कुंभे विनायकं पूज्य ब्रह्माणं च परे घटम्
कुंभात विनायकाची पूजा करावी आणि दुसऱ्या भांड्यात ब्रह्माची पूजा करावी.
मंडले शिवमभ्यर्च्य पीठपूजापुरःसरम्
मंडळात प्रथम पिठाची पूजा करून मग शंकराची पूजा करावी.
द्विभुजं शूलहस्तं च सर्वाभरणसंयुतम्
दोन हातांचा, त्रिशूल धारण केलेला आणि सर्व अलंकारांनी सजलेला रूपाची पूजा करावी.
ततोर्घ्यपात्रं कृत्वा तु पीठपूजां समाचरेत्
मग अर्घ्यपात्र तयार करून पिठाची पूजा करावी.
मध्ये आधारशक्तिं च कूर्मानंतौ सपद्मकौ
मध्यभागी आधारशक्ती, कासव आणि दोन कमळे ठेवावीत.
पुनः पात्रांतरस्थं च गृहीत्वा कुसुमं बुधः 2.3.4.
पुन्हा, दुसऱ्या भांड्यात ठेवलेले फूल ज्ञानी व्यक्तीने घ्यावे.
पूर्ववच्च विधानेन दद्यात्पात्रादिकं त्रयम्
पूर्वीप्रमाणेच विधीने तीन पात्रे वगैरे अर्पण करावीत.
मुद्रां प्रदर्श्य विधिवदंगपूजां समाचरेत्
विधीप्रमाणे मुद्रांचा प्रयोग करून अंगपूजा करावी.
अनंतं पुरतश्चैव तेषामस्त्राणि तद्बहिः
समोर अनंत ठेवावा आणि त्यांच्या बाहेर शस्त्रे ठेवावीत.
भूस्तत्त्वं च भुवस्तत्वं स्वस्तत्त्वादि च तत्त्वकम्
भूमीचे तत्त्व, भूव:चे तत्त्व, स्व:चे तत्त्व आणि इतर तत्त्वे स्थापावीत.
विनायकं च विष्णुं च गङ्गां पृथिविषष्टिकम्
विनायक, विष्णू, गंगा आणि पृथ्वीचे सहा रूपे यांची पूजा करावी.
षोडशेनोपचारेण पूजयेच्च विशेषतः
त्यांची सोळा प्रकारच्या उपचारांनी विशेष पूजाअर्चा करावी.
पंचकृष्णालकैः कुर्याद्बृहत्पर्वप्रमाणकम्
पाच काळ्या केसांच्या गुच्छांनी, सणाच्या प्रमाणानुसार मोठा नैवेद्य तयार करावा.
पूजयेत्परया भक्त्या अग्निकार्यमथाचरेत्
परम भक्तीने पूजा करून नंतर अग्निहोत्र करावे.
तिलाक्षतैर्वा आज्यैर्वा त्रिमध्वक्तैरथापि वा
तीळ, अक्षता, तूप किंवा तीन प्रकारच्या मध आणि तुपाने, इच्छेनुसार अर्पण करावे.
एकैकामाहुतिं दद्यात्पुष्पैस्तिलघृतेन च ।। 2.3.4.
प्रत्येक वेळी एक आहुती द्यावी, फुलांनी आणि तिळ-तुपासह.
अष्टावष्टौ च जुहुयाद्घृतैरेकाहुतिर्भवेत
तुपाने आठ किंवा सोळा आहुत्या द्याव्यात, प्रत्येक वेळी एकच आहुती असावी.
एकाहुतिं ततो दद्यादापोहिष्ठेति वा त्रिभिः
यानंतर 'आपोहिṣ्ठ' या मंत्राने, तीन वेळा म्हणत, एक आहुती द्यावी.
इमं वरुण इति वा तद्वरोमा ऋचा पुनः
किंवा 'इमं वरुण' या मंत्राने, किंवा 'तद् वरॊम' या ऋचेद्वारे पुन्हा अर्पण करावे.
वातस्ययमिति पुनः पञ्चवर्णं यथाक्रमात्
पुन्हा 'वातस्ययम्' या मंत्राने, आणि नंतर पाच अक्षरांनी योग्य क्रमाने अर्पण करावे.
ततः स्विष्टकृते दद्याद्बलिं दद्यादनुक्रमात्
नंतर स्विष्टकृतसाठी अर्पण करून, बळीही ठरलेल्या क्रमाने द्यावा.
यवक्षीरं दिगीशेभ्यो ह्यन्येभ्यः पायसेन तु
दिशांच्या रक्षणकर्त्यांना जव आणि दूध अर्पण करावे, तर इतरांना पायसाने अर्पण करावे.
अनंतस्योत्तरे तीरे पद्मपत्रं परिस्तरेत्
अनंताच्या उत्तरेकडील काठावर कमळाचे पान पसरावे.
कुर्यात्पूर्वद्वयेनापि बाणरत्तिसुवर्णकैः
पूर्वीप्रमाणेच विधी करावा, बाण, लाल कापड आणि सोन्याच्या नाण्यांनी.
वरुणं विन्यसेत्तत्र तथा पुष्करिणीमपि
तेथे वरुणाची स्थापना करावी आणि कमळाच्या तलावाचीही.
पूर्वावस्थायिनीं यष्टिं समारोप्य विधानतः पुष्करिण्यासमं तेन नागयष्ट्यंतरे क्षिपेत्
पूर्वी ठेवलेली काठी विधीप्रमाणे उभी करून, ती कमळाच्या तलाव आणि नागयष्ट यांच्या मध्ये टाकावी.
तत्रैवानंतनागं च मंत्रमेतदुदीरयेद् फणासहस्रसंयुक्त सुप्रतिष्ठ नमोऽस्तु ते
तेथे अनंतनागासाठी हा मंत्र म्हणावा: 'हजार फणांनी युक्त, उत्तम प्रकारे स्थापित, तुला नमस्कार.'
दक्षिणां च ततो दद्यात्ततः पूर्णां विधाय च
त्यानंतर, विधी पूर्ण करून, योग्य अशी दक्षिणा द्यावी.
पद्मोत्पलं च शैवालं मंत्रमेव प्रयत्नतः
काळजीपूर्वक कमळ, नीलकमळ आणि शैवाल घ्यावे, आणि मंत्र म्हणावा.
ॐ अद्येत्यादि विष्णुरूपाय करुणाय श्रुतिरत्याद्युक्तवेदव्याससप्रणीताग्निष्टोमफलप्राप्तये पुष्करिणीप्रतिष्ठाकर्मणि इमां पुष्करिणीं सुवर्णराजतां स्वगृह्योदितां सालंकारां सुपूजिताममुकगोत्रः अमुकदेवशर्मा तुभ्यमहं संप्रददे ॐ अद्येत्यादि ब्राह्मणमुख्येभ्यः ममाग्निष्टोमाद्यनेकफलप्राप्तये इमं जलाशयं वरुणदैवतं सुपूजितं चतुर्मुखसहितं चतुःसत्त्वावच्छिन्नस्नानपानाद्युपभोगाय अमुकसगोत्रः अमुकदेवशर्माहमुत्सृजे जलाशयस्य मध्यं तु ऋत्विग्घोमं चरेत्ततः ।। 2.3.4.
‘ॐ अद्य’ आणि इतर मंत्र म्हणत, विष्णूच्या रूपासाठी, करुणेसाठी, वेद आणि व्यास यांनी सांगितलेल्या विधीनुसार, अग्निष्टोम यज्ञाचे फळ मिळावे म्हणून, कमळाच्या तलावाची स्थापना करताना, मी अमुक गोत्राचा अमुक देवशर्मा, सुवर्ण व रौप्याने बनवलेला, सुशोभित आणि नीट पूजा केलेला हा कमळाचा तलाव, माझ्या घरातील परंपरेप्रमाणे अर्पण करतो. ‘ॐ अद्य’ आणि इतर मंत्र म्हणत, अग्निष्टोमासह अनेक फळे मिळावीत म्हणून, मी अमुक गोत्राचा अमुक देवशर्मा, वरुणाला समर्पित, नीट पूजा केलेला, चतुर्मुखासह, चार जीवांसाठी स्नान, पिणे व इतर उपयोगासाठी हा जलाशय सोडतो. जलाशयाच्या मध्यभागी ऋत्विजाने सोमयज्ञ करावा.