ग्रहभूतः स्थितस्तत्र नभोदेव्यां तदुद्भवः 3.4.17.
ग्रह होऊन, मी तिथे आकाशदेवीपासून उत्पन्न होऊन राहिलो.
thumb|400px|दिग्गज1 पूर्वस्यां दिशि वै तस्माज्जातश्चैरावतो गजः
पूर्व दिशेतून ऐरावत नावाचा हत्ती जन्माला आला.
वामनः कुमुदश्चैव पुष्पदंतः क्रमाद्गजाः ।। सार्वभौमः सुप्रतीको नभोदिक्षु तु तत्सुताः
क्रमाने वामन, कुमुद आणि पुष्पदंत हे हत्ती आहेत; सार्वभौम, सुप्रतीक आणि त्यांच्या मुलगे आकाशाच्या दिशांमध्ये आहेत.
अभ्रमुः कपिला चैव पिंगलाख्या इमाः क्रमात्
क्रमाने अभ्रमु, कपिला आणि पिंगळा अशी नावे आहेत.
भूमिदिक्षु करिण्यश्च जातास्तस्मात्तु तत्प्रियाः
पृथ्वीच्या दिशांमध्ये त्यांच्या आवडत्या हत्तीणी जन्मल्या.
पशुयोन्युद्भवानां च नृणां ता योषितस्सदा
प्राण्यांच्या गर्भातून जन्मलेल्या लोकांमध्ये, पुरुषांमध्ये नेहमी स्त्रिया असतात.
मनुवंशोद्भवानां च नृणां चान्योद्भवाः स्त्रियः
मनुवंशातून आणि इतर कुळांमधून जन्मलेल्या पुरुषांमध्येही स्त्रिया असतात.
द्विधा धुवस्स विज्ञेयो भूमेरूर्द्ध्वमधस्तथा
ध्रुव हा दोन प्रकारचा आहे असे समजावे — पृथ्वीच्या वर आणि खाली.
अधोध्रुवे सदा रात्रिर्नारकास्तत्र वै स्थिताः
खालच्या ध्रुवावर नेहमी रात्र असते; तिथे नरकातील जीव राहतात.
महो जनस्तपस्सत्यं तेषु नित्यं दिनं स्मृतम् तेषु नित्यं स्मृता रात्रिः कल्पमानं च कोविदैः
महा, जन, तप आणि सत्य — या लोकांमध्ये नेहमी दिवस मानला जातो; आणि तिथे रात्र ही विद्वानांच्या मते कल्पाएवढी असते.
स तु पूर्वभवे चासीद्ब्राह्मणो माधवप्रियः 3.4.17.
पूर्वजन्मी तो माधवाचा प्रिय ब्राह्मण होता.
तीर्थ पुण्यात्स वै विप्रो माधवो माधवप्रियः षट्त्रिंशच्च सहस्राब्दं राज्यं कृत्वा ध्रुवोऽभवत्
तीर्थयात्रेच्या पुण्यामुळे, तो माधवप्रिय ब्राह्मण, छत्तीस हजार वर्षे राज्य करून, ध्रुव झाला.
सूत उवाच इति श्रुत्वा गुरोर्वाक्यं स ध्रुवः पंचमो वसुः नरश्रीर्नाम विख्यातो गुणवैश्यस्य वै सुतः
सूतम्हणाले: गुरुचे वचन ऐकून, ध्रुव हा पाचवा वसु, नरश्री नावाने प्रसिद्ध झाला, तो गुणवैश्याचा पुत्र होता.
कुसीदगुणगुप्तश्च नरश्रीः पुत्रवत्सलः
नरश्री हा धनपालक आणि सद्गुणांचा रक्षक होता, तो आपल्या मुलांवर प्रेम करणारा होता.
प्रत्यहं स हरेः क्रीडां वृन्दावनमहोत्तमे
तो दररोज वृंदावनातील उत्तम ठिकाणी हरीच्या लीला अनुभवायचा.
यस्य पुत्रविवाहे च भगवान्भक्तवत्सलः
त्याच्या मुलाच्या विवाहात भक्तवत्सल भगवान उपस्थित होते.
पुरीं काशीं समागम्य नरश्रीभर्क्तराट् स्वयम्
काशी नगरीत पोहोचल्यावर, तो तेजस्वी राजाच स्वतः—
सार्द्धं तपो महत्कुर्वन्ब्रह्मध्यानपरोऽभवत्
महान तप करत, ब्रह्मध्यानात मग्न झाला.
तदा ब्रह्मा हरिश्शंभुः स्वस्ववाहनमास्थिताः
तेव्हा ब्रह्मा, हरि आणि शंभू, आपापल्या वाहनांवर बसून—
इति श्रुत्वा वच स्तेषां स्वयंभूतनयो मुनिः
त्यांचे बोल ऐकून, स्वयंभूचा पुत्र असलेला तो ऋषी—
तस्य भावं समालोक्य त्रयो देवाः सनातनाः 3.4.17.
त्याचा भाव पाहून, ते तिघे सनातन देव—
लिंगहस्तः स्वयं रुद्रो विष्णुस्तद्रसवर्द्धनः रतिं देहि मदाघूर्णे नो चेत्प्राणांस्त्यजाम्यहम्
स्वतः रुद्र लिंग हातात घेऊन, विष्णू काम वाढवणारा, म्हणाले: 'मदाने झिंगलेल्या, आम्हाला सुख दे, नाहीतर मी प्राण सोडीन.'
पतिव्रताऽनसूया च श्रुत्वा तेषां वचोऽशुभम्
पतिव्रता अनसूया, त्यांच्या अशोभनीय शब्द ऐकून—
मोहितास्तत्र ते देवा गृहीत्वा तां बलात्तदा
तेथे, त्या काळी, मोहात पडलेले ते देव तिला जबरदस्तीने पकडतात.
तदा क्रुद्धा सती सा वै ताञ्छशाप मुनिप्रिया
तेव्हा, संतापलेली आणि ऋषीला प्रिय असलेली ती सती, त्यांना शाप देते.
महादेवस्य वै लिंगं ब्रह्मणोऽस्य महाशिरः भविष्यंति सुरश्रेष्ठा उपहासोऽयमुत्तमः
'महादेवाचे लिंग आणि ब्रह्म्याचे मोठे शिर—हे, देवांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्यांनो, उपहासाचे कारण ठरतील.'
इति श्रुत्वा वचो घोरं नमस्कृत्य मुनिप्रियाम्
हे भयंकर शब्द ऐकून, त्यांनी त्या ऋषीप्रियेची नम्रपणे वंदना केली.
अनसूया तदा प्राह भवन्तो मम पुत्रकाः
मग अनसूया म्हणाली, 'तुम्ही माझे पुत्र व्हाल.'
इत्युक्ते वचने ब्रह्मा चंद्रमाश्च तदा ह्यभूत् तत्पापपरिहारार्थं योगवन्तो बभूविरे
ही वाक्ये ऐनवेळी बोलल्यावर, ब्रह्मा चंद्र झाला; त्या पापाच्या निवारणासाठी, ते योगसंपन्न झाले.
एतस्मिन्नंतरे देवी प्रकृतिस्सर्व धर्मिणी
दरम्यान, सर्व धर्मांची पालन करणारी, आदिशक्ती देवी—