रंकणो वंकणश्चोभौ चतुर्लक्षपदातिभिः दाक्षिणात्यग्रामपास्ते तौ पुरस्कृत्य संययुः
रंकण आणि वंकण या दोघांनी चार लाख पायदळ सैनिकांसह दक्षिणेकडील गावचे लोक घेऊन पुढे कूच केली.
उभे सेने समासाद्य युद्धाय समुपस्थिते
दोन्ही सैन्ये एकमेकांसमोर आली आणि युद्धाची तयारी झाली.
त्रियामे रुधिरैस्तेषां नदी प्रावर्तत द्रुतम् बलखानिरमेयात्मा खङ्गपाणिर्नरो ययौ
रात्रीच्या तिसऱ्या प्रहरी त्यांच्या रक्ताची एक नदी वेगाने वाहू लागली. अमाप धैर्याचा बलखानी तलवार हातात घेऊन पुढे गेला.
भल्लहस्तस्तदा देवो मनोरथहये स्थितः
त्या वेळी भल्लहस्त देव भव्य भुजंगावर उभा राहिला.
आह्लादश्च गदाहस्तः पोथयामास वाहिनीम् तालनो हस्तनिस्त्रिंशो माहिष्मत्यां हनन्ययौ
आह्लाद गदा हातात घेऊन सैन्यावर तुटून पडला. तलवारधारी तालनो माहीष्मतीकडे मारण्यासाठी निघाला.
एवं महाभये जाते रणे तस्मिन्महाबले
त्या रणभूमीत मोठ्या सैन्यांमध्ये भीती पसरली.
प्रभग्नं स्वबलं दृष्ट्वा कालियो बलखानिकम्
स्वतःचे सैन्य पळालेले पाहून कालियाने बलखानीला सामोरे गेले.
हरिणी वडवा तस्य ज्ञात्वा स्वामिनमातुरम्
स्वामी दुःखी आहे हे जाणून त्या घोडीने काळजी घेतली.
पतिते कालिये वीरे पंचशब्दो महागजः
पराक्रमी कालियाचा पराभव झाल्यावर, पञ्चशब्द नावाचा मोठा हत्ती पुढे आला.
मूर्च्छिते पंचशूरे तु रूपणो भयकातरः 3.3.12.
पाचही वीर बेशुद्ध पडल्यावर, रूपण भीतीने थरथर कापू लागला.
तदा तु दुःखिता देवी दोलामारुह्य सत्वरा
तेव्हा दुःखी राणी पटकन डोलीत बसली.
गजराज नमस्तुभ्यं शक्रदत्त महाबल
हे हत्तींचे राजा, इंद्राने दिलेला बलवान, तुला नमस्कार.
इति श्रुत्वा दिव्यगजो देवमायाविशारदः
हे ऐकून, दिव्य मायेत पारंगत असलेला तो स्वर्गीय हत्ती सावध झाला.
इत्युक्ते गजराजे तु कृष्णांशो बलवत्तरः
हत्तींच्या राजाला असे संबोधल्यावर, कृष्णाचा बलवान अंश पुढे आला.
तमुत्थाप्य करस्पर्शैर्बलखानिसमन्वितः कराल मन्दं स्मितं रूपणाय तदा ददौ
बलखानीसोबत, कराळाने हात लावून त्याला उचलले आणि रूपणाकडे मंद स्मित केले.
मूर्च्छितं कालियं शत्रुं बद्ध्वा स निगडैर्दृढैः
मूर्च्छित असलेल्या शत्रू कालियाला त्याने मजबूत बेड्यांनी बांधले.
सूर्यवर्मा तदा ज्ञात्वा बद्धं बंधुं च कालियम्
सूर्यवर्म्याने आपला बंधू कालिय बांधलेला आहे हे समजले.
तमायान्तं समालोक्य ते वीरा युद्धदुर्मदाः
तो येताना पाहून, युद्धात गर्विष्ठ असलेले ते वीर त्याच्याकडे पाहू लागले.
कुंठितेऽस्त्रे तदा तेषां विस्मितास्तेऽभवन्मुने
त्यांची शस्त्रे कुंठित झाली तेव्हा, ते सर्व आश्चर्यचकित झाले, हे मुनी.
तस्यास्त्रैस्ते महावीरा व्रणार्तिभयपीडिताः 3.3.12.
त्याच्या अस्त्रांनी ते महान वीर जखमा, वेदना आणि भीतीने त्रस्त झाले.
एवं कति दिनान्येव बभूव रण उत्तमः कृष्णांशं शरणं जग्मुस्तेन वीरेण मोहिताः
अशा प्रकारे काही दिवस तो भीषण युद्ध चालू राहिले; त्या पराक्रमी वीरामुळे सगळे गोंधळले आणि कृष्णाच्या अंशाकडे आश्रयाला गेले.
कृष्णस्तु तं तथा दृष्ट्वा देवीं विश्वविमोहिनीम्
पण कृष्णाने तिला, जी साऱ्या जगाला मोहात टाकते, अशा अवस्थेत पाहिले.
तदा तुष्टा जगद्धात्री दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी
तेव्हा जगाची जननी, दुःखांचा नाश करणारी दुर्गा देवी संतुष्ट झाली.
निद्रया मोहितं दृष्ट्वा कृष्णांशस्तु महाबलः
निद्रेमुळे मोहात पडलेला तो महाबली कृष्णाचा अंश तिने पाहिला.
तुंदिलश्च तथा ज्ञात्वा भातृशोकपरिप्लुतः रिपुसैन्यस्य मध्ये तु बहुशूरानताडयत्
तोंडिलाने हे समजून, भावाच्या दुःखाने व्याकुळ होऊन, शत्रूंच्या सैन्यात अनेक शूरांना पराभूत केले.
माहिष्मत्याश्च ते शूरा रंकणेन समन्विताः
माहीष्मतीचे ते शूरवीर आणि रंकण, हे सगळे एकत्र होते.
प्रद्रुतं स्वं बलं दृष्ट्वा तालनः परिघायुधः
आपले सैन्य पळताना पाहून, लोखंडी गदाधारी तालन संतापला.
वंकणं च तथा हत्वा खड्गेनैव च रंकणम्
त्याने मग तलवारीने वंकण आणि रंकण या दोघांना ठार केले.
कालिये च रिपौ बद्धे सुबद्धे सूर्यवर्मणि
काळिय हा शत्रू बांधला गेला आणि सूर्यवर्माही घट्ट पकडला गेला.
सहस्रं म्लेच्छराजानो हतशेषा बलान्विताः 3.3.12.
शत्रू सैन्यांमध्ये उरलेले हजार म्लेच्छराजे आणि त्यांची फौज मारली गेली.