यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति वै प्रिये 3.3.22.१
हे प्रिये, जेव्हा जेव्हा धर्माचा क्षय होतो,
सत्ये तु मानसी पूजा देवानां तृप्तिहेतवे
सत्ययुगात मनाने केलेली पूजा देवांना तृप्त करणारी असते.
द्वापरे मूर्तिपूजा च देवानां वै प्रियंकरी
द्वापरयुगात मूर्तीपूजा देवांना सर्वात प्रिय असते.
अहं हंसः सत्ययुगे त्रेतायां यज्ञपूरुषः शालग्रामः कलौ प्राप्ते देवानां तृप्तये ह्यहम्
सत्ययुगात मी हंस आहे, त्रेतायुगात यज्ञपुरुष आहे; कलियुग येताच मी शाळग्राम होतो, देवांना तृप्त करण्यासाठी.
मुनयो देवतास्सर्वास्तथा पितृगणाः प्रिये
हे प्रिये, सर्व ऋषी, देवता आणि पितरगण सुद्धा—
द्विजातिभिस्त्रिवर्णैश्च पूजनं चंदनादिकैः
—द्विज आणि तीन वर्णांनी चंदन व इतर द्रव्यांनी पूजले पाहिजेत.
म्लेच्छैश्च दर्शनं पुण्यं विनयाद्भक्तिभावतः तस्य दर्शनमात्रेण क्षयं यास्यंति वै मलाः
परधर्मीयांनीही नम्रतेने व भक्तिभावाने त्याचे दर्शन घेतल्यास पुण्य मिळते; फक्त दर्शनानेच त्यांच्या दोषांचा नाश होतो.
इति ते कथितं देवि युगमर्यादमुत्तमम्
देवी, तुला या युगांची श्रेष्ठ मर्यादा सांगितली.
पुष्पवत्युवाच गाननृत्यादिकं वाद्यं देवस्याग्रे मया कृतम्
पुष्पवती म्हणाली: मी देवासमोर गाणे, नृत्य आणि वाद्य वाजवले.
तेन पुण्यप्रभावेण स्वर्गलोकमुपागता
त्या पुण्याच्या प्रभावामुळे मी स्वर्गलोकात पोहोचले.
ब्रह्मचर्यं न तत्याज स्वर्गलोकेऽपि वै ह्यहम् अनिरुद्धः स्वयं ब्रह्म मम पाणिं गृहीतवान् ।। 3.3.22.
स्वर्गात असूनही मी ब्रह्मचर्य सोडले नाही; अनिरुद्ध, जो स्वतः ब्रह्म आहे, त्याने माझा हात धरला.
कलिना प्रार्थितो देवो मम स्वामी स्वहेतवे
कलिने माझ्या हितासाठी माझ्या स्वामी देवाचे आवाहन केले.
स्वप्रसादस्य महिमा दर्शितस्तेन तत्र वै
तेथे त्याने आपल्या कृपेचे मोठेपण दाखवले.
अहं तस्याज्ञया स्वामिञ्जम्बुकस्य सुताभवम्
त्याच्या आज्ञेने, स्वामी, मी जांबूकाची मुलगी झाले.
कृतं ममैव मरणं त्वद्भ्रात्रा बलखानिना
माझा मृत्यू तुझ्या भावाने, बलखानिनने, घडवला.
तेन दोषेण त्वद्भ्राता यातनां तीव्रमागतः इत्युक्त्वा मौनमास्थाय रेमे पत्या समं मुदा
त्या दोषामुळे तुझा भाऊ मोठ्या यातना भोगू लागला. असे सांगून ती शांत झाली आणि पतीसोबत आनंदाने राहू लागली.
होलिकासमये प्राप्ते मलना स्नेहदुःखिता रुरोद निशि दुःखेन स्वसुतास्नेहकातरा
होळीचा काळ येताच मलना मायेने आणि दुःखाने व्याकुळ झाली; आपल्या मुलीच्या प्रेमाने ती रात्री दुःखात रडू लागली.
तदोदयो महावीरो ज्ञात्वा रोदन कारणम् एकाकी प्रययौ वीरो यत्र चंद्रावलीगृहम्
तेव्हा त्या वीराने तिच्या रडण्याचे कारण समजून, एकट्याने चंद्रावलीच्या घरी जाण्याचा निर्णय घेतला.
महीपतिस्तु तच्छत्रुर्ज्ञात्वा कारणमुत्तमम् बलीठाठमिति ख्यातं ग्रामं यादवपालितम्
राजा, जो त्याचा शत्रू होता, खरे कारण समजून, यादवांनी राखलेल्या बलिठाठा या गावाची माहिती मिळवली.
वीरसेनो नृपस्तत्र त्रिलक्षबलसंयुतः
तेथे वीरसेन राजा तीन लक्ष सैन्यासह उपस्थित होता.
कामसेनः प्रसेनश्च महासेनस्तथैव च मधुपश्च क्रमाज्जाता यादवांशाश्च यादवाः ।। 3.3.22.
कामसेन, प्रसैन, महासन आणि मधुप हे एकामागून एक जन्मले, आणि यादव वंशाचे यादव त्यांचे वंशज झाले.
तत्र गत्वा च कृष्णांशस्सभायां नरकेसरी
तेथे कृष्णाचा अंश असलेला नरकेसरी सभेत प्रवेशला.
मलनालिखितं पत्रं दत्त्वा राज्ञे महामनाः
महान मनाने त्याने मलना लिहिलेलं पत्र राजाला दिलं.
व्यंजनानि विचित्राणि भुक्त्वा यादवसंयुतः
विविध सुंदर पदार्थ यादवांसोबत आस्वादून,
प्रेमोत्सुका च भगिनी कृष्णांशं प्राह दुःखिता
प्रेमाने उत्कंठित असलेली त्याची बहीण, दुःखात असूनही, कृष्णाच्या अंशाला बोलली.
विंशदब्दस्ततो जातो विस्मृता पितृमातृभिः
नंतर, वीस वर्षांचा झाल्यावर, त्याचे वडील आणि आई त्याला विसरले.
अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं च मे
आज माझं जन्म सफल झालं, आणि माझं आयुष्यही सफल झालं.
प्रसन्नात्मोदयस्तत्र भगिनीं प्राह नम्रधीः
आनंदी मनाने, नम्रपणे त्याने आपल्या बहिणीला सांगितले.
तस्य दुःखेन भूपालो भयभीतो दिनेदिने
तिच्या दुःखामुळे राजा दिवसेंदिवस घाबरू लागला आणि अस्वस्थ झाला.
महीराजस्तु बलवान्रुरोध नगरीं मम
पण बलवान राजा माझ्या नगराला वेढा घालू लागला.