ये चापवादं शृण्वंति विमूढा ब्राह्मणेषु वै
जे मूर्ख ब्राह्मणांची निंदा ऐकतात,
सर्वेषामेव पात्राणां सत्पात्रं जापकः परः
सर्व पात्रांमध्ये, वेदपठण करणारा श्रेष्ठ पात्र मानला जातो.
सौरधर्मेषु सप्ताश्वसंवादः जपोपेक्षे तथा दानं सह पात्रेण नश्यति
सौरधर्मात सात घोड्यांचा संवाद आहे; जप किंवा दान आणि योग्य पात्र यांची उपेक्षा झाली, तर ते नष्ट होते.
भस्मनीव हुतं हव्यं यथा होतुश्च निष्फलम्
जसे राखेवर आहुती दिल्यास यजमानाला काहीही फळ मिळत नाही,
यथा षण्ढोऽफलः स्त्रीषु यथा गौर्गवि चाफला
जसा नपुंसक स्त्रियांमध्ये निष्फळ असतो, किंवा गाय बैलांमध्ये निष्फळ असते,
लोहोडुपेन प्रतरन्निमज्जत्युदके यथा
किंवा लाकडी तराफ्यावरून लोखंड पाण्यात टाकले तर ते बुडते,
कारुण्यात्सर्वभूतेषु श्रद्धया यत्प्रदीयते
सर्व जीवांवर दया आणि श्रद्धेने जे काही दिले जाते,
दीनांधकृपणानां च बालवृद्धातुरेषु च
आणि गरीब, आंधळे, दु:खी, तसेच लहान मुले, वृद्ध आणि आजारी यांना जे दिले जाते,
न हि स्वार्थं समुद्दिश्य प्रतिगृह्णंति साधवः
सज्जन लोक कधीच स्वतःच्या फायद्यासाठी दान स्वीकारत नाहीत.
दातुरेवोपकाराय वदत्यर्थी ददस्व मे
मागणारा 'मला दे' असे म्हणतो, पण ते देणाऱ्याच्या कल्याणासाठीच असते.
देहीति सुवदन्नर्थी धनं बोधयतीव सः
मागणारा 'दे' असे म्हणतो, तेव्हा तो जणू देणाऱ्याला संपत्तीची जाणीव करून देतो.
बोधयंति न याचन्ते देहीति कृपणा जनाः 1.189.
दु:खी लोक 'दे' असे मागत नाहीत, ते गप्प राहतात.
आयात्यर्थी गृहं यस्तु कस्तं न प्रतिपूजयेत्
मागणारा जर घरी आला, तर त्याचा सन्मान न करणारा कोण असू शकतो?
यद्बलादप्यनिच्छंतं योजयंति नराश्रयान्
लोक आपल्या शक्तीने, नको असतानाही, इतरांना कामाला लावतात.
एकस्तिष्ठति चाधस्तादन्यश्चोपरि तिष्ठति
एकजण खाली उभा असतो, तर दुसरा वर उभा असतो.
यः प्राप्तायार्थिने दानं त्यक्त्वा पात्र मुदीक्षते
जो योग्य मागणाऱ्याला आले असताना दान देत नाही आणि त्याला तपासतो—
यद्यर्थिनो नरा न स्युर्दानधर्मः कथं भवेत्
जर मागणारेच नसतील, तर दानधर्म कसा होईल?
पादोदकमनुव्रज्यात्स्वर्गसोपानसप्तकम्
पाय धुतलेल्या पाण्याचा पाठलाग करणे म्हणजे जणू स्वर्गाच्या सात पायऱ्या चढणे.
ग्रासादर्धमपि ग्रासं युक्तं दातुं सदार्थिनाम्
खऱ्या गरजू लोकांना आपल्या वाट्यातील अर्धा भाग देणेही योग्य आहे.
तस्मात्सत्कृत्य दातव्यमनंतफलमिच्छता
म्हणून, अनंत फळांची इच्छा असणाऱ्याने आदराने दान द्यावे.
न तद्दानमसत्कारपारुष्यमलिनीकृतम्
जे दान अपमान, कठोरपणा किंवा अशुद्धतेने दिले जाते, ते खरे दान नसते.
न तद्धनं न च प्रीतिर्न धर्मः प्रियवर्जितः यत्नेनापि कृतं सर्वं क्रोधोऽस्य निष्फलं खग ।। 1.189.
प्रेम नसल्यास ते धन, ती माया, तो धर्म काहीच प्रिय राहत नाही; आणि राग असेल तर कितीही प्रयत्न केले तरी सर्व निष्फळ ठरते, हे पक्ष्या.
यः श्रद्धयार्चितं दद्यात्प्रति गृह्णाति चार्चितम्
जो श्रद्धेने पूजा करून देतो आणि आदराने स्वीकारतो—
औदार्यं स्वागतं मैत्री ह्यनुकंपा च मत्सरः
उदारता, स्वागत, मैत्री, दया आणि मत्सराचा अभाव—
वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रयागं पुष्कराणि च
वाराणसी, कुरुक्षेत्र, प्रयाग आणि पुष्कर—
मूलस्थानं महापुण्यं पुंडीरस्वामिकं तथा
मूळ स्थान, महान पवित्र क्षेत्र आणि पुंडरीकाचे निवासस्थान देखील—
इत्येते कीर्तिता देशाः सुरसिद्धनिषेविताः गोसिद्धमुनि वासाश्च देशाः पुण्याः प्रकीर्तिताः
अशा हे देश सांगितले गेले आहेत, जेथे देव आणि सिद्ध लोक येतात; गोमाता, सिद्ध आणि ऋषी यांचे निवासही पवित्र स्थान म्हणून ओळखले गेले आहेत.
सूर्यायतनसंस्थानां यद्यदल्पं तु दीयते
सूर्याच्या निवासस्थानी असणाऱ्यांना जरी थोडेसे दिले तरी—
ग्रहणं चंद्रसूर्याभ्यामुत्तरायणमुत्तमम्
चंद्र आणि सूर्य यांचे ग्रहण, आणि उत्तम उत्तरायण—
दिनच्छिद्राणि संक्रांतिः पुण्यं विषुपदं खग
दिवसातील विश्रांतीचे क्षण, संक्रमण काळ, आणि पवित्र विषुव, हे पक्ष्या—