तस्यानुजा मधुमती शीलरूपगुणान्विता
त्याची लहान बहीण मधुमती ही शील, रूप आणि गुणांनी युक्त होती.
भ्राता? बभ्राम तौ सर्वं चिनुतश्च सुतावरम्
तिचा भाऊ सर्वत्र फिरून तिला योग्य असा वर शोधत होता.
पठनार्थे तु काश्यां वै सत्त्वशीलः स्वयं गतः
पढाईसाठी सत्त्वशील स्वतः काशीत गेला.
वामनो नाम विख्यातो रूपशीलवयोवृतः
वामन नावाचा एक प्रसिद्ध पुरुष होता, जो रूप, शील आणि योग्य वयाने ओळखला जात असे.
भोजनं छादनं पानं स्वप्नं त्यक्त्वा च विह्वला
ती दुःखाने व्याकुळ होऊन जेवण, वस्त्र, पाणी आणि झोप सगळं विसरली.
दृष्ट्वा सुशीला तं बाला वामनं ब्राह्मणं तथा 3.2.2.
सुशीला या तरुणीने त्या ब्राह्मण वामनाला पाहिले.
हरिशर्मा प्रयोगे च द्विजं दृष्ट्वा त्रिविक्रमम्
हरिशर्म्याने विधीमध्ये त्रिविक्रम नावाच्या ब्राह्मणाला पाहिले.
सत्यशीलस्तु काश्यां वै गुरुपुत्रं च केशवम्
सत्यशील काशीत होता आणि केशव हा गुरुपुत्र होता.
माघकृष्णत्रयोदश्यां भृगौ लग्नं शुभं स्मृतम्
माघ महिन्यातील कृष्ण पक्षातील त्रयोदशीला शुभ असा भृगू योग आठवला गेला.
तस्मिन्काले तु सा कन्या भुजगेनैव दंशिता
त्या वेळी त्या कन्येला सापाने दंश केला.
तदा ते ब्राह्मणा यत्नं कारयामासुरुत्तमम्
त्यावेळी त्या ब्राह्मणांनी सर्वतोपरी प्रयत्न केले.
हरिशर्मा तु तत्सर्वं कृत्वा वेदविधानतः
हरिशर्म्याने सर्व विधी वेदाच्या नियमानुसार केले.
त्रिविक्रमस्तु बहुधा दुःखं कृत्वा स्मरानुगः
त्रिविक्रमाने कामदेवाच्या प्रभावामुळे अनेक प्रकारे दुःख भोगले.
केशवस्तु महादुःखी प्रियास्थीनि गृहीतवान्
केशव मोठ्या दुःखात होता आणि त्याने आपल्या प्रियेचे हाडे उचलली.
भस्मग्राही वामनस्तु विरहाग्निप्रपीडितः
वामन राख गोळा करत होता आणि विरहाच्या आगीत होरपळत होता.
एकदा सरयूतीरे लक्ष्मणाख्यपुरे शुभे 3.2.2.
एकदा सरयूच्या काठी लक्ष्मण नावाच्या पवित्र नगरीत असे घडले.
तस्मिन्दिने रामशर्मा शिवध्यानपरायणः
त्या दिवशी रामशर्मा शंकराच्या ध्यानात मग्न होता.
तस्य पत्नी विशालाक्षी रचित्वा बहुभोजनम्
त्याची पत्नी विशालाक्षी हिने भरपूर जेवण तयार केले.
तस्मिन्काले च तद्बालो मृतः पापवशंगतः
त्या वेळी त्यांच्या मुलाचा मृत्यू पापाच्या प्रभावामुळे झाला.
न रोदनं त्यक्तवती पुत्रशोकाग्नितापिता
मुलाच्या दुःखाने जळत असूनही तिने रडणे सोडले नाही.
जपित्वा मार्जनं कृत्वा जीवयामास बालकम्
मंत्र म्हणून आणि शुद्धी करून तिने मुलाला पुन्हा जिवंत केले.
भोजनं कारयित्वा तु मंत्रं संजीवनं ददौ
जेवण वाढून तिने संजीवन मंत्र दिला.
प्राप्तवान्यत्र सा नारी दाहिता हरिशर्मणा
ती स्त्री दुसरीकडे गेल्यावर हरिशर्म्याने तिला जाळले.
दाहितस्तनयः पित्रा शोककर्त्रा तदामुना
शोकाने पछाडलेल्या वडिलांनी मुलाला जाळले.
गुणाधिपस्य तनयो राज्ञो धर्मस्थलीपतेः
तो गुणांचा अधिपती, धर्मस्थळीचा राजा याचा मुलगा होता.
जीवनं दत्तवान्मह्यं वरयाद्य वरं मम 3.2.2.
त्याने मला जीवन दिले; आता माझ्याकडून एखादी इच्छा माग.
गृहीत्वास्थि गतस्तीर्थे तमन्वेषय मा चिरम्
हाडे घेऊन तो तीर्थस्थळी गेला; त्याला शोधायला उशीर करू नकोस.
प्राप्तस्तं कथयामास यथा प्राप्तं हि जीवनम् ।। इति श्रुत्वा वचस्तस्य केशवोऽस्थिसमन्वितः
त्याच्याकडे पोहोचल्यावर त्याने जीवन कसे मिळाले ते सांगितले; ही वचने ऐकून, केशव हाडे घेऊन,
प्रगत्यास्थीनि सर्वाणि ददौ तस्मै द्विजातये
त्याने सर्व हाडे त्या ब्राह्मणाला दिली.
योग्या धर्मेण यस्याहं तस्मै प्रायामि धर्मिणे
मी ज्या धर्माने योग्य आहे त्या धर्मात्म्याजवळ जाते.