कपालमुत्तमं देहे तया च्छिन्नं द्वयोस्तदा
त्या वेळी तिने त्या दोघांचं उत्तम कपाळ वेगळं केलं.
इति श्रीभविष्ये महापुराणे प्रतिसर्गपर्वणि चतुर्युगखण्डापरपर्याये कलियुगीयेतिहाससमुच्चये षष्ठोऽध्यायः
श्रीभविष्य महापुराणातील प्रतिसर्ग पर्वाच्या चतु:युगखंडातील कलियुगाच्या इतिहासातील सहावा अध्याय इथे संपतो.
सूत उवाच तस्मिन्काले स वैतालो भृगुवर्यः प्रसन्नधीः
सूतम्हणाले: त्या वेळी वैताल नावाचा भृगुवंशीय श्रेष्ठ ऋषी शांतचित्ताने तिथे उपस्थित होता.
चंपापुरी च विख्याता चम्पकेशो महीपतिः
चंपापुरी नावाचं एक प्रसिद्ध नगर होतं, तिथे चंपकेश नावाचा राजा राज्य करत होता.
त्रिलोकसुंदरी नाम कन्या तस्यामजायत
त्याला त्रिलोकसुंदरी नावाची कन्या झाली.
मृगाक्षी कोकिलरवा कोमलांगी महोत्तमा
ती हरिणासारख्या डोळ्यांची, कोकिळेसारख्या मधुर आवाजाची, नाजूक अंगाची आणि अत्यंत उत्तम होती.
तस्याः स्वयंवरो जातो नृपा बहुविधास्तदा
तिचा स्वयंवर झाला आणि तिथे अनेक राजे जमले.
इन्द्रो यमः कुबेरश्च वरुणो विबुधोत्तमः
इंद्र, यम, कुबेर आणि वरुण हे देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेले तिथे आले होते.
चंपकेशमिदं प्राह शृणु राजन्वचो मम इन्द्रदत्तं च मां विद्धि स्वसुतां मे समर्पय
त्यांनी चंपकेशाला सांगितलं: 'राजा, माझं बोलणं ऐक. मी इंद्राचा वर आहे, म्हणून तुझी कन्या मला दे.'
द्वितीयस्तु तदा प्राह धर्मदत्तं मनोरमम्
दुसऱ्याने मग सांगितलं: 'तुझी सुंदर कन्या धर्मदत्ताला दे.'
तृतीयश्चाह भो राजन्धनपालाय शोभिने मह्यं च स्वसुतां शीघ्रं समर्पय सुखी भव
तिसऱ्याने सांगितलं: 'राजा, तुझी कन्या धनपाल या तेजस्वी पुरुषाला लगेच दे आणि आनंदी रहा.'
चतुर्थश्चाह भो राजन्सर्वकलासु कोविदः ।। 3.2.7.
चौथ्याने सांगितलं: 'राजा, तू सर्व कलांमध्ये निपुण आहेस—'
पुण्यार्थमेकरत्नं च होमार्थं द्वितियं वसु
पुण्यसाठी एक रत्न, यज्ञासाठी दुसरं धन—
शेषं सुभोजनार्थं च रत्नं नित्यं मयाहृतम्
उरलेली रत्नं मी नेहमी उत्तम भोजनासाठी आणली आहेत.
इति श्रुत्वा वचस्तेषां मोहितो नृपतिस्तदा
त्यांचं बोलणं ऐकून राजा गोंधळून गेला.
सा देवी तु वचः श्रुत्वा व्रीडिता दैवमोहिता
ती देवी हे शब्द ऐकून लाजली आणि दैवाच्या प्रभावाने गोंधळली.
इत्युक्त्वा स तु वैतालो विहस्योवाच भूपतिम्
असं सांगून त्या वेताळाने हसत राजाला म्हटलं.
धर्मदत्ताय सा कन्या योग्या भवति रूपिणी
ती सुंदर मुलगी धर्मदत्तासाठी योग्य आहे.
सर्वशास्त्रेषु निपुणः स द्विजो वर्णतः स्मृतः
तो सगळ्या शास्त्रात निपुण आहे आणि जातीने ब्राह्मण म्हणून ओळखला जातो.
कलाज्ञः स तु शूद्रो हि धनुर्वेदी स भूपतिः अतो विवाहिता बाला धर्मदत्ताय शीलिने
तो कला जाणणारा असला तरी शूद्र आहे; तो धनुर्विद्येत पारंगत असून राजा आहे; म्हणून ती मुलगी सद्गुणी धर्मदत्ताला दिली.
विदेहदेशे भूपाल नगरी मिथिलावती
विदेह देशात, राजन, मिथिलावती नावाचं एक शहर होतं.
गुणाधिपस्तत्र राजा धनधान्यसमन्वितः
तेथे गुणाधिप नावाचा राजा होता, तो धनधान्याने समृद्ध होता.
वृत्त्यर्थं मिथिलादेशे तत्र वासं चकार सः
उपजीविकेसाठी त्याने मिथिलाच्या प्रदेशात राहायला सुरुवात केली.
मृगयार्थे वनं प्राप्तस्तत्र शार्दूलमुत्तमम्
शिकार करण्याच्या हेतूने तो जंगलात गेला आणि तिथे त्याला एक उत्तम वाघ भेटला.
व्याघ्र मार्गेण भूपालो वनान्तरमुपाययौ
राजा वाघाच्या मागोमाग जंगलाच्या आत खोल गेला.
क्षुत्क्षामकण्ठो नृपतिः श्रमसन्तापपीडितः
राजाचा घसा भुकेने कोरडा पडला होता आणि तो थकवा व त्रासाने हैराण झाला होता.
इति श्रुत्वा स राजन्यो हत्वा हरिणमुत्तमम्
हे ऐकून त्या क्षत्रिय राजाने एक उत्तम हरिण मारले.
वांछितं ते ददाम्याशु स होवाच महीपतिम्
"तुला हवं ते मी लवकरच देईन," असं त्याने राजाला सांगितलं.
त्वया सहस्रमुद्राश्च खादिता मम भूपते
राजा, तू माझ्या हजार मुद्रांचा उपभोग घेतलास.
शतमुद्रास्तु मासान्ते मह्यं देहि कुटुंबिने 3.2.8.
मासाच्या शेवटी मला शंभर मुद्रा दे, गृहस्थ.