महेन्द्रवचनं प्राह तं द्विजं ज्ञानकोविदम्
त्याने त्या ज्ञान जाणणाऱ्या द्विजाला महेंद्राचे वचन सांगितले.
मोक्षश्चतुर्विधो विप्र सालोक्यं तपसोद्भवम्
मुक्ती चार प्रकारांची असते, हे ब्राह्मण; त्यात तपामुळे मिळणारी सालोक्य मुक्ती आहे.
सायुज्यं ज्ञानतो ज्ञेयं तेषां स्वामी परः पुमान्
सायुज्य हे ज्ञानाने समजावे; या सर्वांचा स्वामी परम पुरुष आहे.
देवानां चैव देहेषु ये मोक्षाः पुनरागताः
देवतांच्या देहात जे मुक्तीचे प्रकार पुन्हा परत येतात,
यत्प्रसन्नेन विप्रेन्द्र सायुज्यं मे भवेत्तव इत्युक्त्वांतर्दधे देवस्तेन मोक्षीकृतो द्विजः
ब्राह्मणश्रेष्ठा, तुझ्या समाधानाने माझ्याशी एकरूपता मिळते, असं देवाने सांगितलं आणि तो अदृश्य झाला. त्या देवाच्या कृपेने त्या ब्राह्मणाला मोक्ष मिळाला.
स्वरूपं दर्शयामास देवदेवः सनातनः ।। 3.4.7.
सर्व देवांचे सनातन स्वामी देवदेवांनी आपलं खरे रूप दाखवलं.
शृणुध्वं सकला देवा यन्निमिताः समागताः
हे सर्व देवांनो, ज्या कारणासाठी तुम्ही एकत्र जमला आहात, ते ऐका.
इत्युक्त्वा स्वमुखात्तेजः समुत्पाद्य दिवाकरः
असं सांगून, सूर्याने आपल्या मुखातून तेज निर्माण केलं.
धातृशर्मा द्विजो यो वै सूर्ये मोक्षमुपागतः
तो ब्राह्मण धातृशर्मा सूर्याच्या रूपात मोक्षाला पोहोचला.
ईश्वरो नाम विख्यातः पुरीशद्वान्त आत्मवान्
तो पुरुष ईश्वर या नावाने प्रसिद्ध झाला, आणि त्या नगराचा स्वामी म्हणून ओळखला गेला.
इति ते कथितं विप्र यथा जीवनभाषितम्
हे ब्राह्मणा, तुला जसं प्रत्यक्ष सांगितलं तसं मी हे सर्व सांगितलं.
काव्यविद्यापरो नित्यं रसिकः कामिनीप्रियः
तो नेहमी काव्य आणि विद्या यामध्ये मग्न असे, रसिक होता आणि स्त्रियांना प्रिय होता.
कुंभराशिं मयि प्राप्ते गंगाद्वारे महोत्सवः
सूर्य कुंभ राशीत प्रवेशला तेव्हा गंगाद्वार येथे मोठा उत्सव झाला.
तत्रोत्सवे नरा नार्य्यो बहुभूषणभूषिताः
त्या उत्सवात अनेक दागिन्यांनी सजलेले पुरुष आणि स्त्रिया उपस्थित होते.
मित्रशर्मा तु स प्राप्य कामसेनस्य वै सुताम्
मित्रशर्म्याने कामसेनाची कन्या मिळवली.
दाक्षिणात्यस्य भूपस्य तनयां मधुराननाम् 3.4.7.
ती दक्षिणेकडील राजाची कन्या होती, तिचं नाव मधुरानना होतं.
सा तु तं चित्रिणी नाम्ना मित्रशर्माणमुत्तमम्
ती चित्रिणी नावाची कन्या श्रेष्ठ मित्रशर्म्याची पत्नी झाली.
स्वगेहं पुनरागत्य चित्रिणी भास्करं प्रभुम्
चित्रिणी आपल्या घरी परत गेल्यावर तिने प्रभू भास्कराची भक्ती केली.
मित्रशर्मा तु तत्स्थाने गंगाकूले मनोहरे
मित्रशर्मा त्या गंगाकाठी सुंदर स्थळी राहू लागला.
स्तोत्रमादित्यहृदयमजपत्सूर्यतत्परः
सूर्यभक्त मित्रशर्म्याने आदित्यहृदय स्तोत्राचा जप केला.
मासान्ते भगवान्सूर्यो ददौ तस्मै हि तं वरम्
मासाच्या शेवटी भगवंत सूर्याने त्याला तो वर दिला.
चित्रिणी तु वरं प्राप्ता वांछितं लोकभास्करात्
चित्रिणीलाही जगाचा प्रकाशक असलेल्या सूर्यापासून इच्छित वर मिळाला.
मित्रशर्माणमाहूय वरयामासतुः सुताम्
मित्रशर्म्याला बोलावून, त्यांनी त्याच्या मुलीचा विवाहासाठी प्रस्ताव ठेवला.
तौ तु चक्रं मुदाविष्टौ प्रत्यहं सूर्यदेवतम्
ते दोघेही आनंदाने दररोज सूर्यदेवतेची चक्राने पूजा करू लागले.
ईजतू रक्तकुसुमैर्व्रतं कृत्वा रविप्रियम्
त्यांनी सूर्याला प्रिय असलेल्या व्रताने, लाल फुलांनी पूजा केली.
शताब्दवपुषौ चोभौ निर्जरौ श्रमवर्जितौ 3.4.7.
दोघांचेही शरीर शंभर वर्षांचे होते, पण त्यांना वार्धक्य किंवा थकवा नव्हता.
इति श्रुत्वा रवेर्गाथां वैशाख्यां देवराट् स्वयम्
सूर्याच्या वैशाखी गाथा ऐकून, देवांचा स्वामी स्वतः—
भक्तिनम्रान्सुरान्दृष्ट्वा भगवांस्तिमिरापहः ममांशात्तनयो भूमौ भविष्यति सुरोत्तम
भक्तीने नम्र झालेल्या देवांना पाहून, अंधकार दूर करणाऱ्या भगवंताने सांगितले, "माझ्या अंशातून पृथ्वीवर एक पुत्र जन्माला येईल, तो उत्तम देव होईल."
समुत्पाद्य कृतः काश्यां रामानंदस्ततोभवत्
त्याचा जन्म होऊन, तो काशीमध्ये रामानंद झाला.
देवलस्य च विप्रस्य कान्यकुब्जस्य वै सुतः पित्रा मात्रा परित्यक्तो राघवं शरणं गतः
कान्यकुब्जातील देवळ नावाच्या ब्राह्मणाचा मुलगा, वडील आणि आईने टाकून दिल्यावर, राघवाच्या आश्रयाला गेला.