अगर्भः स कथं गर्भमुदरे याचते विभुः
जो अजन्मा आहे, तो प्रभु पोटात गर्भ मागतो कसा?
योऽन्तकाले जगत्पीत्वा कृत्वा वज्रमयं वपुः
जो काळाच्या शेवटी सगळं जग गिळून, वज्रासारखं शरीर घेतो.
लोकमेकार्णवं चक्रे दृश्यते स्वेन कर्मणा
ज्याने आपल्या कृतीने हे जग एकाच महासागरासारखं केलं, असं आपण पाहतो.
अपि सृष्ट्वा द्विजश्रेष्ठ यः ससर्ज वसुंधराम् 1.157.
द्विजश्रेष्ठा, ज्याने सृष्टी निर्माण केली, त्याने पुन्हा पृथ्वी घडवली.
ददौ कृत्वा वसुमतीं सुराणां सुरसत्तमः पातालस्थोर्णवरसं मध्यतोयमयं हविः
सर्वश्रेष्ठ देवाने पृथ्वी तयार करून ती देवांना अर्पण केली—ती पृथ्वी पाताळासह, मधला भाग पाण्याने भरलेला आणि जलाचे सार असलेली होती.
सहस्रचरणं ब्रह्मन्यमाहुर्वै युगे युगे
युगानुयुगे हजारो पाय असलेला ब्रह्मन् आहे, असं लोक म्हणतात.
मुखाद्यस्य समुत्पन्नो वेधा लोकपितामहः
ज्याच्या तोंडातून वेध, जगाचा पितामह, उत्पन्न झाला.
येन ते निहता दैत्या मंदेहा नाम नामतः
ज्याने मंदेह नावाचे दैत्य नष्ट केले.
सर्वदेवमयं कृत्वा सर्वायुधधरं वपुः
ज्याने सर्व देवांचा समावेश असलेलं, सर्व शस्त्रांनी युक्त असं रूप घेतलं.
करांते यो जगत्सर्वं सह दानवराक्षसम्
ज्याच्या हाताच्या टोकावर सगळं जग, दानव आणि राक्षसांसह, धरलेलं आहे.
पूर्वा दिशं गतो नित्यमुदयाचलमक्रमम्
जो नेहमी पूर्व दिशेला जातो आणि उगवत्या पर्वतावर चढतो.
नाशयित्वा तमो यस्तु क्रियाः सर्वाः प्रवर्तयेत्
जो अंधार नष्ट करून सर्व कृती सुरू करतो.
गार्हपत्येन विधिना तद्वद्धार्येण कर्मणा प्रोक्षणीयव्रतं चैव अवभृथं तथैव च
गृह्याग्नीसारख्या पद्धतीने, आचार्याच्या सांगण्याप्रमाणे, शुद्धीकरणाचा व्रत आणि अवभृथ स्नान यांच्याद्वारे.
सर्वानिमांश्च यश्चक्रे हव्यभागप्रदान्मुखे 1.157.
ज्याने हे सर्व निर्माण केले आणि होमाच्या भाग देवांना तोंडाशी दिले.
भागार्थे मधुधानाय चक्रे यो यज्ञकर्मणि
जो भागासाठी आणि मधुप्रदानासाठी यज्ञकर्म करतो.
यज्ञानि च द्रव्याणि यज्ञांश्चापि सऋत्विजः
ज्याने यज्ञ, त्यातील द्रव्ये, यज्ञस्वरूप आणि ऋत्विज सुद्धा निर्माण केले.
विबभाज पुरा सर्वं पारमेष्ठयेन कर्मणा
पूर्वी, परमश्रेष्ठ कर्माने ज्याने सर्व गोष्टी विभागल्या.
क्षणान्कलाश्च काष्ठाश्च कालवैकल्यमेव च
क्षण, कला, मुहूर्त आणि काळाचे सर्व विभाग ज्याने निर्माण केले.
ऋतवः कालयोगाश्च प्रमाणं विविधं नृषु
ऋतू, काळाचे संयोग आणि माणसांमधील विविध मापदंड यांची निर्मिती झाली.
सृष्टा लोकास्त्रयोनंता येन ज्ञानेन वर्त्मना
ज्ञानाच्या मार्गाने त्रैलोक्य आणि अनंत जगांची निर्मिती झाली.
प्रणामत्रयपूर्वेण योगेन रमते च यः
जो तीन प्रकारच्या नमस्कारांनी आधी योग साधतो आणि त्यात आनंद मानतो.
यो गतिर्वृषयुक्तानां गतिर्योऽपापकर्मणाम्
जो धर्माला जोडलेल्या आणि पाप करणाऱ्यांच्या गतीचा आधार आहे.
धातुवैद्यस्य यो वेत्ता चतुराश्रमसंश्रयः
जो पंचमहाभूतांचा खरा अर्थ जाणतो आणि चार आश्रमांमध्ये वास करतो.
अग्नीषोमात्मकं ज्योतिर्योगीशः क्षणदांतकः 1.157.
योगींचा स्वामी, ज्याचे तेज अग्नी-सोमासारखे आहे आणि जो रात्र संपवतो.
यं परं परमं प्राहुः परमात्मानमच्युतम्
ज्याला श्रेष्ठ, सर्वोच्च आणि अविनाशी परमात्मा म्हणतात.
युगांतेष्वतंको यस्तु यश्च लोकांतकोत्तमः
युगांच्या शेवटी जो भय आणतो आणि जगांच्या अंताचा श्रेष्ठ आहे.
वेत्ता यो वेदविदुषां प्रभुर्यः प्रभविष्णुनाम्
जो वेदज्ञ लोकांमध्ये खरा जाणणारा आणि सामर्थ्यवानांचा स्वामी आहे.
मानुषाणां मनोभूतस्तपोभूतस्तपस्विनाम्
जो माणसांमध्ये मन आणि तपस्वींमध्ये तप आहे.
विग्रहो विग्रहाणां च गतिर्गतिमतामपि देवाहुतिप्रदानोद्यत्प्राणाग्निस्तमनाशनः
जो सर्व रूपांमध्ये रूप आहे, सर्व गतिमानांमध्ये गती आहे, देवांना अर्पणासाठी प्रयत्न करणारा प्राणाग्नी आहे आणि अंधाराचा नाश करणारा आहे.
रसाद्धि शोणितं भवति शोणितान्मांसमुच्यते
रसापासून रक्त निर्माण होते; रक्तापासून मांस तयार होते असे सांगितले जाते.