ज्ञानार्थकोटिकोटिभ्यो वरिष्ठा योगिनो मताः
ज्ञानाच्या कोट्यवधी शोधकांमध्ये योगीच सर्वश्रेष्ठ मानले जातात.
योगज्ञा योगनिष्ठाश्च पितरो योगसंभवाः
पितर योगातून जन्मलेले, योग जाणणारे आणि योगात स्थिर असतात.
सर्वज्ञानतपोदानैः कृतैर्दत्तैश्च यत्फलम्
सर्वज्ञ तप, दान आणि यज्ञांनी जे फळ मिळते,
यश्च द्रव्यकलापात्मा दक्षिणा हविर्ऋत्विजः 1.172.
आणि जो सर्व द्रव्य, दक्षिणा, हविर्द्रव्य आणि ऋत्विज यांचा मूळ आहे,
ब्रह्मचर्यं तपो मौनं क्षांतिराहारलाघवम्
ब्रह्मचर्य, तप, मौन, क्षमा आणि आहारात मर्यादा—
यच्च दिष्टं विशिष्टं च न्यायप्राप्तं च यद्भवेत
जे काही ठरवलेले, विशेष किंवा योग्य मार्गाने मिळालेले आहे—
विवर्धनीं सहस्राणां सर्वसस्यप्ररोहिणीम्
हे हजारो पटीने वाढते आणि सर्व पिके भरभराटीला लावते,
एकच्छत्रां महीं कृत्वा द्विजेभ्यः प्रतिपादयेत्
संपूर्ण पृथ्वी एकत्र करून, ती द्विजांना द्यावी.
कन्यामलंकृतां दद्यादधनाय नराधिपा। द्विजाय वेदविदुषे कन्यादानं तदुच्यते
राजाने सुशोभित कन्या एखाद्या गरीब माणसाला द्यावी; वेदशास्त्र शिकलेल्या ब्राह्मणाला कन्यादान करणे असे म्हणतात.
सर्वदोषविनिर्मुक्तां कुलयोग्यामलंकृताम्
ती कन्या सर्व दोषांपासून मुक्त, कुटुंबाला योग्य आणि अलंकारांनी सजलेली असावी.
एतत्समासतो ज्ञेयं वस्त्रदानस्य लक्षणम् अहोरात्रं न भुञ्जीत ह्युपवासस्य लक्षणम्
वस्त्रदानाची ही मुख्य खूण आहे; एक दिवस-रात्र उपवास करणे हे उपवासाचे लक्षण आहे.
चत्वारिंशत्समायुक्तं पिंडानां हि शतद्वयम्
चाळीस आणि दोनशे पिंड यांचा समावेश असावा.
ऋषिभिः सर्वशास्त्रज्ञैस्तपोनिष्ठैर्जितेंद्रियैः
सर्व शास्त्र जाणणारे, तपश्चर्येला वाहिलेले आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेले ऋषी.
सूर्यावांतरस्थानानि पुण्यक्षेत्राणि निर्दिशेत् 1.172.
सूर्याच्या मध्ये असलेल्या पुण्य क्षेत्रांची ओळख करून द्यावी.
दानान्यावसथं कुर्यादुद्यानं देव तागृहम्
दान, निवास, बाग आणि देवांचे मंदिर उभारावे.
क्षान्तिः स्पृहा तथा सत्यं दानं शीलं तपः श्रुतम्
क्षमा, इच्छा, सत्य, दान, चांगले वर्तन, तप आणि विद्या.
यज्ञोपवासदानानि तपस्तीर्थर्फलानि च
यज्ञ, उपवास, दान, तप आणि तीर्थयात्रेचे फळ.
सूरे भक्तिः क्षमा सत्यं दशेंद्रियविनिग्रहः
सूर्यभक्ती, संयम, सत्य आणि दहा इंद्रियांवर नियंत्रण.
सूर्यभक्तं द्विजं भक्त्या यः श्राद्धेषु च भोजयेत्
जो कुणी श्रद्धेने सूर्यभक्त ब्राह्मणाला श्राद्धात जेवू घालतो.
बहुनात्र किमुक्तेन सूर्यभक्तं तु भोजयेत्
यात जास्त सांगण्याची गरज नाही; सूर्यभक्ताला जेवू घालावे.
न वेदविदुषां कोट्या लभ्यते चेह तत्फलम्
कोटी ब्राह्मण जरी वेदज्ञ असले तरी येथे ते फळ मिळत नाही.
तस्माच्छ्राद्धे विशेषेण पुण्येषु दिवसेषु च
म्हणून श्राद्ध आणि पुण्यदिनी विशेषतः हे करावे.
असंयतः संयतो वा सर्वावस्थां गतोपि वा
कोणीही असो, संयमी असो वा असंयमी, कोणत्याही अवस्थेत असो.
संसर्गाद्वापि वा लोभाद्भोजकं यस्तु भोजयेत् 1.172.
संपर्काने किंवा लोभाने जरी कोणी जेवू घालतो.
तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च रक्षणीयश्च सर्वदा
म्हणून तो नेहमी मान्य, पूज्य आणि जपावा.
नाममात्रप्रयत्नोऽपि यदि स्याद्भोजको रवेः
फक्त नाव घेऊन जरी सूर्यभक्ताला जेवू घातले, तरी ते महत्त्वाचे आहे.
गृहे श्राद्धस्य यत्पुण्यमरण्ये तच्छताधिकम्
घरात श्राद्ध केल्याने मिळणारे पुण्य, तेच जर जंगलात केले तर शंभरपट जास्त मिळते.
दत्त्वा तु भोजके सौम्यं ह्यासनं सपरिच्छदम्
भोजन देणाऱ्याला प्रेमाने आसन आणि त्यासोबत लागणाऱ्या वस्तू दिल्या पाहिजेत.
विमले वाससी दत्त्वा भोजकाय महीपते
राजा, भोजन करणाऱ्याला स्वच्छ वस्त्र दिले पाहिजे.
दत्त्वा तु लोमशां राजन्भोजकाय शुभां बृहत्
राजा, भोजन करणाऱ्याला मोठे आणि सुंदर लोकरचे वस्त्र दिले पाहिजे.