प्रकृते योजयेन्मन्त्री स्तुतौ चापि नियोजयेत् छंदश्च बृहती ख्यातं तदेवाग्निः प्रकीर्तितः
पुरोहिताने तो विधीत लावावा आणि स्तुतीतही वापरावा; त्याचे छंद बृहती आहे आणि तो अग्नी म्हणून ओळखला जातो.
इडो गतमिति मन्त्रस्य ऋषिः को गुह्यसंज्ञकः
'इडो गतं' या मंत्राचा ऋषी गुह्य नावाने ओळखला जातो.
उद्वर्तन इति मंत्रस्य ऋषिः को नु प्रकीर्तितः
'उद्वर्तन' या मंत्राचा ऋषी कोण आहे असे सांगितले आहे?
मखविधानवर्णनम् कुशकण्डीं स्वगृह्येन कृत्वाग्निं चार्चयेत्ततः
आपल्या घरी कुशाची वलय करून, नंतर अग्नीची पूजा करावी.
आघाराज्यभागौ तु महाव्याहृतयस्त्रयः
आघार आणि आज्याचे दोन भाग, आणि तीन मोठ्या व्याहृती.
एतन्नित्यं हि सर्वत्र होमे कर्मणि निर्दिशेत्
हे प्रत्येक यज्ञकर्मात नेहमीच सांगावे.
अग्नये चैव सोमाय आज्यभागौ प्रकीर्तितौ
आज्याचे हे भाग अग्नी आणि सोमासाठी सांगितले आहेत.
अयाश्चाग्ने इति तथा ये ते शतमनुत्तमम्
आणि 'अयाश्चाग्ने' असे म्हणतात, ते शंभर उत्तम आहेत.
प्राजापत्याहुतिश्चैका स्विष्टकृच्चापरा स्मृता
एक आहुती प्रजापतीसाठी असते आणि दुसरी 'स्विष्टकृत' म्हणून ओळखली जाते.
कृत्वा सकृद्देवतोद्देशं होमं पश्चात्समाचरेत्
देवतांसाठी एकदा होम केल्यानंतर, पुढील विधी करावा.
अन्यत्र विपरीतेन स्वाहांतेन हुनेद्बुधः
इतर ठिकाणी, ज्ञानी व्यक्तीने उलट क्रमाने 'स्वाहा' म्हणत आहुती द्यावी.
नित्यं वर्ज्यं शतार्धेन वैश्वदेवे तथैव च
नेहमीच, वैश्वदेव विधीत आणि तसेच इतर वेळीही पन्नासाचा अर्धा भाग टाळावा.
एकाहे वाघारारज्यौ कृत्वा नैमित्तिकीं कृतीः 2.2.14.
एका दिवशी, आधी आघार आणि आज्य विधी करून, नंतर निमित्तिक विधी करावा.
विशेषतस्त्र्यहादौ तु अघारावाज्यपूर्वकम्
विशेषतः तीन दिवसांच्या सुरुवातीला, आघाराच्या आधी आज्य द्यावे.
आघाराराज्यपूर्वेण ततो नैमित्तिकं चरेत्
आघार आणि आज्य आधी करून, त्यानंतर निमित्तिक विधी करावा.
द्विजातिः पतितो यत्र द्वित्रिकं च चतुश्चतुः
जिथे द्विजाती पतित झाला असेल, तिथे दोन, तीन किंवा चार वेळा विधी करावा.
द्विजातीनां विवाहे तु नैत्यिकं प्रथमं भवेत्
द्विजातींच्या विवाहात, प्रथम नित्यकर्म करावे.
दद्यादेकं च नित्यं च पृथङ् नित्यं न चाचरेत्
एक आहुती आणि नित्यकर्म वेगवेगळे द्यावे, पण नित्यकर्म करू नये.
एकस्मिन्दिवसे कुर्यात्तत्रापि नैत्तिकं त्यजेत्
एका दिवसात विधी करावा, पण तिथेही निमित्तिक कर्म टाळावे.
अजस्यानियमे चेन्द्रोऽधिश्रयणं विवस्वतः
मेंढ्यासाठी असलेल्या अनियमित विधीत, इंद्र आणि विवस्वान यांना अधिष्ठाता देवता मानतात.
चन्द्रादित्यौ चोत्पवने वीक्षणे च दिशस्तथा
चंद्र आणि सूर्य यांना वाऱ्याच्या उठावावर आणि दिशा पाहताना देखील आवाहन करतात.
होमं कुर्याद्द्विजश्रेष्ठा विधिं कुर्यात्समाहितः
श्रेष्ठ द्विजांनी होम करावा आणि विधी एकाग्रतेने पार पाडावा.
यजेत्सुपशुबद्धेषु संस्कारे चैव पर्वणि 2.2.14.
प्राणी योग्यरीत्या बांधले असताना, तसेच संस्कार आणि पर्वणीला यज्ञ करावा.
अधिदैवेन जानीयात्करवल्यां पंचफलं यतः
करवल विधीत पाच फळे अधिदैवताशी संबंधित आहेत, हे जाणावे.
देवध्यानवर्णनम् अस्य यज्ञे परिज्ञानाज्जिह्वा सम्यक्फलप्रदा
या यज्ञातील ज्ञानामुळे, जिभेला योग्य फल मिळते.
हिरण्यवर्णां प्रथमां वह्निजिह्वां महाद्युतिम्
अग्निची पहिली जिभा सुवर्णवर्णाची आणि अत्यंत तेजस्वी असते.
कनकां द्विभुजां शुक्लां हस्ताभ्यां दर्भसंयुताम्
सोन्यासारखी, दोन हातांची, गोरी, दोन्ही हातात कुश घेऊन उभी आहे.
उद्यदिन्दुनिभां रक्तां चतुर्भिर्भुजप ल्लवैः
उगवत्या चंद्रासारखी, लाल रंगाची, चार कोमल हातांनी शोभलेली आहे.
भिन्नांजनचयप्रख्यां स्वर्णकुंभं तु वामतः
फाटलेल्या काजळाच्या ढिगासारखी दिसणारी, डाव्या बाजूला सोन्याचा कलश आहे.
सुप्रभामण्डलाभा च कराभ्यां तत्कृताञ्जलिः
प्रकाशमान वर्तुळासारखी तेजस्वी, ती दोन्ही हातांनी नमस्कार करते.