ऋषिर्नारायणश्छन्दः पंक्तिरीशोऽथ देवता
ऋषी नारायण, छंद पंक्ती आणि ईश्वर ही देवता आहे.
अवेक्ष्य ईशमारभ्य दक्षिणावर्तकेन तु
ईश्वराकडून सुरुवात करून, उजव्या बाजूने फिरवून पाहावे.
परिवेष्याज्यस्थालीं च त्रिः सकृद्वा समाहितः
तुपाच्या पात्राला एकाग्रतेने एकदा किंवा तीनदा अर्पण करावे.
ऋषिः स्याज्जमदग्निश्च गायत्री छन्द ईरितम्
ऋषी जमदग्नी, छंद गायत्री असे सांगितले आहे.
घृतस्य च तथा त्वं नो ब्रह्मा वै तृप्यतामिति
तुपासाठी देखील, 'हे ब्रह्मन्, आमच्यासाठी तृप्त व्हा' असे म्हणावे.
त्रिरात्रं तु महायोगे सकृदन्यत्र सत्तमाः
महायज्ञात तीन रात्री, तर इतर ठिकाणी एकदाच करावे, हे श्रेष्ठजनांनो.
अग्रान्मूलं पुनः कुर्यात्संपूज्य च पुनः पुनः
टोकापासून मुळापर्यंत पुन्हा करावे आणि पुन्हा पुन्हा पूजा करावी.
भुवं पुनः प्रतप्याथ प्रोक्षण्युत्तरतो न्यसेत्
भुवन पुन्हा तापवून, नंतर प्रक्षालन पात्र उत्तरेकडे ठेवावे.
अंगुष्ठे द्वे अनामे तु गृह्णीयात्तत्पवित्रकम् 2.2.13.
ते पवित्र अंगठा आणि अनामिका या दोन बोटांनी घ्यावे.
पाताले त्रिस्तथाकाशे अवेक्ष्याज्यं ततस्त्रिभिः
पाताळात तीनदा, तसेच आकाशातही, तुप पाहून नंतर तीन वेळा करावे.
ततः पायसमादाय उत्थाय च समन्त्र कम्
मग तो पायस घेतो आणि मंत्र म्हणत उठतो.
सपवित्रं दक्षकरे गृहीत्वा प्रोक्षणीयकम्
शुद्धीकरणाचा दोरा उजव्या हातात घेऊन, तो शिंपडण्यासाठी भांडे धरतो.
अग्निं पर्युक्षयेत्पश्चाद्दक्षिणावर्तकेन च
नंतर, उजव्या बाजूने फिरत, तो अग्नीवर शिंपडतो.
संयावार्थं च भो विप्रा अग्निवत्तत्र देशिकः
ब्रह्मणांनो, अर्पणासाठी गुरु तिथे अग्नीची काळजी घेतो.
कमंडलुं परे हस्ते ततो दक्षकरेण तु
तो पाण्याचा कलश दुसऱ्या हातात ठेवतो आणि मग उजवा हात वापरतो.
अंते च देवतोद्देशं प्राजापत्यं समीरयन्
शेवटी, तो देवतांचे आवाहन करतो आणि प्रजापत्य अर्पण हलवतो.
वायुकोणं समारभ्य वह्निकोणान्तकेन तु
वाऱ्याच्या कोपऱ्यातून सुरू करून, अग्नीच्या कोपऱ्यात संपवतो.
अग्नीषोमात्मकं चैव जुहुयाद्राक्षसादितः
तो अग्नी आणि सोमाला अर्पण करतो, राक्षसांना दूर ठेवण्यासाठी.
पश्चात्स्विष्टं ततो दद्याद्दद्याच्च मतिभिस्तथा 2.2.13.
नंतर तो स्विष्ट अर्पण देतो आणि तसेच विचारपूर्वक अर्पण करतो.
उद्वाह इति मंत्र स्य अथर्वण ऋषिः स्मृतः
'उद्वाह' हा मंत्र अथर्वण ऋषींना दिला आहे असे मानले जाते.
प्रकृते योजयेन्मन्त्री स्तुतौ चापि नियोजयेत् छंदश्च बृहती ख्यातं तदेवाग्निः प्रकीर्तितः
पुरोहिताने तो विधीत लावावा आणि स्तुतीतही वापरावा; त्याचे छंद बृहती आहे आणि तो अग्नी म्हणून ओळखला जातो.
इडो गतमिति मन्त्रस्य ऋषिः को गुह्यसंज्ञकः
'इडो गतं' या मंत्राचा ऋषी गुह्य नावाने ओळखला जातो.
उद्वर्तन इति मंत्रस्य ऋषिः को नु प्रकीर्तितः
'उद्वर्तन' या मंत्राचा ऋषी कोण आहे असे सांगितले आहे?
मखविधानवर्णनम् कुशकण्डीं स्वगृह्येन कृत्वाग्निं चार्चयेत्ततः
आपल्या घरी कुशाची वलय करून, नंतर अग्नीची पूजा करावी.
आघाराज्यभागौ तु महाव्याहृतयस्त्रयः
आघार आणि आज्याचे दोन भाग, आणि तीन मोठ्या व्याहृती.
एतन्नित्यं हि सर्वत्र होमे कर्मणि निर्दिशेत्
हे प्रत्येक यज्ञकर्मात नेहमीच सांगावे.
अग्नये चैव सोमाय आज्यभागौ प्रकीर्तितौ
आज्याचे हे भाग अग्नी आणि सोमासाठी सांगितले आहेत.
अयाश्चाग्ने इति तथा ये ते शतमनुत्तमम्
आणि 'अयाश्चाग्ने' असे म्हणतात, ते शंभर उत्तम आहेत.
प्राजापत्याहुतिश्चैका स्विष्टकृच्चापरा स्मृता
एक आहुती प्रजापतीसाठी असते आणि दुसरी 'स्विष्टकृत' म्हणून ओळखली जाते.
कृत्वा सकृद्देवतोद्देशं होमं पश्चात्समाचरेत्
देवतांसाठी एकदा होम केल्यानंतर, पुढील विधी करावा.