योऽस्यां रतो भवेद्विप्रः स ज्ञेयः स्वैरिणीरतः 1.210.
जो ब्राह्मण अशा स्त्रीसोबत रमतो, तो स्वैरिणीसोबत संबंध ठेवणारा म्हणून ओळखावा.
रंगोपजीवी राजेंद्र तथा च बहुयाचकः कृतेनानेन यादृक्च उद्वृत्तः कुरुनंदन
राजा, रंगभूमीवरून उपजीविका करणारा आणि अनेकांकडून मागणारा, असे जे करतात ते गर्विष्ठ होतात, हे कुरुवंशज.
यः स्तुतिं गायते विप्रः प्रोच्चैस्तु जनसंसदि
जो ब्राह्मण लोकांसमोर मोठ्याने स्तुती गातो—
सूचनं कथनं प्रोक्तं सर्वशास्त्रेषु भारत
हे संकेत आणि विधान सर्व शास्त्रांमध्ये सांगितले आहे, हे भारत.
वेदांगं ज्योतिःशास्त्रं तु षष्ठं प्रोक्तं मनीषिभिः
वेदांगी ज्योतिषशास्त्र हे सहावे अंग आहे, असे ज्ञानी लोक सांगतात.
षडंगो न भवेत्तेन रहितेन द्विजेन च
त्याशिवाय द्विजाचे सहा अंग पूर्ण होत नाहीत.
भोज्योऽखण्डं ययौ विप्रोऽनर्थकेन त्वनर्थकम्
जो ब्राह्मण हेतुविना अन्न खातो, ते अन्न निरुपयोगी होते.
यस्य जीव्यमिदं ज्ञेयमंगं विप्रस्य वै भवेत्
हेच ब्राह्मणाचे मुख्य जीवनाधार समजावे.
सांवत्सरेण ज्योतिषा ज्ञाननक्षत्रसूचकः
वर्षभरात ज्योतिषाच्या मदतीने नक्षत्रांचे ज्ञान मिळते.
निष्कारणं पराणां च परोक्षं दोषकीर्तनम्
कारण नसताना आणि समोर नसताना दुसऱ्यांचे दोष सांगणे—
ब्राह्मणो यस्तु राजेंद्र वृत्त्या कर्म करोति वै 1.210.
राजा, जो ब्राह्मण उपजीविकेसाठी कर्म करतो—
आधिपत्यं भक्षणं च नैवेद्यस्य परंतप
सत्ता आणि नैवेद्याचे सेवन, हे शत्रूंना जाळणाऱ्या राजा—
नाधिकारस्तु विप्राणां भौमानां देवपूजने
पृथ्वीवरील ब्राह्मणांना देवपूजेत अधिकार नाही.
यस्तु पूजयते देवीं ब्राह्मणो द्रव्यलोभतः
जो ब्राह्मण धनाच्या लोभाने देवीची पूजा करतो—
देवालयेषु सर्वेषु अग्निकार्यं च सुव्रत
हे सुशील, सर्व देवळांमध्ये आणि अग्निकर्मांमध्ये—
देवालयेषु सर्वेषु वर्जयित्वा शिवालयम्
सर्व देवळांमध्ये, पण शिवमंदिर वगळून—
अधिकारः स्मृतो राजन्भोजकानां न संशयः
राजा, या सर्वांचा अधिकार पुजाऱ्यांनाच आहे, यात शंका नाही.
नैवेद्यं भुञ्जते यस्माद्भोजयंति च भास्करम्
कारण ते नैवेद्य घेतात आणि तो सूर्याला अर्पण करतात.
पूजयित्वा तु वै देवान्नैवेद्यं भक्ष्य च प्रभोः
देवतांची पूजा केल्यावर, नैवेद्य व अन्न प्रभूंसाठी असते.
ब्राह्मणश्चापि तं ब्रूया त्तीक्ष्णे सति महामते
महामती, आग्रह केला तर ब्राह्मणाने हे सांगावे.
इत्यामंत्र्य ततो गच्छेत्स्वगृहं कुरुनन्दन 1.210.
असं सांगून, मग आपल्या घरी जावं, कुरुनंदना.
कृत्वा च पावकं राजन्ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः
राजा, अग्नी प्रज्वलित करून मग ब्राह्मणांना जेवू घालावं.
अपूपान्गुडपूपांश्च पयो दधि तथा नृप
अपूप, गुळाचे अपूप, दूध आणि दही, हे राजा—
वर्ज्यानि भरतश्रेष्ठ शृणु त्वं गदतो मम
हे टाळावं, भरतश्रेष्ठा; मी सांगतोय, नीट ऐक.
सिस्रुकं च तथान्यच्च राजमाषांस्तथैव च
शिश्रुक, आणि इतर पदार्थ, तसेच राजमाश हेही—
दुर्गधं यच्च कटुकमत्यल्पं भास्करस्य तु
जे पचायला जड, तिखट किंवा अगदी थोडं आहे, ते सूर्याला अर्पण करू नये.
इत्थं भोज्य द्विजं राजन्प्राशयेदर्कसंपुटम्
राजा, असं करून, सूर्यपात्रात ठेवून द्विजांना जेवू घालावं.
गृहीत्वा केतनं यस्तु भजतेऽन्यत्र लोकतः
जो कोण ध्वज घेऊन लोकांमध्ये दुसरीकडे पूजा करतो—
निष्क्रम्य नगराद्राजन्गत्वा पूर्वोत्तरां दिशम्
राजा, तो नगराबाहेर जाऊन, पूर्वोत्तर दिशेला जावं—
जातं दृष्ट्वा महाबाहो पूजयित्वा खगोत्तम
मजबूत बाहू असलेल्या, तिथे सूर्य उगवलेला पाहून, श्रेष्ठ पक्ष्याची पूजा करावी—