तदा प्राप्त इलो विप्रस्तस्या रूपेण मोहितः 3.4.17.
त्या वेळी ऋषी इलो तिथे आले आणि तिच्या रूपाने मोहित झाले.
एतस्मिन्नंतरे तत्र वागुवा चाशरीरिणी
तेव्हा तिथे एक देह नसलेला आवाज ऐकू आला.
अनिलो नाम तत्रैव विख्यातोऽभूद्द्विजस्य वै
तिथे अनिल नावाचा एकजण द्विजांमध्ये प्रसिद्ध झाला.
छित्त्वाछित्त्वा शिरो रम्यं तस्मै जातं पुनः पुनः
त्याच्यासाठी सुंदर डोके वारंवार कापून पुन्हा जोडले जात होते.
प्राह त्वमूनपंचा शद्विभेदाञ्जनयिष्यसि
त्या आवाजाने सांगितले, "तू यांचे पाच आणि सहा प्रकार निर्माण करशील."
यथा कुबेरो भगवान्षड्विंशद्वरुणप्रियः
जसा भगवान कुबेर, छवीस वरुणांचा प्रिय आहे.
इत्युक्ते वचने तस्मिन्दितिकुक्षौ द्विजोत्तमः
हे शब्द बोलल्यावर, तो श्रेष्ठ द्विज दितीच्या पोटी होता.
धान्यपालस्य वै गेहे मृलगंडान्तजः सुतः
धान्यपालाच्या घरी मृलगा यांच्या गालातून एक मुलगा जन्माला आला.
अलिको नाम वै म्लेच्छस्तत्र स्थाने समागतः
त्या ठिकाणी अलिक नावाचा एक परका माणूस आला.
अनपत्यो वस्त्रकारी सुतं प्राप्य गृहं ययौ
अपत्य नसलेला आणि वस्त्र तयार करणारा तो, मुलगा मिळाल्यावर घरी गेला.
स सप्ताब्दवपुर्भूत्वा गोदुग्धपानतत्परः 3.4.17.
सात वर्षांचा देह मिळवून, तो गायीचे दूध पिण्यात मग्न झाला.
स्वहस्तेनैव संस्कृत्य भोजनं हरयेऽपर्यत्
स्वतःच्या हाताने जेवण तयार करून, त्याने ते हरिला अर्पण केले.
पितृमातृपरित्यक्तः स बालः पंचहायनः
पिता आणि माता यांनी टाकलेला तो मुलगा पाच वर्षांचा होता.
गोवर्द्धनगिरौ प्राप्य नारदस्योपदेशतः
नारदांच्या सांगण्यावरून तो गोवर्धन पर्वतावर गेला.
तदा प्रसन्नो भगवान्विष्णुर्नारायणः प्रभुः
तेव्हा भगवान विष्णू नारायण प्रसन्न झाले.
दृष्ट्वा तद्वदनं रम्यं मायाशक्त्या दिशो दश
त्या सुंदर चेहऱ्याकडे पाहून, त्याच्या मायाशक्तीने दहा दिशा प्रकट झाल्या.
धुवोऽपि भगवान्साक्षात्सर्वपूज्यो बभूव ह
ध्रुवही प्रत्यक्ष भगवान होऊन सर्वांची पूजा मिळवू लागला.
नभःपतिः कालकरः शिशुमारपतिस्स वै
आकाशाचा स्वामी, काळ घडवणारा आणि शिशुमार नक्षत्राचा अधिपतीही तिथे होता.
तस्माद्धरायां संभूतो भौमो नाम महाग्रहः
म्हणून पृथ्वीवरून भौम नावाचा एक महान ग्रह उत्पन्न झाला.
वह्निदेव्या ततो जातश्चाहं तत्र महाग्रहः
मग अग्निदेवीपासून मी तिथे एक महान ग्रह म्हणून जन्मलो.
ग्रहभूतः स्थितस्तत्र नभोदेव्यां तदुद्भवः 3.4.17.
ग्रह होऊन, मी तिथे आकाशदेवीपासून उत्पन्न होऊन राहिलो.
thumb|400px|दिग्गज1 पूर्वस्यां दिशि वै तस्माज्जातश्चैरावतो गजः
पूर्व दिशेतून ऐरावत नावाचा हत्ती जन्माला आला.
वामनः कुमुदश्चैव पुष्पदंतः क्रमाद्गजाः ।। सार्वभौमः सुप्रतीको नभोदिक्षु तु तत्सुताः
क्रमाने वामन, कुमुद आणि पुष्पदंत हे हत्ती आहेत; सार्वभौम, सुप्रतीक आणि त्यांच्या मुलगे आकाशाच्या दिशांमध्ये आहेत.
अभ्रमुः कपिला चैव पिंगलाख्या इमाः क्रमात्
क्रमाने अभ्रमु, कपिला आणि पिंगळा अशी नावे आहेत.
भूमिदिक्षु करिण्यश्च जातास्तस्मात्तु तत्प्रियाः
पृथ्वीच्या दिशांमध्ये त्यांच्या आवडत्या हत्तीणी जन्मल्या.
पशुयोन्युद्भवानां च नृणां ता योषितस्सदा
प्राण्यांच्या गर्भातून जन्मलेल्या लोकांमध्ये, पुरुषांमध्ये नेहमी स्त्रिया असतात.
मनुवंशोद्भवानां च नृणां चान्योद्भवाः स्त्रियः
मनुवंशातून आणि इतर कुळांमधून जन्मलेल्या पुरुषांमध्येही स्त्रिया असतात.
द्विधा धुवस्स विज्ञेयो भूमेरूर्द्ध्वमधस्तथा
ध्रुव हा दोन प्रकारचा आहे असे समजावे — पृथ्वीच्या वर आणि खाली.
अधोध्रुवे सदा रात्रिर्नारकास्तत्र वै स्थिताः
खालच्या ध्रुवावर नेहमी रात्र असते; तिथे नरकातील जीव राहतात.
महो जनस्तपस्सत्यं तेषु नित्यं दिनं स्मृतम् तेषु नित्यं स्मृता रात्रिः कल्पमानं च कोविदैः
महा, जन, तप आणि सत्य — या लोकांमध्ये नेहमी दिवस मानला जातो; आणि तिथे रात्र ही विद्वानांच्या मते कल्पाएवढी असते.