इत्येवं वर्तमानस्य गतः कालो महान्स्वयम्
अशा प्रकारे करत असताना, आपोआप बरीच वर्षे निघून गेली.
पीडितस्तु रुजा विप्रः शंकरं लोकशंकरम् मासमात्रेण भगवान्ददौ ज्ञानं स्वयं हरः
दुखाने त्रस्त झाल्यावर, त्या ब्राह्मणाने लोकांचे कल्याण करणाऱ्या शंकराची प्रार्थना केली; फक्त एका महिन्यातच भगवान हरांनी त्याला ज्ञान दिले.
धातृशर्मा तु तत्प्राप्य भास्करं मोहनाशनम्
धातृशर्म्याने ते मिळवून, मोह दूर करणाऱ्या भास्कराकडे गेला.
पंचाब्दे भगवान्सूर्यो भक्तिभावेन वत्सलः
पाच वर्षे, भक्तिभावाने प्रेमळ असलेल्या भगवान सूर्याने,
धातृशर्मा तु तच्छ्रुत्वा भास्करं मोहनाशनम्
धातृशर्म्याने ते ऐकून, मोह दूर करणाऱ्या भास्कराकडे गेला.
रात्रिरूपा प्रवृत्तिश्च निवृत्तिर्दिनरूपिणी 3.4.7.
रात्र ही कर्माची रूप आहे, आणि निवृत्ती ही दिवसाची रूप आहे.
अव्यक्ते तु स्थितं तेजो भवतो दिव्यसूक्ष्मकम्
अव्यक्तात तुझे दिव्य, सूक्ष्म तेज वास करते.
राजसी या स्मृता बुद्धिस्तत्पतिर्भगवान्विधिः
राजसी म्हणून ओळखली जाणारी बुद्धी, तिचा स्वामी भगवान विधी आहे.
सात्त्विकी या तनौ बुद्धिस्तत्पतिर्भगवान्हरिः
शरीरातील सात्त्विक बुद्धीचा स्वामी भगवान हरि आहे.
तामसी मोहना बुद्धिस्तत्पतिश्च स्वयं शिवः देहि मे भगवन्मोक्षं संज्ञाकांत नमोनमः
तामसी, मोह करणारी बुद्धी, तिचा स्वामी स्वतः शिव आहे. हे भगवंत, सुंदर नाव असलेल्या, मला मुक्ती दे. मी तुला नमस्कार करतो.
महेन्द्रवचनं प्राह तं द्विजं ज्ञानकोविदम्
त्याने त्या ज्ञान जाणणाऱ्या द्विजाला महेंद्राचे वचन सांगितले.
मोक्षश्चतुर्विधो विप्र सालोक्यं तपसोद्भवम्
मुक्ती चार प्रकारांची असते, हे ब्राह्मण; त्यात तपामुळे मिळणारी सालोक्य मुक्ती आहे.
सायुज्यं ज्ञानतो ज्ञेयं तेषां स्वामी परः पुमान्
सायुज्य हे ज्ञानाने समजावे; या सर्वांचा स्वामी परम पुरुष आहे.
देवानां चैव देहेषु ये मोक्षाः पुनरागताः
देवतांच्या देहात जे मुक्तीचे प्रकार पुन्हा परत येतात,
यत्प्रसन्नेन विप्रेन्द्र सायुज्यं मे भवेत्तव इत्युक्त्वांतर्दधे देवस्तेन मोक्षीकृतो द्विजः
ब्राह्मणश्रेष्ठा, तुझ्या समाधानाने माझ्याशी एकरूपता मिळते, असं देवाने सांगितलं आणि तो अदृश्य झाला. त्या देवाच्या कृपेने त्या ब्राह्मणाला मोक्ष मिळाला.
स्वरूपं दर्शयामास देवदेवः सनातनः ।। 3.4.7.
सर्व देवांचे सनातन स्वामी देवदेवांनी आपलं खरे रूप दाखवलं.
शृणुध्वं सकला देवा यन्निमिताः समागताः
हे सर्व देवांनो, ज्या कारणासाठी तुम्ही एकत्र जमला आहात, ते ऐका.
इत्युक्त्वा स्वमुखात्तेजः समुत्पाद्य दिवाकरः
असं सांगून, सूर्याने आपल्या मुखातून तेज निर्माण केलं.
धातृशर्मा द्विजो यो वै सूर्ये मोक्षमुपागतः
तो ब्राह्मण धातृशर्मा सूर्याच्या रूपात मोक्षाला पोहोचला.
ईश्वरो नाम विख्यातः पुरीशद्वान्त आत्मवान्
तो पुरुष ईश्वर या नावाने प्रसिद्ध झाला, आणि त्या नगराचा स्वामी म्हणून ओळखला गेला.
इति ते कथितं विप्र यथा जीवनभाषितम्
हे ब्राह्मणा, तुला जसं प्रत्यक्ष सांगितलं तसं मी हे सर्व सांगितलं.
काव्यविद्यापरो नित्यं रसिकः कामिनीप्रियः
तो नेहमी काव्य आणि विद्या यामध्ये मग्न असे, रसिक होता आणि स्त्रियांना प्रिय होता.
कुंभराशिं मयि प्राप्ते गंगाद्वारे महोत्सवः
सूर्य कुंभ राशीत प्रवेशला तेव्हा गंगाद्वार येथे मोठा उत्सव झाला.
तत्रोत्सवे नरा नार्य्यो बहुभूषणभूषिताः
त्या उत्सवात अनेक दागिन्यांनी सजलेले पुरुष आणि स्त्रिया उपस्थित होते.
मित्रशर्मा तु स प्राप्य कामसेनस्य वै सुताम्
मित्रशर्म्याने कामसेनाची कन्या मिळवली.
दाक्षिणात्यस्य भूपस्य तनयां मधुराननाम् 3.4.7.
ती दक्षिणेकडील राजाची कन्या होती, तिचं नाव मधुरानना होतं.
सा तु तं चित्रिणी नाम्ना मित्रशर्माणमुत्तमम्
ती चित्रिणी नावाची कन्या श्रेष्ठ मित्रशर्म्याची पत्नी झाली.
स्वगेहं पुनरागत्य चित्रिणी भास्करं प्रभुम्
चित्रिणी आपल्या घरी परत गेल्यावर तिने प्रभू भास्कराची भक्ती केली.
मित्रशर्मा तु तत्स्थाने गंगाकूले मनोहरे
मित्रशर्मा त्या गंगाकाठी सुंदर स्थळी राहू लागला.
स्तोत्रमादित्यहृदयमजपत्सूर्यतत्परः
सूर्यभक्त मित्रशर्म्याने आदित्यहृदय स्तोत्राचा जप केला.