जपाकुसुमसंकाशा बहुरूपा सखे मम
जपाकुसुमाच्या रंगासारखी, अनेक रूपे धारण करणारी, माझ्या मित्रा.
नीलोत्पलनिभे देवि वह्निवर्णपराभवे
नील कमळासारखी काळी, अग्नीच्या रंगालाही मागे टाकणारी देवी.
देवध्यानविधानवर्णनम् धान्यप्रतिष्ठां तस्यैव यूपं चापि यथाविधि
धान्याची स्थापना आणि यूपाची उभारणी नियमाप्रमाणे करावी.
रात्रौ मूलाग्रे च घटे स्थापयेद्गणनायकम्
रात्री, मूळाच्या टोकाशी आणि घटात, समूहप्रमुखाची स्थापना करावी.
ब्रह्माणं च तडागेषु वरुणं शान्तियागके
तळ्यांमध्ये ब्रह्माची आणि शांतियागात वरुणाची स्थापना करावी.
शैवे शैवं तथा प्रोक्तं प्रपायामथ वारुणम्
शैव विधीसाठी शैव देवतेची, पाण्याच्या घरात वरुण देवतेची स्थापना सांगितली आहे.
द्रुपदादीति मन्त्रेण स्नापयेत्प्रथमं बुधः
'द्रुपदादिति' या मंत्राने प्रथम बुद्धिमानाने स्नान घालावे.
सुनाभेति च मंत्रेण द्वाभ्यामेव विशिष्यते
'सुनाभ' या मंत्राने दोन प्रकारे विशेष ओळख मिळते.
कांडादिति च मंत्रेण दद्याद्दूर्वाशतं ततः
'कांडादिति' या मंत्राने नंतर शंभर दुर्वा वाहाव्यात.
समिच्छेत्यञ्जनं दद्याद्दुःस्थं सुरासुरा जपन्
'समिच्छेत्यंजन' म्हणत, देव आणि दैत्य जसे म्हणतात तसे अंजन अर्पण करावे.
यूपे चैव विशेषोयमुत्तराग्रं प्रविन्यसेत्
यूपावर हे विशेष नियम आहेत: वरचा टोक नीट मांडावा.
गायत्र्या प्रथमं चैव आपो हिष्ठेति वै जपन् 2.2.16.
सुरुवातीला गायत्री म्हणावी, मग 'आपो हिष्ठ' हेही म्हणावे.
अभिमन्त्र्याथ ब्रह्मेति त्रिरात्रं मंत्रमीरयन्
अभिषेक करून, 'ब्रह्म' हा मंत्र तीन रात्रीपर्यंत म्हणावा.
त्वं गन्धर्वेति मन्त्रेण तथा सुभाभ इत्यपि
'तू गंधर्व आहेस' या मंत्राने, तसेच 'सुंदर रूपाची' असेही म्हणावे.
धूरसीति च तथा धूपमास्रज्योतिर्भिर्दीपकम्
धूप, दिवे आणि जळती वात यथाविधी अर्पण कराव्यात.
विश्वामीति च निम्न्यंतकांडादिति तथाक्षतम्
पवित्र कुश, लाकूड आणि अखंड तांदूळही अर्पण करावे.
पादोऽस्येत्यथ भुक्तं स्याद्याः फलिनीति पुनः फलम्
'हा त्याचा पाय आहे' असे म्हणत अन्न अर्पण करावे आणि 'हे फळ देणारे असो' असे म्हणत पुन्हा फळ अर्पण करावे.
युवा सुवासेति वस्त्रं नागगन्धेति चन्दनम्
'तो तरुण आणि सुंदर वस्त्र परिधान केलेला आहे' असे म्हणत वस्त्र अर्पण करावे; 'नागाच्या सुवासाने' असे म्हणत चंदन अर्पण करावे.
सुनातीति वचो दद्यात्ततश्चावाहयेत्प्रभुम्
'सुंदर स्तुती' असे म्हणत शब्द अर्पण करावे आणि मग प्रभूचे आवाहन करावे.
आचार्यो यजमानश्च ऋत्विग्भोजनमाचरेत्
आचार्य, यजमान आणि ऋत्विज यांनी मिळून भोजन करावे.
आधारणं चाधिवासं वक्ष्ये तत्रानुसारतः
आता मी परंपरेनुसार आधार आणि अधिवासाची पद्धत सांगतो.
पञ्चभिर्ब्राह्मणैः सार्धं गन्धर्वा इति विस्मरन् 2.2.16.
पाच ब्राह्मणांसह, गंधर्वांचा विसर करून, असे सांगितले आहे.
याः फलिनीति च फलं पूगतानामवर्जनम्
'हे फळ देणारे असो' असे म्हणत फळ अर्पण करावे, पण अतिपक्व फळ टाळावे.
रूपेन वेति मन्त्रेण मुद्गरं च निवेदयेत्
'रूपाने' या मंत्राने मुसळ अर्पण करावे.
निर्मथनं ततः कार्यमिति साधारणो विधिः
मग मंथन करावे; ही सर्वसाधारण पद्धत आहे.
विनाधिवासनं विप्राः प्रतिष्ठानं समाचरेत्
अधिवास न करता, ब्राह्मणांनो, प्रतिष्ठा करावी.
ततः प्रयत्नतः कार्यं पूर्वाह्ने रात्रियोगतः
मग, काळजीपूर्वक, सकाळी किंवा रात्री विधी करावा.
स्थंडिले हस्त मात्रेण वालुकानिर्मितेऽपि च
हाताएवढ्या आकाराच्या वाळूच्या वेदीवर किंवा तशीच तयार केलेली वेदी असली तरी विधी करावा.
एकैकांगुलको विप्राः पीठे नास्ति विचारणा
ब्राह्मणांनो, आसन फक्त एका बोटाएवढे असले तरी हरकत नाही.
ततो दशांगुले पक्षे दशांगं शृणुत द्विजाः
दहा बोटांचे आसन असल्यास, द्विजांनो, त्याची माप ऐका.