण करा. दुःख आणि शोकाने भरून तो मुलाला असे म्हणाला.
तीर्थानि च त्वया वत्स प्रायश्चित्तानि कुर्वता
बाळा, तू तीर्थस्थळी जाऊन प्रायश्चित्ते केलीस.
उपायमेकं वक्ष्यामि येन त्वं मोक्षमाप्स्यसि
मी तुला एक असा उपाय सांगतो ज्यामुळे तुला मुक्ती मिळेल.
शरीरेण विहीनोऽस्मि हेतुना सर्वकर्मणाम्
माझे शरीर नाही, म्हणून मी कोणतेही कर्म करू शकत नाही.
देवैरपि सुपूज्योयमुपलेपनमार्जनैः
देवतांनी सुद्धा या पूजनाला स्नान आणि अभिषेकाने मोठा मान दिला आहे.
भानुरेको द्विजश्रेष्ठ ऊचुरेवं मनीषिणः
म्हणून त्या ऋषींनी श्रेष्ठ ब्राह्मणाला सांगितले, 'एकच सूर्य.'
भानुमाश्रित्य सर्वे ते मोदंते दिवि पुत्रक
सर्वजण जे सूर्याचा आश्रय घेतात, ते स्वर्गात आनंदात राहतात, बाळा.
एवं भानुं सर्वमान्यमधुना खिलकामदम्
म्हणून सूर्याला सर्व इच्छा पूर्ण करणारा मानला जातो.
तमाराधय वै भक्त्या जपन्मंत्रमनुत्तमम्
त्याची भक्तीने पूजा कर आणि श्रेष्ठ मंत्राचा जप कर.
आराधयन्रविं भक्त्या जपन्साम महामते
रवीची भक्तीने पूजा कर आणि सामवेदाचा जप कर, हे बुद्धिमान.
ॐकारप्रवरोद्गीथं प्रस्थानं च चतुष्टयम्
ओंकार, प्रवरा, उद्गीथ आणि प्रस्थान — हे चार प्रकार आहेत.
पंचमः परिहारोत्र षष्ठमाहुस्तमद्भुतम्
पाचवा उपाय म्हणजे संन्यास, सहावा अद्भुत मानला जातो.
साप्तविध्यमिति प्रोक्तं हिंकारप्रणवेषु च
ही सात प्रकारची पद्धत सांगितली आहे, ज्यात 'हिं' आणि 'ओंकार' यांचा समावेश आहे.
एतेषां तात साम्नां वै कंठे जाप्यं परं मतम्
हे तात, या सर्व सामांचा गळ्यात जप करणे हेच श्रेष्ठ मानले गेले आहे.
हिरण्यनाभ उवाच साधु पुत्र कुलं पूतं त्वत्पुत्रेण समेन च
हिरण्यनाभ म्हणाले: फार छान, मुला! तुझ्या मुलामुळे आपलं घराणं पवित्र झालं आहे, कारण तो तुझ्यासारखाच आहे.