प्रत्यहं स हरेः क्रीडां वृन्दावनमहोत्तमे
तो दररोज हरिच्या लीला उत्तम वृंदावनात अनुभवत असे.
यस्य पुत्रविवाहे च भगवान्भक्तवत्सलः
त्याच्या मुलाच्या विवाहप्रसंगी, भक्तवत्सल भगवान तेथे उपस्थित होते.
पुरीं काशीं समागम्य नरश्रीभर्क्तराट् स्वयम्
काशी नगरीत पोहोचून, नरश्री स्वतः भक्तांचा राजा झाला.
सार्द्धं तपो महत्कुर्वन्ब्रह्मध्यानपरोऽभवत्
त्याने मोठे तप एकत्र करून, ब्रह्मध्यानात मन लावले.
तदा ब्रह्मा हरिश्शंभुः स्वस्ववाहनमास्थिताः
तेव्हा ब्रह्मा, हरि आणि शंभू, आपापल्या वाहनांवर बसून प्रकट झाले.
इति श्रुत्वा वच स्तेषां स्वयंभूतनयो मुनिः
त्यांची वचने ऐकून, स्वयंभूंचा पुत्र असलेला ऋषी—
तस्य भावं समालोक्य त्रयो देवाः सनातनाः 3.4.17.
त्याची भावना पाहून, ते तिघे सनातन देव—
लिंगहस्तः स्वयं रुद्रो विष्णुस्तद्रसवर्द्धनः रतिं देहि मदाघूर्णे नो चेत्प्राणांस्त्यजाम्यहम्
स्वतः रुद्र लिंग हातात घेऊन, आणि विष्णू रस वाढवणारा, म्हणाले: 'मदाने भरलेल्या प्रियेला, मला आनंद दे, नाहीतर मी प्राण सोडीन.'
पतिव्रताऽनसूया च श्रुत्वा तेषां वचोऽशुभम्
पतिव्रता आणि निरागस अनसूया, त्यांच्या कठोर शब्दांनी ऐकून दुःखी झाली.
मोहितास्तत्र ते देवा गृहीत्वा तां बलात्तदा
त्या वेळी ते देव मोहात पडले आणि त्यांनी तिला जबरदस्तीने पकडले.
तदा क्रुद्धा सती सा वै ताञ्छशाप मुनिप्रिया
तेव्हा ती सती स्त्री रागावली आणि तिने, ऋषीच्या प्रियेला, त्यांना शाप दिला.
महादेवस्य वै लिंगं ब्रह्मणोऽस्य महाशिरः भविष्यंति सुरश्रेष्ठा उपहासोऽयमुत्तमः
महादेवाचे लिंग आणि ब्रह्माचा मोठा शिर या दोन्ही गोष्टी, हे श्रेष्ठ देवांनो, उपहासास पात्र होतील; हा सर्वात मोठा उपहास असेल.
इति श्रुत्वा वचो घोरं नमस्कृत्य मुनिप्रियाम्
हे भयंकर शब्द ऐकून, त्यांनी त्या ऋषिपत्नीस वंदन केले.
अनसूया तदा प्राह भवन्तो मम पुत्रकाः
मग अनसूया म्हणाली, 'तुम्ही सर्व माझ्या लेकरांसारखे आहात.'
इत्युक्ते वचने ब्रह्मा चंद्रमाश्च तदा ह्यभूत् तत्पापपरिहारार्थं योगवन्तो बभूविरे
हे शब्द ऐकल्यावर ब्रह्मा आणि चंद्र अशा स्थितीत होते; त्या पापाच्या निवारणासाठी त्यांनी योगाचा आश्रय घेतला.
एतस्मिन्नंतरे देवी प्रकृतिस्सर्व धर्मिणी
इतक्यात, सर्वधर्माची मूर्ती असलेली देवी प्रकट झाली.
मन्वंतरमतो जातं तेषां योगं प्रकुर्वताम् 3.4.17.
त्यांनी योग साधताना, तेव्हापासून नवीन मन्वंतर सुरू झाले.
उवाच वचनं रम्यं तेषां मंगलहेतवे
ती देवी त्यांच्या कल्याणासाठी गोड शब्द बोलली.
रुद्रांशश्चैव दुर्वासाः प्रत्यूषः सप्तमो वसुः तेषां वाक्यं समाकर्ण्य वसवस्ते त्रयोऽभवन्
रुद्राचा अंश असलेला दुर्वासा आणि सप्तम वसु प्रत्यूष, तिचे शब्द ऐकून, हे तिघे वसु जन्माला आले.
स्वांशेन भूतलं जग्मुः कलिशुद्धाय दारुणे
त्यांनी आपल्या अंशाने पृथ्वीवर अवतार घेतला, कलियुगाच्या शुद्धीसाठी.
पीपा नाम सुतः सोमः सुदेवस्य तदा ह्यभूत्
त्या वेळी, सोमाचा पिपा नावाचा मुलगा सुदेवाचा पुत्र झाला.
रामानन्दस्य शिष्योऽभूद्द्वारकां स समागतः वैष्णवेभ्यो ददौ तत्र प्रेततत्त्वविनाशिनीम्
तो रामानंदाचा शिष्य झाला आणि द्वारकेला गेला; तेथे त्याने वैष्णवांना मृत्यूच्या ज्ञानाचा नाश करणारे तत्त्व दिले.
प्रत्यूषश्चैव पांचाले वैश्यजात्यां समुद्भवः
प्रत्यूष पाचाळ देशात, वैश्य जातीमध्ये जन्माला आला.
रामानन्दं समागम्य शिष्यो भूत्वा स नानकः
रामानंदांना भेटून तो त्यांचा शिष्य झाला आणि त्याचे नाव नानक झाले.
प्रभासो वै शांतिपुरे ब्रह्मजात्यां समुद्भवः इति ते वसुमाहात्म्यं मया शौनक वर्णितम्
प्रभास शांतिपूर येथे ब्राह्मण जातीमध्ये जन्मला; अशा प्रकारे, शौनक, मी तुला वसुंचे माहात्म्य सांगितले.
अश्विनौ च समालोक्य तयोर्गाथामवर्णयत्
आणि अश्विनांना पाहून, त्याने त्यांच्याबद्दल एक गाथा गायली.
वैवस्वतेऽन्तरे पूर्वं विश्वकर्मा विचित्रकृत् स्पर्द्धाभूतो महामायां तुष्टाव बहुपूजनैः
वैवस्वत मन्वंतराच्या पूर्वी, कुशल सृष्टीकर्ता विश्वकर्मा याला स्पर्धा वाटली आणि त्याने महा माया देवीची अनेक प्रकारे पूजा केली.
प्रसन्ना सा तदा देवी चित्रायां तस्य योषिति
तेव्हा देवी प्रसन्न झाली आणि तिने त्याच्या पत्नीच्या अद्भुत रूपात दर्शन दिले.
षोडशाब्दे वयः प्राप्ते संज्ञायास्तत्पिता सुखी
ती सोळा वर्षांची झाली तेव्हा तिचे वडील संज्ञा आनंदी झाले.
यक्षाधीशाश्च षड्विंशत्कुबेराद्यास्समागताः
कुबेरासह छब्बीस यक्षांचे अधिपती तेथे एकत्र आले.