तृतीयश्चाह भो राजन्धनपालाय शोभिने मह्यं च स्वसुतां शीघ्रं समर्पय सुखी भव
तिसऱ्याने सांगितलं: 'राजा, तुझी कन्या धनपाल या तेजस्वी पुरुषाला लगेच दे आणि आनंदी रहा.'
चतुर्थश्चाह भो राजन्सर्वकलासु कोविदः ।। 3.2.7.
चौथ्याने सांगितलं: 'राजा, तू सर्व कलांमध्ये निपुण आहेस—'
पुण्यार्थमेकरत्नं च होमार्थं द्वितियं वसु
पुण्यसाठी एक रत्न, यज्ञासाठी दुसरं धन—
शेषं सुभोजनार्थं च रत्नं नित्यं मयाहृतम्
उरलेली रत्नं मी नेहमी उत्तम भोजनासाठी आणली आहेत.
इति श्रुत्वा वचस्तेषां मोहितो नृपतिस्तदा
त्यांचं बोलणं ऐकून राजा गोंधळून गेला.
सा देवी तु वचः श्रुत्वा व्रीडिता दैवमोहिता
ती देवी हे शब्द ऐकून लाजली आणि दैवाच्या प्रभावाने गोंधळली.
इत्युक्त्वा स तु वैतालो विहस्योवाच भूपतिम्
असं सांगून त्या वेताळाने हसत राजाला म्हटलं.
धर्मदत्ताय सा कन्या योग्या भवति रूपिणी
ती सुंदर मुलगी धर्मदत्तासाठी योग्य आहे.
सर्वशास्त्रेषु निपुणः स द्विजो वर्णतः स्मृतः
तो सगळ्या शास्त्रात निपुण आहे आणि जातीने ब्राह्मण म्हणून ओळखला जातो.
कलाज्ञः स तु शूद्रो हि धनुर्वेदी स भूपतिः अतो विवाहिता बाला धर्मदत्ताय शीलिने
तो कला जाणणारा असला तरी शूद्र आहे; तो धनुर्विद्येत पारंगत असून राजा आहे; म्हणून ती मुलगी सद्गुणी धर्मदत्ताला दिली.
विदेहदेशे भूपाल नगरी मिथिलावती
विदेह देशात, राजन, मिथिलावती नावाचं एक शहर होतं.
गुणाधिपस्तत्र राजा धनधान्यसमन्वितः
तेथे गुणाधिप नावाचा राजा होता, तो धनधान्याने समृद्ध होता.
वृत्त्यर्थं मिथिलादेशे तत्र वासं चकार सः
उपजीविकेसाठी त्याने मिथिलाच्या प्रदेशात राहायला सुरुवात केली.
मृगयार्थे वनं प्राप्तस्तत्र शार्दूलमुत्तमम्
शिकार करण्याच्या हेतूने तो जंगलात गेला आणि तिथे त्याला एक उत्तम वाघ भेटला.
व्याघ्र मार्गेण भूपालो वनान्तरमुपाययौ
राजा वाघाच्या मागोमाग जंगलाच्या आत खोल गेला.
क्षुत्क्षामकण्ठो नृपतिः श्रमसन्तापपीडितः
राजाचा घसा भुकेने कोरडा पडला होता आणि तो थकवा व त्रासाने हैराण झाला होता.
इति श्रुत्वा स राजन्यो हत्वा हरिणमुत्तमम्
हे ऐकून त्या क्षत्रिय राजाने एक उत्तम हरिण मारले.
वांछितं ते ददाम्याशु स होवाच महीपतिम्
"तुला हवं ते मी लवकरच देईन," असं त्याने राजाला सांगितलं.
त्वया सहस्रमुद्राश्च खादिता मम भूपते
राजा, तू माझ्या हजार मुद्रांचा उपभोग घेतलास.
शतमुद्रास्तु मासान्ते मह्यं देहि कुटुंबिने 3.2.8.
मासाच्या शेवटी मला शंभर मुद्रा दे, गृहस्थ.
एकस्मिन्दिवसे राजन्स च राजा गुणाधिपः
एका दिवशी, राजन, तो गुणाधिप नावाचा राजा—
स गत्वा सागरतटे देवीमूर्तिं ददर्श ह
तो समुद्रकिनारी गेला आणि तिथे देवीची मूर्ती पाहिली.
गन्धर्वतनयां सुभ्रूं पूजयित्वा प्रसन्नधीः।। प्रांजलिः पुरतस्तस्थौ तदा देवी समागता
त्याने सुंदर भुवया असलेल्या गंधर्वकन्येची पूजा केली, मन प्रसन्न झालं; हात जोडून तिच्यासमोर उभा राहिला, तेव्हा देवी प्रकट झाली.
वरं वरय तं प्राह चिरंदेवस्तु चाब्रवीत्
"वर माग," असं तिने सांगितलं; आणि तो दीर्घायुषी म्हणाला.
इति श्रुत्वा तु सा देवी विहस्योवाच कामिनम्
हे ऐकून ती देवी हसली आणि त्या इच्छुकाला म्हणाली.
तथेत्युक्त्वा गतस्तोये प्लावितो मिथिलां ययौ
तसेच होईल असे म्हणून तो पाण्यात गेला, तरंगत मिथिला नगरीकडे निघून गेला.
गुणाधिपस्तु तच्छ्रुत्वा स्वभृत्येन समन्वितः
हे ऐकून गुणांचा अधिपती आपल्या सेवकासह पुढे आला.
गांधर्वेण विवाहेन मां गृहाण गुणाधिप
गुणाधिपा, मला गंधर्व विवाहाने स्वीकार.
पुण्यदे त्वं गृहाणाद्य तर्हि त्वां संभजाम्यहम्
पुण्यदे, आज मला स्वीकार; मग मी तुझ्याशी एकरूप होईन.
स होवाच शृणु त्वं भो मम भृत्यं चिरं सुरम् 3.2.8.
तो म्हणाला, 'ऐक, तसेच माझा सेवक, आणि सुरम, बराच काळ.'