वैवस्वतेऽन्तरे पूर्वं विश्वकर्मा विचित्रकृत् स्पर्द्धाभूतो महामायां तुष्टाव बहुपूजनैः
पूर्वीच्या वैवस्वत मन्वंतरात, कुशल विश्वकर्मा, स्पर्धा निर्माण होऊन, महा मायेला अनेक पूजा करून संतुष्ट करण्याचा प्रयत्न केला.
प्रसन्ना सा तदा देवी चित्रायां तस्य योषिति
तेव्हा देवी प्रसन्न होऊन, चित्रा या त्याच्या पत्नीच्या रूपात प्रकट झाली.
षोडशाब्दे वयः प्राप्ते संज्ञायास्तत्पिता सुखी
संज्ञेला सोळा वर्षे पूर्ण होताच तिच्या वडिलांना तिच्याबद्दल समाधान वाटले.
यक्षाधीशाश्च षड्विंशत्कुबेराद्यास्समागताः
कुबेरासह छावीस यक्षाधिपती तिथे एकत्र आले.
पावका ऊनपंचाशद्वायवश्च तथा स्मृताः
एकोणपन्नास अग्नी आणि वाऱ्यांचाही तिथे उल्लेख आहे.
त्रयोदश च प्रत्यूषाः प्राप्ता विश्वप्ररक्षकाः
तेरा प्रत्युषा, जे विश्वाचे रक्षण करणारे आहेत, तेही आले.
भवाद्याश्च तदाः रुद्राः शशिमण्डलरक्षकाः
त्या वेळी भव इत्यादी रुद्र, जे चंद्रमंडळाचे रक्षक आहेत, तेही उपस्थित होते.
दानवा विप्रचित्त्याद्याश्चतुराशीतिराययुः
विप्रचित्ती आणि इतरांसह चौर्याऐंशी दानवही आले.
शेषाद्याश्च तदा नागास्तार्क्ष्याद्या गरुडाः स्मृताः 3.4.18.
त्या वेळी शेषासारखे नाग आणि तार्क्ष्यासारखे गरुड यांचाही उल्लेख आहे.
एतस्मिन्नंतरे देवी देवकन्यासमन्विता
दरम्यान, देवी देवकन्यांसह तिथे आली.
तां समालोक्य बलवान्बलिः कामविमोहितः
तिला पाहून बलवान बळी मोह आणि कामाने ग्रासला गेला.
तदा क्रोधातुरा देवा रुरुधुर्दैत्यसत्तमम्
त्या वेळी देव रागाने भरून, श्रेष्ठ दैत्य बळीला आवरू लागले.
दानवाश्च तदा दैत्या नानावाहनसंस्थिताः
त्या वेळी दानव आणि दैत्य वेगवेगळ्या वाहनांवर उभे होते.
दानवैश्च हता देवाः सुरैर्दैत्या विनाशिताः
दानवांनी देवांचा नाश केला आणि सुरांनी दैत्यांचा संहार केला.
पक्षमात्र मभूद्युद्धं दिव्यं दानवदेवयोः
दानव आणि देव यांच्यातील दिव्य युद्ध अर्धा महिना चालले.
अघासुरोऽर्यमा चैव बलः शक्रस्तथैव च
अघासुर, अर्यमान, बळ आणि शक्रही तिथे उपस्थित होते.
वत्सासुरो भगश्चैव विवस्वांश्च बलिः स्वयम्
वत्सासुर, भग, विवस्वान आणि स्वतः बळी तिथे होते.
विश्वकर्मा मयश्चैव कालनेमिर्हरिः स्वयम् पराजिताश्च ते दैत्या युद्धं त्यक्त्वा प्रदुद्रुवुः
विश्वकर्मा, मय, कालनेमि आणि स्वतः हरि; हे दैत्य पराभूत होऊन युद्ध सोडून पळाले.
विवस्वाँश्च तदा संज्ञां गृहीत्वा रथसंस्थिताम् 3.4.18.
त्या वेळी विवस्वान रथावर उभ्या असलेल्या संज्ञेला घेऊन गेला.
विवस्वंतं सुरश्रेष्ठं दृष्ट्वा संज्ञा वचोऽब्रवीत्
सुरश्रेष्ठ विवस्वानाला पाहून संज्ञेने त्याला असे म्हटले.
त्वया जिताहं भगवन्बलेर्विप्रियकारिणः
हे भगवंत, तुम्ही माझा पराभव केला आहे, कारण तुम्ही बळीच्या इच्छेच्या विरुद्ध वागलात.
वीरभुक्ता सदा नारी स्त्रीरत्नं मुनिभिः स्मृतम् एका सा प्रकृतिर्माता गुणसाम्यात्सनातनी
शूरपणाचा अनुभव घेणारी स्त्री ही नेहमी ऋषींनी स्त्रीरत्न मानली आहे; तीच एक खरी आई, गुणांनी समान, आणि सनातन प्रकृती आहे.
सत्त्वभूता च भगि नी रजोभूता च गेहिनी
ती सत्त्वगुणाची आहे, भाग्यवान स्त्री, आणि रजोगुणाचीही आहे, गृहिणी.
बहवः पुरुषा ये वै निर्गुणाश्चैकरूपिणः
अनेक पुरुष असे आहेत की ज्यांच्यात गुण नाहीत आणि ते एकाच स्वरूपाचे आहेत.
अलोके पापजास्सर्वे देवब्रह्मसमुद्भवाः कोऽपि पुत्रः पिता भ्राता स च तस्याः पतिर्भवेत्
देव आणि ब्रह्मा यांच्यापासून जन्मलेले, अंधार व पापातून आलेले सर्वजण, पुत्र, पिता किंवा भाऊ असू शकतात, आणि प्रत्येकजण तिचा पती होऊ शकतो.
स्वकीयां च सुतां ब्रह्मा विष्णुदेवः स्वमातरम्
ब्रह्मा, विष्णु आणि देवांनी स्वतःच्या मुली आणि मातांना स्वीकारले.
इति श्रुत्वा वेदमयं वाक्यं चादितिसंभवः
अदितीच्या पुत्राकडून वेदांनी भरलेले हे वचन ऐकून,
सुताः कन्यास्तयोर्जाता मनुर्वैवस्वतस्तथा
त्या दोघांना कन्या झाल्या, आणि विवस्वताचा पुत्र मनुही जन्माला आला.
तदा संज्ञा सती साक्षात्तेजोभूतं पतिं स्वकम् 3.4.18.
तेव्हा संज्ञा प्रत्यक्ष उपस्थित होती आणि तिने तेजस्वी पतीला स्वीकारले.
सावर्णिश्च मनुस्तस्यां शनिश्च तपती तथा
तिला सावर्णि मनु, शनि आणि तपती असे संतती झाली.