इदं च शांतिकं कुर्याद्बलिं दयात्प्रयत्नतः
ही शांतता करणारी क्रिया करावी आणि दान प्रेमाने व काळजीपूर्वक द्यावे.
इत्येवं शांतिकाध्यायं यः पठेच्छृणुयादपि
जो कोणी हा शांततेचा अध्याय वाचतो किंवा ऐकतो,
स विजित्य रणे शत्रुं मानं च परमं लभेत् 1.180.
जो रणांगणात शत्रूवर विजय मिळवतो, त्याला सर्वश्रेष्ठ मान मिळतो.
व्याधिभिर्नाभिभूयेत पुत्रपौत्रैः प्रतिष्ठितः
तो रोगांनी त्रस्त होत नाही आणि आपल्या मुला-नातवांसह स्थिर राहतो.
यानुद्दिश्य पठेद्वीर वाचको मानवो भुवि
हे वीर, जो मनुष्य या श्लोकांचा पृथ्वीवर मन लावून पाठ करतो,
नाकाले मरणं तस्य न सर्पैश्चापि दश्यते
त्याचा अकाली मृत्यू होत नाही आणि साप देखील त्याला दंश करत नाही.
न चोत्पत्ति भयं तस्य नाभिचारकजं भवेत् ते सर्वे प्रशमं यांति श्रवणादस्य भारत
त्याला जन्माच्या वेळी भीती वाटत नाही, जादूटोण्यामुळेही त्रास होत नाही; हे ऐकल्याने हे सर्व शांत होते, हे भारत.
यत्पुण्यं सर्व तीर्थानां गंगादीनां विशेषतः
सर्व तीर्थांचे, विशेषतः गंगेचे जे पुण्य आहे,
दशानां राजसूयानामन्येषां च विशेषतः
आणि दहा राजसूय यज्ञांचे, तसेच इतरांचे विशेष पुण्य,
गोघ्नश्चैव कृतघ्नश्च ब्रह्महा गुरुतल्पगः
गायी मारणारा, उपकार विसरणारा, ब्राह्मणहत्यारा किंवा गुरुच्या पत्नीला स्पर्श करणारा,
श्रवणादस्य पापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
हे ऐकल्याने त्या सर्व पापांतून तो मुक्त होतो; यात शंका नाही.
इतिहासमिमं पुण्यमग्निकार्यमनुत्तमम्
ही पवित्र कथा, सर्व अग्निकर्मांमध्ये श्रेष्ठ आहे,
सूर्यभक्ते सदा देयं सूर्येण कथितं पुरा 1.180.
सूर्यभक्ताला नेहमी द्यावी; ही पूर्वी सूर्याने सांगितली होती.
गरुडेन पुरा प्रोक्तं भोजकानां महात्मनाम्
पूर्वी गरुडाने ही कथा महान आत्म्यांच्या भोजकांना सांगितली होती.
तैश्चापि कथितं पुण्यं मुनेर्व्यासस्य धीमतः
आणि त्या पुण्याची माहिती त्यांनी बुद्धिमान व्यासमुनींना दिली.
स्मृतिभेदवर्णनम् कौतुकं पृच्छ ते ब्रह्मन्समासव्यासयोगतः
स्मृतीचे विभाग सांग — हे ब्राह्मण, मला कुतूहलाने, संक्षिप्त आणि विस्ताराने विचारायचे आहे.
यथोक्तं भास्करेणेह अरुणस्य महात्मनः
जसे येथे भास्कराने, अरुण या महात्म्याने सांगितले आहे,
सहस्रकिरणं भानुमुदयस्थं दिवाकरम्
हजार किरणांनी युक्त, उगवत्या सूर्याचे तेजस्वी रूप,
भगवन्देवदेवेश सहस्रकिरणोज्ज्वल
हे भगवंत, देवांचा स्वामी, हजारो किरणांनी उजळलेला,
एवं पृष्टस्तु भगवानरुणेन खगाधिपः
अशा प्रकारे अरुणाने विचारल्यावर, पक्षीराजाने — भगवंताने उत्तर दिले.
भास्कर उवाच स्मृतिधर्मं वेदमूलं शृणु त्वं गरुडाग्रज
भास्कर म्हणाले — गरुडाच्या मोठ्या भाव्या, वेदावर आधारलेला स्मृतीधर्म ऐक.
धर्मः क्रियात्मा निर्दिष्टः श्रेयोभ्युदयलक्षणः
धर्म हा कृतीवर आधारलेला असून, तो कल्याण आणि समृद्धी मिळवून देणारा आहे.
अस्य शब्दस्यानुष्ठानात्स्वर्गो मोक्षश्च जायते
या शब्दाने सांगितलेल्या कर्तव्यांचे पालन केल्याने स्वर्ग आणि मोक्ष मिळतात.
कस्य भेदास्तु ते पंच ब्रूहि मे देवसत्तम
पाच प्रकारचे भेद कोणते आहेत, हे मला सांग, देवांमधील श्रेष्ठा.
भास्कर उवाच वेदधर्मः स्मृतस्त्वेक आश्रमाणां स तत्परः 1.181.
भास्कर म्हणाले — वेदधर्म एकच आहे आणि तो आश्रमांमध्ये श्रेष्ठ मानला जातो.
वर्णत्वमेकमाश्रित्य अधिकारे प्रवर्तते
एकाच वर्णावर आधार घेत अधिकार ठरवला जातो.
वर्णाश्रमाश्रमत्वं च योधिकृत्य प्रवर्तते
वर्ण आणि आश्रम यांची विभागणी त्यांच्या कर्तव्यांनुसार होते.
यो गुणेन प्रवर्तेत स गुणो धर्म उच्यते
ज्या गुणानुसार कृती होते, तोच धर्म त्या गुणाचा मानला जातो.
निमित्तमेकमाश्रित्य यो धर्मः संप्रवर्तते
एकाच कारणावर आधारलेला धर्म प्रस्थापित होतो.
एष तु द्विविधः प्रोक्तः समासादविशेषतः
हा धर्म दोन प्रकारचा सांगितला आहे — संक्षिप्त आणि सविस्तर.