तस्या मूर्च्छा तदा क्षीणा द्वितीयाया अजायत
त्या वेळी तिची मूर्च्छा कमी झाली आणि दुसरी मूर्च्छा आली.
प्रभाते सुंदरे जाते स ताभिर्गृहमाययौ आसां मध्ये महाराज का श्रेष्ठा सुकुमारिका
सुंदर सकाळ झाली तेव्हा तो त्यांच्या सोबत घरी परतला; या सर्वांमध्ये, राजन, कोणती कन्या सर्वांत श्रेष्ठ होती?
वायुप्रकृतितश्चासौ पद्मपुष्पेण खंजिता
वाऱ्याच्या स्वभावामुळे ती कमळाच्या फुलामुळे व्याकुळ झाली.
शीतांशुना द्वितीया तु मूर्च्छिता कफभावतः
दुसरी, कफाच्या गुणामुळे, चंद्राच्या थंडीतून मूर्च्छित झाली.
विहस्याह पुनर्देवो भवभक्तं महीपतिम्
हसून देवाने पुन्हा त्या जगप्रेमी राजाला विचारले.
स होवाच प्रधानोऽसौ वेदधर्मः सनातनः 3.2.10.
तो म्हणाला, 'ती प्रधान गोष्ट म्हणजे सनातन वेदधर्म आहे.'
शूद्रो वैश्यस्तथा क्षत्री ब्राह्मणो ब्रह्मचर्यकृत्
शूद्र, वैश्य, क्षत्रिय आणि ब्राह्मण — हे सगळे ब्रह्मचर्याचे पालन करतात.
यः कृत्वा दारसंसर्गं यतिवद्वर्तते गृही
जो गृहस्थ पत्नीशी संबंध ठेवूनही यतीसारखा वागतो, तोच खरा गृहस्थ आहे.
गृहेषु यतिवद्धर्मो जैनशास्त्रे प्रकीर्तितः
जैन शास्त्रात घरात राहून यतीसारखे वागण्याचा धर्म सांगितला आहे.
राजानमब्रवीद्गाथां धर्मप्रश्नमयीं शुभाम्
त्याने राजाला धर्मविचारांनी भरलेली, शुभ अशी एक गाथा सांगितली.
राजन्पुण्यपुरे रम्ये नानाजननिषेविते
राजा, पुण्याच्या सुंदर नगरीत, जिथे अनेक लोक सेवा करतात—
सत्यप्रकाशस्तन्मंत्री लक्ष्मीश्चामात्यकामिनी
सत्यप्रकाश हा त्याचा मंत्री होता आणि लक्ष्मी ही मंत्र्याची प्रियतमा होती.
आनंदः कतिधा लोके तन्ममाचक्ष्व सत्तम
सज्जनहो, सांगा पाहू—या जगात आनंद किती प्रकारे असतो?
ब्रह्मचर्याश्रमे यो वै ब्रह्मानंदो महोत्तमः
ब्रह्मचर्य आश्रमात जो सर्वोच्च आनंद असतो, त्याला 'ब्रह्मानंद' म्हणतात.
वानप्रस्थे महाराज स धर्मानंदकोऽधमः
राजा, वानप्रस्थ आश्रमात तो 'धर्मानंद' म्हणून ओळखला जातो, पण तो थोडा कमी आहे.
संन्यस्ते तु शिवानंदस्स हि सर्वोत्तमोत्तमः
संन्यासात मात्र 'शिवानंद' हा सर्वात श्रेष्ठ आनंद मानला जातो.
स्त्रियं विना सुखं नास्ति गृहस्थाश्रमके नृप
राजा, गृहस्थाश्रमात पत्नीशिवाय सुख मिळत नाही.
पत्नीमन्वेषयामास स्वयोग्यां धर्मतत्पराम्
त्याने स्वतःसाठी योग्य आणि धर्मनिष्ठ पत्नी शोधली.
स भूपो मंत्रिणं प्राह नारीमन्वेषयाद्य भोः 3.2.11.
त्या राजाने आपल्या मंत्र्याला सांगितले, 'आजच एखादी स्त्री शोध.'
इति श्रुत्वा ययौ मंत्री देशाद्देशांतरं प्रति तुष्टाव मनसा सिंधुं सर्वतीर्थपतिं शुभम्
हे ऐकून मंत्री देशोदेशी गेला आणि मनात पवित्र तीर्थांचा अधिपती सिंधू याची प्रार्थना केली.
अहं ते शरणं प्राप्तः शरणागतवत्सल
मी तुझ्या आश्रयाला आलो आहे, शरण आलेल्यांवर प्रेम करणाऱ्या.
स्त्रीरत्नं देहि राज्ञोऽर्थे नो चेत्प्राणांस्त्यजाम्यहम्
राजासाठी मला उत्तम स्त्रीरत्न दे, नाहीतर मी आपले प्राण सोडीन.
जले वृक्षं सुवर्णांगं पत्रविद्रुमकं महत्
पाण्यात एक झाड होते, त्याचा खोड सोन्यासारखा आणि पाने मोठी, प्रवाळासारखी होती.
तस्योपरि स्थिता बाला सुकुमारी मनोरमा
त्या झाडावर एक तरुणी उभी होती, ती नाजूक आणि सुंदर होती.
इति दृष्ट्वा महाश्चर्यं नृपांतिकमुपाययौ
हे अद्भुत पाहून तो राजाकडे गेला.
तथाविधं नृपो दृष्ट्वा सागरांतमुपाययौ
राजाने असे काही घडताना पाहिल्यावर तो समुद्रापर्यंत गेला.
तां नारीं प्राह नम्रात्मा त्वदर्थेऽहं समागतः
तो नम्रपणे त्या स्त्रीला म्हणाला, "मी तुझ्यासाठी इथे आलो आहे."
विहस्य साऽऽह तं भूपं कृष्णपक्षे चतुर्दशी 3.2.11.
ती हसून राजाला म्हणाली, "कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला..."
इति श्रुत्वा स नृपतिस्तद्दिने स्मरविह्वलः
हे ऐकून त्या दिवशी राजा प्रेमाने व्याकुळ झाला.
एतस्मिन्नंतरे तत्र राक्षसो बकवाहनः
इतक्यात तिथे बकवाहन नावाचा राक्षस आला.