वसुदेवगृहे रम्ये मथुरायां च देवताः
मथुरेत वसुदेव यांच्या सुंदर घरात देवता उपस्थित होत्या.
तदा प्रसन्नो भगवान्देवानाह शुभं वचः अहं कलौ च बहुधा भवामि सुरसत्तमाः
तेव्हा प्रसन्न होऊन भगवंताने देवांना शुभ शब्द सांगितले: 'कलीयुगात, हे श्रेष्ठ देवांनो, मी अनेक रूपे धारण करीन.'
दिव्यं वृंदावनं रम्यं सूक्ष्मं भूतलसंस्थितम्
वृंदावन हे दिव्य, रमणीय आणि सूक्ष्म असे पृथ्वीवर वसलेले आहे.
सर्वे वेदाः कलौ घोरे गोपीभूताः समंततः
कलीयुगाच्या कठीण काळात सर्व वेद सगळीकडे गोपी रूपात प्रकट झाले.
राधया प्रार्थितोऽहं वै यदा कलियुगांतके
कलीयुगाच्या शेवटी राधेने मला विनंती केली.
युगांतप्रलयं कृत्वा पुनर्भूत्वा द्विधातनुः
युगाच्या शेवटी संहार करून, मी पुन्हा दोन रूपे घेईन.
इति श्रुत्वा तु ते देवास्तत्रैवान्तर्लयं गताः 3.4.5.
हे ऐकून त्या देवता तिथेच विलीन झाल्या.
ये तु वै विष्णुभक्ताश्च ते हि जानंति विश्वगम् जानंति नापरे विप्र तथा दासा हरेः स्वयम्
जे विष्णूचे भक्त आहेत, तेच सर्वव्यापी परमेश्वराला ओळखतात; इतरांना, ब्राह्मण, तसेच हरिच्या सेवकांनाही हे ज्ञान होत नाही.
विष्णुवांछानुसारेण विष्णुमाया सनातनी
विष्णूच्या इच्छेनुसार, विष्णूची सनातन माया कार्य करते.
कृत्वा कालमयं सर्वं जगदेच्चराचरम्
तिने संपूर्ण जग, जड आणि जंगम, काळमय केले.
नमस्तस्यै महाकाल्यै विष्णुमाये नमोनमः
महाकाळीला नमस्कार; विष्णूमायेला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
तान्नो वद महाभाग सर्वज्ञोऽस्ति भवान्सदा
हे महाभाग, आम्हाला सांगा; आपण नेहमी सर्वज्ञ आहात.
वलीगढं महारम्यं यादवै रक्षितं पुरम्
वलिगड हे अतिशय सुंदर, यादवांनी राखलेले नगर आहे.
वीरसेनस्य वै पौत्रं भूपसेनं नृपोत्तमम्
वीरसेंचा नातू, भूपसेन हा श्रेष्ठ राजा होता.
एतस्मिन्नंतरे भूपा नानादेश्याः समागताः
त्या दरम्यान, वेगवेगळ्या देशांतील राजे एकत्र आले.
सहोद्दीनस्तु तच्छ्रुत्वा पुनरागत्य देहलीम्
सहोद्दीनने हे ऐकून पुन्हा दाराशी परत आला.
तत्पश्चाद्बहुधा म्लेच्छा इहागत्य समन्ततः
त्याच्या नंतर अनेक परकीय सर्व बाजूंनी इथे आले.
अद्यप्रभृति देशेऽस्मिञ्छतवर्षान्तरे हि ते
आजपासून पुढे, या देशात शंभर वर्षांच्या आत ते—
म्लेच्छभूपा मुनिश्रेष्ठास्तस्माद्यूयं मया सह
मुनिश्रेष्ठांनो, हे परकीय राजे—म्हणून तुम्ही सर्व माझ्यासोबत—
इति श्रुत्वा तु वचनं दुःखात्संत्यज्य नैमिषम्
हे शब्द ऐकून, दुःखाने त्यांनी नैमिष सोडले.
तत्र सर्वे समाधिस्था ध्यात्वा सर्वमयं हरिम् 3.4.6.१
तेथे सर्वजण ध्यानात बसले आणि सर्वांचा आधार असलेल्या हरिचा स्मरण करू लागले.
व्यास उवाच वर्णितं च मया तुभ्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
व्यास म्हणाले: मी तुला हे सांगितले, अजून काय ऐकायचे आहे?
अहं मायाभवो जातो भवान्वेदभवो भुवि
मी मायेतून जन्मलो, आणि तू पृथ्वीवर वेदातून जन्मलेला आहेस.
अविद्यया च सकलं मम ज्ञानं समाहृतम्
अज्ञानामुळे माझे सर्व ज्ञान हरपले गेले.
परं ब्रह्मैव कृपया दृष्ट्वा मां मंदभागिनम्
परम ब्रह्माने दयाळूपणाने मला, अल्पपुण्य असणाऱ्याला, पाहिले.
नमस्तस्मै मुनींद्राय वेदव्यासाय साक्षिणे
त्या मुनिश्रेष्ठ, वेदव्यास, साक्षीला मी नमस्कार करतो.
पुनरन्यच्च मे ब्रूहि सूताद्यैः किं कृतं मुने
पुन्हा मला सांग, सुत व इतरांनी काय केले होते?
अहंकारो हि जीवात्मा सर्वः स्यात्कोटिहीनकः
अहंकार म्हणजे जीवात्मा, आणि सर्वजण अगणित आहेत.
पुराणोऽणोरणीयांश्च षोडशात्मा सनातनः
पुराण हे अत्यंत सूक्ष्म, सोळा अंश असलेले आणि सनातन आहे.
ज्ञेयो जीवः शरीरेऽस्मिन्स ईशगुणबंधितः
या शरीरातील जीव ओळखावा, तो ईश्वराच्या गुणांमध्ये बांधलेला आहे.