जित्वा प्राकृतभाषायाः कर्तॄन्मूढान्कलिप्रियान्
त्याने कलियुगात रमणाऱ्या, मूर्ख आणि सामान्य भाषेचे रचनाकार यांना जिंकले.
एकदा तु कलिर्धूर्तो हृदिस्थश्चौरकर्मणाम्
एकदा, धूर्त कलि मनात राहून चोरांसारखी कृत्ये करू लागला—
तदा तु दुःखिता देवी गर्तमध्ये स्थितं पतिम् 3.4.9.
मग दुःखी असलेल्या त्या स्त्रीने आपल्या पतीला खड्ड्यात उभा पाहिलं.
एकस्मिन्दिवसे राजा मृगयार्थमुपागतः स पृष्टस्तेन तत्रैव कृतं केन तवेदृशम्
एके दिवशी राजा शिकार करण्यासाठी तिथे आला; त्याला विचारलं, 'हे तुझ्यावर कोणी केलं?'
स होवाच महाराज हस्तपादविहीनकः
तो म्हणाला, 'महाराज, मी हातपाय नसलेला आहे.'
इति श्रुत्वा धर्मपालो नृपतिस्तं द्विजोत्तमम्
हे ऐकून, धर्मपाल राजाने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाचा सन्मान केला.
तस्य दीक्षां नृपः प्राप्य धर्मशालामकारय त् धर्मपालगृहं प्राप्य राजानमिदमब्रुवन्
त्याच्याकडून दीक्षा घेऊन, राजाने धर्मशाळा बांधली; धर्मपालाच्या घरी पोहोचल्यावर, त्यांनी राजाला असे सांगितले—
वयं हि शास्त्रनिपुणास्तव गेहमुपागताः संभुंक्ते प्रत्यहं प्रीत्या तत्पश्य नृपसत्तम
आम्ही शास्त्रात पारंगत आहोत, तुझ्या घरी आलो आहोत; तो रोज आनंदाने इथे जेवतो—हे पाहा, राजश्रेष्ठ.
इत्युक्त्वा कलिभक्तास्ते विष्णुरूपं चतुर्भुजम्
असं सांगून, कलियुगावर प्रेम करणाऱ्यांनी विष्णूचे चार हात असलेले रूप पाहिले.
विस्मितो धर्मपालश्च जयदेवमुवाच ह अदीदृशन्हरिं साक्षात्तस्मात्त्वं शीघ्रमाव्रज
धर्मपाल आश्चर्यचकित होऊन जयदेवाला म्हणाला, 'तू स्वतः हरिला प्रत्यक्ष पाहिलास; म्हणून लगेच इथे ये.'
इति श्रुत्वा द्विजः प्राप्तो विस्मितोऽभूत्तथा नृपः
हे ऐकून तो ब्राह्मण तिथे आला आणि तोही, तसेच राजा, दोघेही आश्चर्यचकित झाले.
असौ विप्रश्च नृपते गौडदेशे निवासिनः
तो ब्राह्मण आणि राजा, दोघेही गौड देशात राहणारे होते.
गरलं मिश्रितं भक्ष्ये तेन पाखंडरूपिणा 3.4.9.
एका पाखंडी रूप धारण केलेल्याने विष मिसळलेले अन्न त्याने खाल्ले.
एतस्मिन्नंतरे राजन्वयं तत्र समागताः शूलात्तं हि समुत्तार्य हस्तौ पादौ नृपोऽच्छिनत्
राजा, या दरम्यान आम्ही तिथे पोहोचलो; त्याला शूळावरून खाली उतरवून, राजाने त्याचे हात-पाय छाटले.
अस्माकं शिष्यभूतो हि राजास्माभिः प्रबोधितः
राजा आमचा शिष्य झाला आणि आम्ही त्याला योग्य मार्गदर्शन केले.
चौराँस्तान्सा हि पाताले चकार सुररक्षितान्
ती स्त्री, देवांनी रक्षण केलेल्या त्या चोरांना पाताळात टाकून दिले.
क्रंदमाने द्विजे तस्मिन्हस्तांघ्री प्रकृतिं गतौ
तो ब्राह्मण ओरडत असताना, त्याचे हात-पाय पूर्ववत झाले.
श्रुत्वा राजा प्रसन्नात्मा जयदेवमुखोद्भवम्
जयदेवाच्या चमत्कारी पुनःप्राप्तीचे ऐकून, राजाचे मन आनंदित झाले.
इति ते कथितं विप्र जयदेवो यथाभवत्
ब्राह्मण, जयदेव कसा झाला हे सगळे तुला सांगितले आहे.
सर्वदेवमयं विष्णुं पूजयित्वा प्रसन्नधीः
सर्व देवांचा अंश असलेल्या विष्णूची पूजा करून, त्याचे मन प्रसन्न झाले.
अन्यैस्सुरैश्च संपूज्यो बभूव हरिपूजनात्
हरिपूजेच्या कृपेने, त्याला इतर देवांनीही सन्मान दिला.
कदाचित्तस्य गेहे वै व्रती कश्चित्समागतः दृष्ट्वोवाच महाभागः स स्पर्शाढ्यो दयापरः
एकदा, एक व्रतस्थ त्याच्या घरी आला; त्याला पाहून, मोठ्या भाग्यवान आणि दयाळू त्या गृहस्थाने बोलले.
अनेन स्पर्शमणिना लोहधातुश्च कांचनम्
या स्पर्शमणिने लोखंडाचे सोने करता येते.
स्नात्वा तावत्सरय्वां चायास्यामि तेंतिकं मुदा कृत्वा लक्ष्मीं समाप्यासीद्विष्णुशर्मा तदागमत्
मी सरयू नदीत स्नान करून आनंदाने तुझ्याकडे येईन; लक्ष्मीची पूजा करून, विष्णुशर्मा तेव्हा आला.
बहुस्वर्णयुतां पत्नीं दृष्ट्वोवाच हरिप्रियः
पत्नीला खूप सोन्याने सजलेली पाहून, हरिप्रेमी म्हणाला.
अहं विष्णुपरो दीनश्चौरभीतः सदैव हि
मी विष्णूभक्त आहे, गरीब आहे आणि नेहमीच चोरांची भीती वाटते.
इति श्रुत्वा वचो घोरं पतिभीता पतिव्रता
ती भयंकर शब्द ऐकून, पतीची भीती वाटून, पतिव्रता बायको घाबरली.
द्विजोऽपि घर्घरामध्ये तद्द्रव्यं बलतोऽक्षिपत् उवाच ब्राह्मणीं दीनां स्वर्णं किं न कृतं त्वया
त्या गोंधळात द्विजानं ते द्रव्य जबरदस्तीनं फेकून दिलं आणि दुःखी ब्राह्मणीला विचारलं, 'तू सोनं का केलं नाहीस?'
साह भो मत्पतिश्शुद्धो गृहीत्वा स्पर्शकं रुषा निर्लोहो वर्तते विप्रस्ततः प्रभृति हे गुरो ।। 3.4.10.
ती म्हणाली, 'बाबा, माझे पती शुद्ध आहेत; त्यांनी रागानं तो स्पर्शक घेतला आणि स्पर्श केला, तेव्हापासून तो दगड सोनं देत नाही, गुरुजी.'
इति श्रुत्वा तु वचनं स यतिर्विस्मयान्वितः
हे तिचं बोलणं ऐकून, तो यती आश्चर्यानं भरून गेला.