खलीनालंकृतमुखं कारयेद्धेमवाजिनम्
तयार करावा सोन्याचा घोडा, ज्याच्या तोंडावर सुंदर लगाम असेल.
स्थापयेद्वेदिमध्ये तु कृष्णाजिनतिलोपरि
तो घोडा वेदीच्या मध्यभागी, कृष्णमृगाच्या कातडीवर आणि तीळांवर ठेवावा.
संपूज्य कुसुमैः श्वेतैश्चणकान्विनिवेद्य च
त्याची पूजा करावी पांढऱ्या फुलांनी आणि हरभऱ्याचा नैवेद्य दाखवावा.
इममुच्चारयेन्मंत्रं पुराणोक्तं यतव्रतः
पुराणात सांगितलेल्या व्रतानुसार हा मंत्र उच्चारावा.
वाजिरूपेण मामस्मात्पाहि संसारसागरात्
'घोड्याच्या रूपाने, या संसारसागरातून मला वाचव.'
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा प्रणिपत्य विसर्जयेत्
मग त्या घोड्याची प्रदक्षिणा करून, नमस्कार करून, त्याला विसर्जन द्यावे.
दत्त्वा पापक्षयाद्भानोर्लोकमाप्नोति शाश्वतम् 4.186.
तो घोडा दान केल्याने पापांचा नाश होतो आणि सूर्यलोक मिळतो.
पुराणश्रवणं तद्वत्कारयेद्भोजनादनु
भोजनानंतर पुराणाचे श्रवणही करावे.
इत्थं हिरण्याश्वविधिं करोति यः सुपुण्यमासाद्य दिनं नरेंद्र
जो कोणी हा सोन्याचा घोडा विधी अत्यंत पुण्यदायी दिवशी करतो— राजन,
इति पठति य इत्थं हैमवाजिप्रदानं सकलकलुषमुक्तः सोऽश्वयुक्तेन भूपः
जो कोणी असे पठण करतो किंवा सोन्याचा घोडा दान करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि घोड्याशी एकरूप होतो, राजन.
यो वा शृणोति पुरुषोऽप्यथ वा स्मरेद्वा हैमाश्वदानमभिनंदति दीयमानम्
जो कोणी ऐकतो, आठवतो किंवा सोन्याचा घोडा दान करण्यास अनुमोदन देतो—
संहतौ तु दितिर्ज्ञात्वा कश्यपं समपूजयत्
प्रलयकाळात, दितीने कश्यपाला समजून, त्याची भक्तीपूर्वक पूजा केली.
द्वादशाब्दांतरे स्वामी कश्यपो भगवानृषिः सा तु श्रुत्वा नमस्कृत्य वचनं प्राह हर्षिता
बारा वर्षांनी भगवंत ऋषी कश्यपांनी बोलले; ते ऐकून तिने वंदन केले आणि आनंदाने उत्तर दिले.
अदितिर्मम या देवी सपत्नी पुत्रसंयुता
अदिती, जी माझी सावत्र पत्नी आहे, तिला पुत्रांचा लाभ झाला आहे.
तदवर्यसुते नैव विष्णुना सुरपालिना
पण तिच्या कनिष्ठ जन्माच्या मुलांना विष्णू, देवांचा रक्षक, याने संरक्षण दिले नाही.
देहि मे तनयं स्वामिन्द्वादशादित्यनाशनम्
स्वामी, मला असा पुत्र दे की जो बारा आदित्यांचा नाश करील.
ब्रह्मणा निर्मितौ लोके धर्माधर्मौ परापरौ
या जगात ब्रह्मदेवाने धर्म आणि अधर्म, श्रेष्ठ आणि कनिष्ठ असे दोन्ही निर्माण केले.
अधर्मपक्षास्तु नरा वैरिणस्तस्य धीमतः
अधर्माच्या बाजूने असणारे लोक त्या बुद्धिमानाचा शत्रू आहेत.
अतो धर्मप्रिये शुद्धं कुरु तस्मान्महाबलः
म्हणून, धर्मावर प्रेम करणाऱ्या, तू स्वतःला शुद्ध कर, म्हणजे एक बलाढ्य पुत्र जन्माला येईल.
इति श्रुत्वा दितिर्देवी कश्यपाद्गर्भमुत्तमम्
हे ऐकून देवी दितीने कश्यपांकडून उत्तम पुत्र गर्भात धारण केला.
तस्या गर्भगते पुत्रे महेन्द्रश्च भयान्वितः 3.4.17.
तिच्या गर्भात पुत्र असताना महेंद्राला भीती वाटू लागली.
सप्तमासि स्थिते गर्भे शक्रमायाविमोहिता
सातवा महिना पूर्ण झाल्यावर शक्राने आपल्या मायेमुळे तिला भ्रमित केले.
अंगुष्ठमात्रो भगवान्महेन्द्रो वज्रसंयुतः
भगवंत महेंद्र अंगठ्याएवढ्या आकाराचा आणि वज्रधारी तिथे प्रवेश केला.
जीवभूतानतिबलान्दृष्ट्वा सप्त महारिपून्
सजीव आणि अत्यंत बलवान असे सात मोठे शत्रू पाहून,
नम्रीभूतश्च तान्दृष्ट्वा महेन्द्रस्तैः समन्वितः
महेंद्राने त्यांना नम्र झाल्याचे पाहून त्यांच्यात सामील झाला.
प्रसन्ना सा दितिर्देवान्महेन्द्राय च तान्ददौ
प्रसन्न झालेल्या दिती देवीने ते पुत्र महेंद्र आणि देवांना दिले.
इलो नाम स वेदज्ञो यथेलो नृपतिस्तदा
त्या वेळी वेदज्ञ आणि यथेलो नावाने ओळखला जाणारा इला नावाचा राजा होता.
एकदा बलवान्राजा मनुपुत्र इलः स्वयम्
एकदा, बलाढ्य राजा इला, जो मनुपुत्र होता, स्वतःच—
मेरोरधः स्थितः खण्डः स्वर्णगर्भो हरिप्रियः
मेरू पर्वताचा एक भाग, स्वर्णगर्भ नावाचा आणि हरिप्रिय, खाली स्थित होता.
इलेनावृतमेवापि कृतं तत्र स्थले सुराः
इला यांनी व्यापलेली ती भूमीही देवांसाठी पवित्र केली गेली.