दर्शनात्तस्य चाभक्ष्यो भक्ष्यो भवति निश्चितः द्विजस्तु तत्फलं गृह्य भूमिग्राममुपाययौ ।।3.4.8.
त्याचे दर्शन घेतल्याने, जे खाण्यायोग्य नव्हते ते निश्चितच खाण्यायोग्य होते; द्विजाने ते फळ घेतले आणि गावाकडे गेला.
नृपतिस्तत्र चागत्य द्विजमाह प्रसन्नधीः
राजा तिथे आला आणि आनंदी मनाने त्या द्विजाशी बोलला.
इति श्रुत्वा प्रांशुशर्मा तत्फलं वत्समुंडवत्
हे ऐकून, प्रांशुशर्मा यांनी वासराच्या डोक्यासारखे दिसणारे ते फळ घेतले.
तदा तु स कलिर्भूपस्तं विप्रं ताड्य वेतसैः
तेव्हा कलि राजा त्या ब्राह्मणाला काठीने मारू लागला.
प्रातःकाले रवौ प्राप्ते प्रांशुशर्मा सुदुःखितः
सकाळी सूर्य उगवल्यावर, प्रांशुशर्मा फार दुःखी झाले.
तदा प्रसन्नो भगवान्रविः साक्षात्सनातनः
तेव्हा अनंत, कृपाळू सूर्यदेव प्रसन्न झाले.
शृणु विप्र महाभाग कालरूपो हरिः स्वयम्
ऐक, भाग्यवान ब्राह्मण, हरि स्वतः काळरूप आहे.
कलिर्विश्वसमूहानां मृत्यवे रचितस्तथा कलिञ्जरं च नगरं तत्रोष्य मुदितो भव
कलि सर्व जगाच्या मृत्यूसाठी निर्माण झाला आहे; आणि कलींजार हेच त्याचे नगर, तिथे आनंदाने राहा.
इत्युक्त्वा रक्षणं कृत्वा तस्य विप्रस्य भास्करः
असे सांगून, भास्कराने त्या ब्राह्मणाचे रक्षण केले.
सपादशतवर्षं च द्विजस्तत्र वसन्रविम्
त्या द्विजाने तिथे एकशे पंचवीस वर्षे सूर्याची पूजा करत राहिला.
स वै भाद्रपदे मासि सूर्यो भूत्वायुताब्दकम् इति ते कथितं विप्र यथा जीवस्तमब्रवीत् ।। 3.4.8.
भाद्रपद महिन्यात सूर्य दहा हजार वर्षांचा झाला; असे, ब्राह्मण, जीवस्ताने सांगितलेले मी तुला सांगितले.
आगत्य भास्करो देवः पूर्णिमायां तु भाद्रके
भास्कर देव भाद्रपदातील पौर्णिमेला तेथे आले.
शिवदत्तस्य तनयो विष्णुशर्मेति विश्रुतः
शिवदत्ताचा मुलगा, विष्णुशर्मा म्हणून प्रसिद्ध झाला.
चतुर्वर्णान्नरान्विप्र समाहूय हरेर्गृहे
ब्राह्मणांनो, त्याने चारही वर्णांतील लोकांना हरिच्या घरी बोलावले.
शृणु तत्कारणं शिष्य विश्वकारण कारकः देवान्ससर्ज लोकार्थे तस्मात्सर्वेश्वरोऽभवत्
शिष्यांनो, ते कारण ऐका — सर्व कारणांचा कर्ता, जगाच्या भल्यासाठी, देवांची निर्मिती केली आणि त्यामुळे तो सर्वांचा स्वामी झाला.
पूर्वं हि सकलान्देवान्पूजयित्वा नरः शुचिः
पूर्वी, सर्व देवांची पूजा करून, तो शुद्ध पुरुष—
इति श्रुत्वा तु ते सर्वे प्रशस्य बहुधा हि तम्
हे ऐकून, सर्वांनी त्याचे अनेक प्रकारे कौतुक केले.
इति ते कथितं विप्र विष्णुस्वामी यथाभवत्
ब्राह्मणांनो, विष्णुस्वामी कसा झाला हे तुम्हाला सांगितले आहे.
स्वर्वेश्या मंजुघोषायां मुनिमेधाविना भुवि
स्वर्वेश्या या भूमीत, मंजुघोषा येथे, मेधाविन ऋषींनी—
पितृमातृपरित्यक्तः स बालः श्रद्धयान्वितः
वडील आणि आई यांनी टाकून दिलेला तो मुलगा, श्रद्धेने परिपूर्ण होता.
सूर्यमण्डलमध्यस्था सावित्री नाम देवता 3.4.8.
सूर्याच्या मंडळाच्या मध्यभागी सावित्री नावाची देवी आहे.
प्रसन्ना तपसा तस्य प्रादुर्भूता सनातनी
त्याच्या तपामुळे प्रसन्न होऊन, ती सनातनी देवी प्रकट झाली.
लक्षवर्षसहस्राणि मासि मासि तथाश्विने
लाखो वर्षे, प्रत्येक महिन्यात, तसेच आश्विन महिन्यातही—
त्वं सूर्यं भज देवेन्द्र स ते कार्यं करिष्यति
देवेंद्र, तू सूर्याची उपासना कर; तो तुझे कार्य पूर्ण करील.
प्रत्यक्षमगमत्तत्र वचः प्राह सुरान्प्रति भवामि सत्यदेवस्य विप्रस्य तनयः शुभः
ती तिथे प्रत्यक्ष प्रकट झाली आणि देवांना म्हणाली: 'मी ब्राह्मण सत्यदेवाचा शुभ पुत्र होईन.'
जित्वा पाखंडिनो विप्रान्मांसभक्षणतत्परान्
ब्राह्मणांनो, मांसाहार करणाऱ्या पाखंडी लोकांना जिंकून—
मत्स्यमांसाशना विप्रा मृगमेषाजकाशनाः
ब्राह्मण मासे आणि मांस, तसेच हरण, मेंढ्या, बकर्यांचे मांस खात होते—
कलिनाऽधर्ममित्रेण रक्षितास्ते द्विजातयः
कलियुग, जो अधर्माचा मित्र आहे, त्याने त्या द्विजांना वाचवले.
बलाच्च स्तंभनं चक्रुस्तदा विष्णुप्रियो द्विजः
बलपूर्वक त्यांनी स्तंभन केले; तेव्हा विष्णूला प्रिय असलेला तो ब्राह्मण—
संजीव्य दर्शयामास ते दृष्ट्वा विस्मितास्तदा
त्यांना पुन्हा जिवंत करून, त्याने दाखवले; हे पाहून ते सर्वजण त्या वेळी आश्चर्यचकित झाले.