नारायणस्वरूपेण यज्ञं मे सफलं कुरु
नारायणस्वरूपानं, माझा यज्ञ सफल कर.
ऋग्वेदार्थस्य तत्त्वज्ञ इन्द्ररूप नमोऽस्तु ते
ऋग्वेदाचा खरा अर्थ जाणणाऱ्या, इंद्रस्वरूप असलेल्या, तुला माझा नमस्कार.
यजुर्वेदार्थतत्त्वज्ञ ब्रह्मरूप नमोऽस्तु ते 2.2.17.
यजुर्वेदाचा खरा अर्थ जाणणाऱ्या, ब्रह्मास्वरूप असलेल्या, तुला माझा नमस्कार.
मांगल्यं कर्मणां नित्यं सर्वज्ञं ज्ञानरूपि णम्
तू सर्व कर्मांचं मंगल आहेस, नेहमी सर्वज्ञ आहेस, आणि ज्ञानाचा मूर्तिमंत स्वरूप आहेस.
पालय त्वं दिशः सर्वा विदिशश्च तथा इमम् न संकल्पं चरेद्यागं व्रतं देवार्चनं तथा
तू सर्व दिशा आणि उपदिशा यांचं रक्षण कर, आणि संकल्प, यज्ञ, व्रत किंवा देवांची पूजा करू नकोस.
संकल्पमूलः कामो वै यज्ञाः संकल्पसंभवाः
संकल्पातूनच इच्छा निर्माण होते, आणि यज्ञही संकल्पातूनच होत असतात.
फलं चाल्पाल्पकं तस्य धर्मस्यार्द्धक्षयो भवेत्
अशा धर्माचं फळ फारच थोडं असतं, आणि तेही पुण्य कमी करणारं असतं.
कामात्परो नैव भवेन्निष्कामोऽपि न शोभनः
इच्छेने केलेला कर्म श्रेष्ठ नसतो, आणि इच्छा नसतानाही केलेला कर्म विशेष नाही.
संकल्पेन विना यस्तु धर्मं चरति मानवः
जो मनुष्य मनाशी ठरविल्याशिवाय धर्माचरण करतो,
न कुर्यात्स्थापने चैव कुर्याद्वै मंडलांतरे
त्याने त्या ठिकाणी स्थापना करू नये, तर दुसऱ्या मंडळात करावी.
जलाशयारामकूप संकल्पे पूर्वदिङ्मुखः
जलाशय, बाग किंवा विहीर यासाठी संकल्प करताना पूर्वेकडे तोंड करावे.
यज्ञीयपात्रपुटकं हस्तस्थाने प्रकीर्तितम् 2.2.17.
यज्ञासाठीचे पात्र किंवा वाटी हातात ठेवावी असे सांगितले आहे.
आकाशे निक्षिपेद्यागे व्रते ईशेपि नित्यके
यज्ञ, व्रत किंवा नित्यकर्म करताना ते आकाशात ठेवावे.
शुक्तिकांस्यादिहस्तैश्च ताम्ररौप्यादिभिस्तथा
शंख, कांस्य, तांबे, चांदी वगैरे वस्तू हातात धराव्यात.
प्रणवं पूर्वमुच्चार्य यजेद्यज्ञेश्वरं स्मरेत्
प्रथम 'ॐ' उच्चारून, यज्ञेश्वराची पूजा करून त्याचा स्मरण करावा.
सूर्यः सोमो यमः कालो महाभूतानि पंच च
सूर्य, चंद्र, यम, काळ आणि पंचमहाभूत,
इत्युच्चार्य न्यसेद्धर्मं ध्यात्वा पुष्पाञ्जलिं सृजेत्
असे उच्चारून, मन लावून धर्माची स्थापना करावी आणि फुलांची अंजली अर्पण करावी.
धर्मः शुभ्रवपुः सितांबरधरः कार्योर्ध्वदेशे वृषो हस्ताभ्यामभयं वरं च सततं रूपं परं यो दधत्
धर्म हा शुभ्रवर्णाचा, पांढरे वस्त्र परिधान केलेला, वेदीच्या वर वृषभ असलेला, दोन्ही हातांनी अभय आणि वर देणारा, नेहमीच श्रेष्ठ रूप धारण करणारा असतो.
यज्ञसंबंधिविप्रांश्च एकाहेनैव योजयेत्
यज्ञाशी संबंधित ब्राह्मणांना एकाच दिवसासाठी नियुक्त करावे.
पुनःपुनर्नियोज्यानि ब्राह्मणा हविरग्नयः
ब्राह्मण आणि हवनाचे अग्नी पुन्हा पुन्हा नियुक्त करावेत.
योगस्थापनदेवप्रतिष्ठापनवर्णनम् देवादिसंस्थापनमा हुरत्र यावन्न सुप्तो मधुसूदनश्च
योग, देवता आणि प्रतिष्ठापनेचे वर्णन: येथे देवता वगैरेची स्थापना कशी करावी हे सांगितले आहे, जोपर्यंत मधुसूदन झोपलेला नाही.
वारे भृगोर्देवगुरोर्बुधस्य सोमस्य सर्वाः शुभदा भवंति
भृगु, देवगुरु, बुध आणि सोम यांचे वार हे सर्व शुभदायक असतात.
शुद्धा द्वितीया च तथा तृतीया त्रयोदशी चापि तथैव विप्राः
दुसरी, तिसरी आणि त्रयोदशी तिथी या शुद्ध असतात, हे ब्राह्मणांनो.
प्राणप्रतिष्ठा च जलाशयादेरेताः प्रशस्तास्तिथयो भवंति
प्राणप्रतिष्ठा किंवा जलाशय वगैरेच्या स्थापनेसाठी या तिथी श्रेष्ठ मानल्या जातात.
षडशीतिलोकाप्ययनद्वयेन युगादिके पुण्यादिने शुभे च
शहाण्णवाव्या दिवशी, युगाच्या प्रारंभी किंवा पुण्य आणि शुभ दिवशी हे करावे.
सुचारु ईषत्प्रवणे च देशे सुवर्तुलः षोडशहस्तमंडपः
सुंदर, थोडे उतार असलेल्या जागी सोळा हात व्यासाचा आणि पूर्णपणे गोल मंडप उभारावा.
पूर्वादिद्वारेषु चतुष्टयेषु प्लक्षादिभिस्तोरणकैः सुरेशः
चार मुख्य दरवाजांवर, देवतांचा अधिपती प्लक्ष व इतर झाडांच्या कमानी ठेवतो.
ऊर्ध्वे च हस्तानमितानि यानि विचित्रमाल्यांबरभूषितानि
वरच्या बाजूला, विविध फुलांच्या माळा, वस्त्रे आणि दागिन्यांनी सजवलेली हात उंचावलेली असावीत.
सर्वत्र यागेपि हि मंडपस्य कार्या ध्वजा दिक्षु विदिक्षु शुभ्राः
प्रत्येक यज्ञात, मंडपाच्या आजूबाजूला सर्व दिशांना आणि उपदिशांना शुभ्र ध्वज लावावेत.
ध्वजाश्च यस्मिन्दशहस्तसम्मितास्तस्मिन्पताका अपि पञ्चहस्ताः 2.2.18.
ध्वज दहा हात लांब असावेत आणि त्यावरच्या पताका पाच हात लांब असाव्यात.