निर्दयोतीवभृत्येषु पशूनां दमकश्च यः स्वामिमित्रगुरुद्रोही मायावी चपलः शठः
जो नोकरांवर निर्दयी असतो, जनावरांना त्रास देतो, मालक, मित्र किंवा गुरू यांना फसवतो, कपटी, चंचल आणि धूर्त असतो,
ये भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकुशातुरान्
जे पत्नी, मुलं, मित्र, लहान मुलं, वृद्ध किंवा आजारी लोकांना त्रास देतात,
यः स्वयं पक्वमश्नाति विप्रायान्नं न यच्छति
जो स्वतः शिजवलेलं अन्न खातो पण ब्राह्मणाला अन्न देत नाही,
नियमं स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः 1.191.
जे स्वतः संकल्प करूनही, इंद्रियांवर ताबा नसल्यामुळे तो सोडून देतात,
ये ताडयंति गां मूढास्त्रासयंति मुहुर्मुहुः
जे मूर्ख गायींना मारतात आणि वारंवार त्यांना घाबरवतात,
पीडयंत्यतिभारेण अक्षयं वाहयंति च वाहयंति च गां वंध्यां ते पापिष्ठा नराधमाः
जे गायींना खूप ओझं लावतात, थांबता थांबता चालवतात किंवा वांझ गायींना देखील ओझं लावतात — हे सगळे पापी आणि नीच लोक आहेत.
अनर्थविकलं हीनं बालवृद्धकृशानुगम्
जे दुर्दैवी, अपंग, गरीब, लहान मुलं, वृद्ध किंवा अशक्त लोकांना त्रास देतात,
अजाविका माहिषिकाः सवित्रीवृषलीपतिः
मेंढ्या-पालणारे, म्हशी-पालणारे, आणि नीच जातीच्या स्त्रीचा नवरा,
शिल्पिनः कारुका वेश्याः क्षेमकारनृपध्वजाः
कारागीर, शिल्पकार, वेश्या, सुरक्षितता राखणारे आणि राजाचे ध्वज घेऊन चालणारे,
घृत तैलानुपानानि मधुमांसरसासवम्
तूप, तेल, पेये, मध, मांस, रस आणि आंबवलेली दारू,
तृणानि काष्ठं पुष्पाणि बीजौषधिमनुत्तमाम्
गवत, लाकूड, फुलं, बिया आणि उत्तम औषधी वनस्पती,
ताम्रं सीसं त्रपुं कांस्यं शंखाद्यं च जलोद्भवम्
तांबे, शिसं, टिन, कांस्य, शंख आणि पाण्यातून मिळणाऱ्या इतर वस्तू,
और्णकार्पासकौशेयभंगपट्टोद्भवानि च
ऊन, कापूस, रेशीम, भांग आणि पट या वस्त्रप्रकारांपासून बनवलेली कपडे,
एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च 1.191.
अशा प्रकारच्या इतरही अनेक वस्तू.
यद्वा तद्वा तु पारोक्ष्यमपि सर्षपमात्रकम्
हे असो किंवा ते असो, जरी ते मोहरीच्या दाण्यासारखे लहान पाप असले तरी,
एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतेः समनंतरम्
अशा प्रकारच्या पापांची माणूस जेव्हा करतो, तेव्हा मृत्यूनंतर लगेचच,
यमलोके व्रजेदेवं शरीरेण यमाज्ञया
तो यमाच्या आज्ञेने, आपल्या शरीरासह, यमाच्या लोकात जातो.
देवमानुषजीवानामधर्मनिरतात्मनाम्
देव, माणसे आणि इतर जीव, ज्यांचे मन अधर्मात गुंतले आहे,
विनयाभावयुक्तानां प्रमादा त्स्वलितात्मनाम्
जे नम्र नाहीत, बेफिकीर आहेत आणि वाईट मार्गाला लागले आहेत,
पारदारिकचोराणामन्यायव्यवहारिणाम्
जे परस्त्रीगामी, चोर किंवा अन्याय करणारे आहेत,
तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत्
म्हणून, केलेल्या पापासाठी प्रायश्चित्त अवश्य करावे.
यः करोति शुभं कर्म कारयेदनुमोदयेत्
जो कोण चांगले कर्म करतो, करवून घेतो किंवा त्यास मान्यता देतो,
इति संक्षेपतः प्रोक्ता पापभेदात्त्रिधा गतिः
अशा प्रकारे, संक्षिप्तपणे, पापांच्या प्रकारांनुसार मिळणाऱ्या तीन मार्गांची सांगड सांगितली आहे.
सप्ताश्वतिलकानूरुसंवादवर्णनम् सप्ताश्वतिलक उवाच संत्रासजननं घोरं पापानां पापकारिणाम् । १ स्त्रीपुनपुंसकैर्वृद्धैर्गंतव्यं सर्वजंतुषु
सप्ताश्वतिलक म्हणाले: पाप करणाऱ्यांचे आणि वाईट कृत्य करणाऱ्यांचे फळ फारच भयंकर आणि भीतीदायक असते; सर्व प्राण्यांमध्ये स्त्रिया, पुरुष आणि वृद्ध यांनाही ते भोगावे लागते.
चित्रगुप्तादिभिः सर्वैर्धर्मस्थैः सत्यवादिभि अवश्यं हि कृतं कर्म भोक्तव्यं तद्विचारितम्
चित्रगुप्त आणि इतर सर्व धर्मनिष्ठ, सत्य बोलणारे लोक, त्यांनी तपासलेले कर्म नक्कीच प्रत्येकाला भोगावेच लागते.
तत्र ये शुभकर्माणः सौम्य चित्ता दयान्विताः
तेथे जे चांगली कर्मे करतात, ज्यांचे मन सौम्य आणि दयाळू आहे,
यः प्रदद्याद्द्विजेंद्राणामुपानत्काष्ठछत्रकम्
जो ब्राह्मणश्रेष्ठांना पादत्राणे, काठी किंवा छत्री देतो,
सोपानत्को नरो यस्तु देवायतनमाविशेत्
आणि जो माणूस पादत्राणे घालून देवळात प्रवेश करतो,
सोपानत्कानि दानानि तथान्नं तु विशेषतः यस्माद्याति सुखेनैव तस्माद्धर्मं समाचरेत्
पादत्राणांसह दिलेली दानं, आणि विशेषतः अन्नदान—यामुळे माणूस सुखाने जातो, म्हणून धर्माचे पालन करावे.
ये पुनः क्रूरकर्माणो नराः पापरताः खग
पण जे पुरुष क्रूर कृत्य करणारे आणि पापात रमलेले आहेत, हे पक्षी,